تفسیر سوره «بقره»/ تفسیر آیه 113

ادامه تفسیر آیه 113: ﴿«وَ قالَتِ الْيَهُودُ لَيْسَتِ النَّصارى‌ عَلى‌ شَيْ‌ءٍ وَ قالَتِ النَّصارى‌ لَيْسَتِ الْيَهُودُ عَلى‌ شَيْ‌ءٍ وَ هُمْ يَتْلُونَ الْكِتابَ كَذلِكَ قالَ الَّذينَ لا يَعْلَمُونَ مِثْلَ قَوْلِهِمْ فَاللَّهُ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ فيما كانُوا فيهِ يَخْتَلِفُون‌»؛﴾ يهوديان گفتند: «مسيحيان هيچ موقعيتى (نزد خدا) ندارند» و مسيحيان نيز گفتند: «يهوديان هيچ موقعيتى ندارند (و بر باطلند)»؛ در حالى كه هر دو دسته، كتاب آسمانى را مى‌خوانند (و بايد از اين گونه تعصب‌ها بركنار باشند) افراد نادان (ديگر، همچون مشركان) نيز، سخنى همانند سخن آنها داشتند! خداوند، روز قيامت، در باره آنچه در آن اختلاف داشتند، داورى مى‌كند.

خداوند متعال در آیه مذکور، دیدگاه واقعی یهودیان و مسیحیان درباره یکدیگر را بیان فرموده است و از سالوس‌بازی آنها پرده برداشته است و آنان را به توجه به کتاب آسمانی خویش؛ به عنوان معیارِ حقّ و حقیقت دعوت کرده است.

در جلسه گذشته عرض شد که نکاتی در رابطه با آیه مذکور، قابل ذکر است که نکته اول، بیان شد.

نکته دوم، این است که وجود اختلاف در میان ادیان آسمانی نباید موجب گردد که یکدیگر را طرد کنند یعنی اختلافات نباید موجب تعصب و در نتیجه طرد و رد کردن یکدیگر شود، کما اینکه مسلمین، تمام ادیان قبل از دین اسلام و پیامبران قبلی را قبول دارند و دین اسلام را ادامه همان ادیان و تکمیل آن می‌دانند.

خداوند تبارک و تعالی فرموده است: ﴿«آمَنَ الرَّسُولُ بِما أُنْزِلَ إِلَيْهِ مِنْ رَبِّهِ وَ الْمُؤْمِنُونَ كُلٌّ آمَنَ بِاللَّهِ وَ مَلائِكَتِهِ وَ كُتُبِهِ وَ رُسُلِهِ لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْ رُسُلِهِ وَ قالُوا سَمِعْنا وَ أَطَعْنا غُفْرانَكَ رَبَّنا وَ إِلَيْكَ الْمَصير»؛﴾ پيامبر به آنچه از پروردگارش به او نازل شده ايمان آورده و مؤمنان، همگى به خدا و فرشتگان و كتاب‌ها و پيامبرانش ايمان آورده‌اند [و بر اساس ايمان استوارشان گفتند:] ما ميان هيچ يك از پيامبران او فرق نمى‌گذاريم و گفتند: شنيديم و اطاعت كرديم، پروردگارا! آمرزشت را خواهانيم و بازگشت به سوى توست.

خداوند متعال در آیه‌ای دیگر فرموده است: ﴿«قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ تَعالَوْا إِلى‌ كَلِمَةٍ سَواءٍ بَيْنَنا وَ بَيْنَكُمْ أَلاَّ نَعْبُدَ إِلاَّ اللَّهَ وَ لا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئاً وَ لا يَتَّخِذَ بَعْضُنا بَعْضاً أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُون‌»؛﴾ بگو: اى اهل كتاب! بياييد به سوى سخنى كه ميان ما و شما يكسان است [و همه كتاب‌هاى آسمانى و پيامبران آن را ابلاغ كردند] كه: جز خداى يگانه را نپرستيم و چيزى را شريك او قرار ندهيم و بعضى از ما بعضى را اربابانى به جاى خدا نگيرد. پس اگر [از دعوتت به اين حقايق‌] روى گرداندند [تو و پيروانت‌] بگوييد: گواه باشيد كه ما [در برابر خدا و فرمان‌ها و احكام او] تسليم هستيم.

انسان باید بین خود پیامبران و پیروانشان فرق بگذارد و برخوردی یکسان با آنها نداشته باشد. بله! ممکن است که یهودیان و مسیحیان که ادعا می‌کنند پیروان حضرت موسی (ع) و عیسی (ع) هستند، خیانت کنند و به کشتار مظلومان بپردازند، لکن حساب اینها از خودِ حضرت موسی (ع) و حضرت عیسی (ع) جدا است و باید بین این دو فرق گذاشت.

بنابراین، اگر یهودیان، ایمان واقعی به حضرت موسی (ع) داشته باشند باید پیامبری حضرت عیسی (ع) را بپذیرند زیرا حضرت عیسی (ع) نیز پیامبر خدا می‌باشد و یهودیان نمی‌توانند عظمت و بزرگی حضرت عیسی (ع) را انکار کنند. مسیحیان نیز باید رسالت حضرت موسی (ع) را بپذیرند و باید بدانند که وام‌دار تورات حقیقی می‌باشند زیرا در تورات حقیقی، آمدن حضرت موسی (ع) بشارت داده شده است همچنین، با توجه به اینکه انجیل، بیشتر، بشارت‌ها را آورده است و مسیحیان عمده احکام خود را از تورات فرا گرفته‌اند لذا باید رسالت حضرت موسی (ره) را قبول داشته باشند.

همچنین، یهودیان و مسیحیان باید پیامبر رسول گرامی اسلام (ص) را بپذیرند و قرآن و اسلام را قبول داشته باشند چون در تورات و انجیل، به آمدن پیامبر اکرم (ص) بشارت داده شده است و در حقیقت، نتیجه تلاش‌های حضرت موسی (ع) و حضرت عیسی (ع)، از زبان رسول گرامی اسلام (ص) به بشر عرضه شده است و آن حضرت (ص) دینی کامل تحت عنوان دین اسلام را به بشریّت عرض نموده است.

خداوند متعال فرموده است:﴿«وَ إِذْ قالَ عيسَى ابْنُ مَرْيَمَ يا بَني‌ إِسْرائيلَ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْراةِ وَ مُبَشِّراً بِرَسُولٍ يَأْتي‌ مِنْ بَعْدِي اسْمُهُ أَحْمَدُ فَلَمَّا جاءَهُمْ بِالْبَيِّناتِ قالُوا هذا سِحْرٌ مُبين‌»؛﴾ و [ياد كن‌] هنگامى را كه عيسى پسر مريم گفت: اى بنى‌اسرائيل! به يقين من فرستاده خدا به سوى شمايم، تورات را كه پيش از من بوده تصديق مى‌كنم و به پيامبرى كه بعد از من مى‌آيد و نامش «احمد» است، مژده مى‌دهم. پس هنگامى كه [احمد] دلايل روشن براى آنان آورد، گفتند: اين جادويى است آشكار!

نکته: چون بعد از دین اسلام و پیامبریِ حضرت رسول اکرم (ص)، دین و پیامبری نیامده است و نخواهد آمد، همه باید به این دین گردن نهند و آن را بپذیرند و رسولش را قبول داشته باشند و دینی غیر از اسلام پذیرفته نخواهد شد، مگر اینکه به خاطر استضعاف فکری بعضی از پیروانِ سایر ادیان، حجّت بر آنان تمام نشده باشد و دین اسلام به آنان نرسیده باشد که در این صورت، بر اساس دین خودشان با آنان رفتار خواهد شد.

خداوند متعال فرموده است: ﴿«وَ مَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلامِ ديناً فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْه...» ‌؛﴾ و هركه جز اسلام، دينى طلب كند، هرگز از او پذيرفته نمى‌شود.