حجیّت و عدم حجیّت خبر واحد «34»/طرق موصله /مقصد ششم: حجج و امارات

موضوع: مقصد ششم: حجج و امارات/طرق موصله /حجیّت و عدم حجیّت خبر واحد «34»

ثانيها: ما ذكره في «الوافية» مستدلّاً على حجّيّة الأخبار الموجودة في الكتب المعتمدة للشيعة -كالكتب الأربعة- مع عمل جَمْعٍ به من غير ردٍّ ظاهرٍ. و هو: «أنّا نقطع ببقاء التكليف إلى يوم القيامة، سيّما بالأُصول الضروريّة، كالصلاة و الزكاة و الصوم و الحجّ و المتاجر و الأنكحة و نحوها، مع أنّ جلّ أجزائها و شرائطها و موانعها، إنّما يثبت بالخبر غيرِ القطعيّ، بحيث نقطع بخروج حقائق هذه الامور عن كونها(کون الحقائق) هذه الامور، عند ترك العمل بخبر الواحد، ومن أنكر ذلك فإنّما يُنكره باللسان، «وَ قَلْبُهُ مُطْمَئنٌّ بِالإيمان»»، انتهى.

وجه دوم: بیان صاحب وافیه

ایشان می‌فرمایند اگر روایتی در کتب روایی معتبر مانند کتب اربعه وارد شده و جمعی به آن عمل کرده و معارضی نداشته باشد از حجیّت و اعتبار برخوردار می‌باشد.

دلیل ایشان بر این مطلب آن است که از طرفی ما علم اجمالی داریم که تکالیف، مخصوصاً تکالیف ضروری مثل روزه و نماز تا روز قیامت جعل شده‌اند و باید به آنها عمل شود و از طرفی دیگر بسیاری از این تکالیف، اجزاء و شرایطی دارند که در آیات قرآن یا خبر متواتر و یا خبر واحد محفوف به قرائن بیان نشده، بلکه در قالب اخبار واحد بیان شده‌اند. بنابراین باید تعدادی از این اخبار از حجیّت و اعتبار برخوردار باشند تا اجزاء و شرایط اعمال و تکالیف بر ما روشن گردند و ما قدرت بر امتثال آنها داشته باشیم و عقل می‌گوید اگر اخبار موجود در کتب روایی معتبر که جمعی به آنها عمل کرده‌اند و معارضی هم ندارند از حجیّت و اعتبار برخوردار باشند، بهتر است از حجیّت و اعتبار همهٔ اخبار واحد یا عدم حجیّت و اعتبار همهٔ اخبار واحد، چون احتمال مطابقت اخبار موجود در کتب روایی معتبر با وجود شرایط مذکور با واقع بیشتر است از احتمال مطابقت با واقع همهٔ اخبار واحد و کنار گذاشتن همهٔ اخبار واحد هم باعث می‌شود، ماهیّت اعمال و تکالیف تغییر پیدا کرده و امتثال آنها به صورت مطلوب عند الشارع ممکن نباشد.

خلاصه آن که وجهی برای انکار حجیّت اخبار واحد موجود در کتب روایی معتبر که معارضی نداشته و جمعی به آنها عمل کرده‌اند، وجود ندارد و اگر هم کسی حجیّت آنها را انکار نماید، این انکار به زبان است ولی در واقع به حجیّت و اعتبار آنها ایمان و یقین دارد، چون همان طور که بیان شد، بدون حجیّت و اعتبار تعدادی از اخبار واحد، امکان امتثال بسیاری از تکالیف شرعیّه بر وجه مطلوب عند الشارع و با اتیان اجزاء و شرایط لازم، ممکن نخواهد بود.