حجیّت و عدم حجیّت اجماع منقول«16»/طرق موصله /مقصد ششم: حجج و امارات

موضوع: مقصد ششم: حجج و امارات/طرق موصله /حجیّت و عدم حجیّت اجماع منقول«16»

الثالث: إنّه ينقدح ممّا ذكرنا في نقل الإجماع حالُ نقلِ التواتر، و أنّه(أنّ نقل التواتر) -من حيث المسبّب- لابدّ في اعتباره(اعتبار نقل التواتر) من كون الإخبار به(بالتواتر) إخباراً على الإجمال، بمقدار يوجب قطعَ المنقول إليه بما اخبر به لو علم به، و من حيث السبب يثبت به كلّ مقدار كان إخباره بالتواتر دالّاً عليه، كما إذا اخبر به على التفصيل. فربما لا يكون إلّا دون حدّ التواتر، فلابدّ في معاملته معه معاملَتَه، من لحوق مقدارٍ آخر من الأخبار يبلغ المجموع ذاك الحدّ.

نعم، لو كان هناك أثر للخبر المتواتر في الجملة -و لو عند المخبِر- لوجب ترتيبه عليه، و لو لم يدلّ على ما بحدّ التواتر من المقدار.

اما در صورت دوم نقل تواتر به لحاظ مسبّب و مفاد خبر از ارزش و اعتبار برای منقول إلیه برخوردار نمی‌باشد. یعنی همچنان که باعث حصول قطع و یقین برای ناقل خبر نسبت به مخبرٌبه و مفاد خبر شده است، نمی‌تواند باعث حصول قطع و یقین برای منقول إلیه شود؛ ولی به لحاظ سبب و جماعتی که از آنها خبر را شنیده است می‌تواند از ارزش و اعتبار برخوردار باشد و منشأ اثر قرار داده شود لذا منقول إلیه اگر بتواند قرائن و شواهد دیگری را به اخبار آن جماعت ضمیمه کند که برای او قطع و یقین نسبت به مخبرٌبه و مفاد خبر را به همراه داشته باشد، صدق آن خبر در نزد او نیز ثابت می‌گردد ولی اگر او نتواند قرائن و شواهد دیگری را به اخبار آن جماعت ضمیمه کند، صدق آن خبر در نزد او ثابت نمی‌گردد و او نمی‌تواند آن خبر را در مقام استدلال و استنباط احکام شرعی مورد استناد قرار دهد.

مصنّف در پایان به صورت استدراک می‌فرمایند بله اگر اثری برای وصف تواتر ثابت شده باشد، در فرض مذکور که متواتر بودن خبر به صورت فی الجمله و در نزد ناقل ثابت شده است، بر منقول إلیه نیز ترتّب آن اثر بر خبر متواتر لازم است؛ مثلاً اگر دلیلی به صورت تعبّدی بر ما پیروی از هر خبری که به صورت فی الجمله متواتر بودن آن ثابت شده را لازم نماید، در چنین فرضی عمل به خبری که تواتر آن نقل شده است بر منقول إلیه نیز لازم خواهد بود ولو این که وصف تواتر در نزد او ثابت نشده باشد؛ یا اگر شخصی نذر کند که اگر نسبت به زنده بودن فرزندم خبر متواتر حاصل شود، فلان مقدار صدقه می‌دهم، در فرض مذکور که شخصی برای او نسبت به حیات فرزندش خبر متواتر را نقل نماید، پرداخت صدقه واجب می‌گردد ولو این که در نزد او یعنی منقول إلیه متواتر بودن خبر نسبت به حیات فرزندش محقّق نشده باشد.