هوش مصنوعی:
ترجمه: Alt+t
ترجمه نوع دوم: Alt+Ctrl+t
خلاصه سازی: Alt+s
خلاصه سازی نوع دوم: Alt+Ctrl+s
اعراب گذاری: Alt+d
---------------------
جستجو:
جستجو در همه دروس: Alt+a
مترجم، خلاصه ساز و اعراب گذاری استفاده کنید
درس اصول استاد حمید درایتی
99/12/10
بسم الله الرحمن الرحیم
حجيت عام قبل فحص از مخصص/عام و خاص /المفاهيم
موضوع: المفاهيم/عام و خاص /حجیت عام قبل فحص از مخصص
بررسى ادله
بعد از بيان مقدمات به بررسى اصل بحث مى رسيم. نسبت به لزوم فحص براى حجيت عمومات نه تنها قول مخالفى در مسأله وجود ندارد بلكه ادعاى اجماع نيز شده است اما براى اثبات اين نظريه استدلال هاى مختلفى اقامه گرديده كه به بررسى آن مى پردازيم :
١- حجيت ظهورات و عمومات از باب ظنون است و تا فحص از مخصصات نشود، ظن به مراد جدى متكلم حاصل نخواهد شد.[1]
اشكال
اولا اين دليل أخص از مدعاست و اثبات لزوم فحص در مواردى كه قبل از فحص ظن به مراد جدى متكلم (به سبب فطرى بودن آن مانند حرمت ظلم و يا قابل درك بودن مصلحت آن مانند حفظ نفس) وجود دارد، نمى كند.
ثانيا عدم آنچه معيار حجيت ظهورات است ظن نوعى است نه ظن شخصى كه بعد از فحص محقق مى شود.[2]
جواب
به نظر مى رسد اشكال دوم مرحوم آيت الله خوئى وارد نباشد زيرا مدعاى مستدل آن است كه ظن نوعى به مراد جدى متكلم بعد از فحص از مخصّصات حاصل مى شود. البته اگر مقصود ايشان آن باشد كه چون نوع ظهورات و عمومات موجب افاده ظن براى عقلاست، خصوص ظهورات شارع را نيز بدون فحص و حصول ظن مورد تمسك و عمل قرار مى دهند، اين اشكال تمام خواهد بود.[3]
٢- خطابات كتاب و سنت مختص به مشافَهين است و عموميت آن شامل غائبين و معدومين نمى باشد بلكه حكم آنان بنابر قاعده ى اشتراك أحكام ثابت مى شود كه شرط جريان آن اتحاد مشافهين و غير مشافهين از حيث خصوصيات و شرائط است و براى احراز عقلائى آن وحدت، فحص ضرورى مى باشد.[4]
اشكال
اولا اين استدلال منحصر به قرائن متصله است كه مشافهين و غير مشافهين نسبت به آن متفاوت هستند اما در حوزه قرائن منفصله كه موضوع بحث است تفاوتى بين آن دو وجود ندارد و هردو نسبت به آن غائب محسوب مى شوند.
ثانيا اين دليل نيز أخص از مدعاست و شامل اكثر احكامى كه به صورت قضية حقيقية و غير مشافهه صادر شده است، نمى گردد.
ثالثا اصل اين نكته كه خطابات كتاب و سنت مختص به مشافهين و حاضرين است مردود مى باشد بلكه جميع خطابات شرعى شامل غائبين و معدومین نيز مى باشد.[5]
٣- باتوجه به اینکه نسبت به اكثر عمومات وارده در كتاب و سنت علم اجمالى به تخصيص و اراده خلاف ظاهر وجود دارد، عمل به ظواهر و عمومات تا قبل از فحص جائز نخواهد بود همچنان كه علم اجمالى به واجبات و محرمات در شريعت مانع تمسك به اصول عمليه قبل از فحص مى باشد.[6]
اشكال
اول - مقتضاى اين علم اجمالى آن است كه فحص از مخصّص نسبت به هرجايى كه احتمال وجود مخصص در آن وجود دارد، لازم باشد حتى اگر احتمال وجود مخصص مربوط به كتب فقهى غير معروف و يا كتب غير فقهى باشد و فقيه بايد نه تنها أبواب مرتبط به يك عام بلكه ساير أبوابى كه احتمال وجود قيد براى آن عام در آن وجود دارد، تفحص نمايد و حال آنكه اين از طاقت فقيه خارج مى باشد و از عدم قول به اين مقدار از فحص كشف مى شود كه مستند آنان علم اجمالى نبوده است.[7]