قاعده ثانویه/علاج تعارض /تعادل و تراجیح

موضوع: تعادل و تراجیح/علاج تعارض /قاعده ثانویه

_ چنانچه روایت عام الزامی و روایت خاص ترخیصی باشد — با توجه به اینکه تدرّج در بیان نوعا از سخت به آسان پیش نمی‌رود، روایت خاص مقدم بر روایت عام خواهد بود، زیرا یا آن روایت عام اطلاق دارد که صرفا در مقام ضرب قاعده و مرجع عند الشک بوده و در مقام بیان حکم مورد خاص نبوده تا نوبت به تقیید خوردن آن برسد، و یا عمومیت داشته و در مقام بیان بوده که طبعا مفاد آن روایت عام با روایت خاص مؤخر نسخ می‌گردد.

    • اگر روایت خاص مقدم بر روایت عام باشد:

_ چنانچه روایت خاص ترخیصی و روایت عام الزامی باشد — در این صورت اگر روایت خاص اظهر از روایت عام باشد و عرف آن را قرینه‌ بر مقصود گوینده بداند (مثل جایی که روایت خاص چند بار تکرار شده باشد)، روایت خاص مقدم بر روایت عام و مخصّص آن خواهد بود، و الا روایت عام ناسخ روایت خاص می‌باشد.

_ چنانچه روایت خاص الزامی و روایت عام ترخیصی باشد — با توجه به اینکه تدرّج در بیان نوعا از سخت به آسان پیش نمی‌رود، روایت عام ناسخ روایت خاص خواهد بود.