1405/02/02
بسم الله الرحمن الرحیم
حجیّت و عدم حجیّت اجماع منقول «15»/طرق موصله /مقصد ششم: حجج و امارات
موضوع: مقصد ششم: حجج و امارات/طرق موصله /حجیّت و عدم حجیّت اجماع منقول «15»
الثالث: انّه ينقدح ممّا ذكرنا في نقل الإجماع حالُ نقلِ التواتر
بیان تنبیه سوم: تواتر منقول
در این تنبیه به تناسب بحث از اجماع منقول و میزان اعتبار آن برای منقول إلیه ارزش و اعتبار نقل متواتر مورد بحث و بررسی قرار میگیرد.
توضیح مطلب این است که هر گاه در مورد خبری تواتر وجود داشته باشد از دو حالت خارج نیست؛ یا متواتر بودن آن خبر برای انسان حاصل شده است، مانند این که آن خبر را از صد نفر شنیده و برای او قطع و یقین نسبت به وقوع آن حاصل میگردد؛ و یا متواتر بودن آن خبر برای او نقل شده است، مثلاً شخصی ادّعای متواتر بودن آن خبر را داشته و میگوید: «هذا الخبر متواتر». به عبارتی انسان خودش آن خبر را از تعداد کثیری نشنیده تا قطع و یقین به متواتر بودن آن حاصل گردد ولی دیگری ادّعای شنیدن آن خبر را از افراد زیادی دارد لذا خبر از متواتر بودن آن میدهد.
در مورد حجیّت و اعتبار خبری که وصف متواتر بودن آن برای انسان حاصل شده است اشکالی وجود ندارد ولی در مورد حجیّت و اعتبار خبری که وصف متواتر بودن آن برای انسان نقل شده است بحث و نزاع وجود دارد.
مصنّف میفرمایند خبری که نسبت به آن ادّعای تواتر وجود دارد از دو حالت خارج نیست؛ یا سببی که باعث حصول قطع و یقین برای ناقل تواتر شده به گونهای است که اگر منقول إلیه نیز به آن علم پیدا کند برای او هم قطع و یقین را در پی دارد؛ مثلاً ناقل تواتر خبر را از جماعت کثیری شنیده است که امکان تبانی آنها بر کذب وجود ندارد و وضعیّت مخبرین به لحاظ تعداد و اوصاف به گونهای است که این خبر را برای هر کسی نقل نمایند برای او نیز قطع و یقین به صدق مخبرٌبه حاصل میگردد و یا این گونه نبوده، بلکه ناقل تواتر انسان خوشباوری است لذا از گفتهٔ هر جماعتی، به هر تعداد و بر هر وصفی که باشند، قطع و یقین نسبت به مخبرٌبه حاصل میگردد.
در صورت اول نقل تواتر هم به لحاظ سبب(خبر) هم به لحاظ مسبّب(مخبرٌبه) برای منقول إلیه نیز از حجیّت و اعتبار برخوردار میباشد. یعنی همان طور که باعث حصول قطع و یقین برای ناقل خبر شده است و وصف تواتر در نزد او حاصل گردیده، برای منقول إلیه نیز باعث حصول قطع و یقین نسبت به مفاد خبر میگردد و او نیز حکم به صدق آن خبر مینماید.
