قاعده ثانویه/علاج تعارض /تعادل و تراجیح

موضوع: تعادل و تراجیح/علاج تعارض /قاعده ثانویه

گفتنی است که آیات قرآن از حیث مضمون بر سه قسم است:

    1. عمومات — باتوجه به اینکه عصر تشریع تا پایان حیات نبوی امتداد داشته و یکی از شئون پیامبر اکرم صلی‌ الله علیه و آله تفسیر قرآن بوده است، خصوص روایات نبوی مخصص عام‌های قرآنی خواهند بود (مشروط به اینکه آن روایات موافق روحی با قرآن باشند). همچنین برخی از روایات مخالف قرآنی نبوی نیز می‌تواند ناظر بر تشریعات نبوی باشد (آن حضرت قطعا ولایت تشریعی داشته‌اند)، نه اینکه آن روایات مخصص آیات قرآن و مبیّن مراد جدی پروردگار متعال باشد (مثلا پیامبر می‌تواند حکم اباحه لا اقتضائی قرآن را واجب نماید، اما نمی‌تواند حکم الزامی قرآن را مجاز و مباح اعلان نماید و یا حکم به الزامی بودن اباحه اقتضائی قرآن کند).

    2. مطلقات:

        3. تفسیر بردار باشد[1] — با توجه به اینکه یکی از شئون معصومین علیهم‌السلام تبیین مدلول قرآن بوده است، مطلق روایات ائمه علیهم السلام مقید مطلقات قرآنی خواهند بود (مشروط به اینکه آن روایات موافق روحی با قرآن باشند). همچنین چنانچه ولایت تشریعی را برای اهل البیت علیهم‌السلام هم ثابت بدانیم، برخی از این روایات می‌تواند حاکی از تشریعات امامان باشند، نه اینکه آن روایات مقید آیات قرآن و مبیّن مراد جدی پروردگار متعال باشد (بعید نیست که بخشی از روایات نیز ناظر بر احکام سلطانی بوده یا تحت تأثیر عناوین ثانوی صادر شده و صرفا مربوط به دوران امامت آن امام بوده باشد).

        4. تفسیر بردار نباشد[2] — تمام روایات مخالف با آن به جهت مخالف قرآن بودن اعتبار نخواهد داشت.