1405/01/24
بسم الله الرحمن الرحیم
حجیّت و عدم حجیّت اجماع منقول «9»/طرق موصله /مقصد ششم: حجج و امارات
موضوع: مقصد ششم: حجج و امارات/طرق موصله /حجیّت و عدم حجیّت اجماع منقول «9»
و أمّا إذا كان نقله(نقل ناقل الإجماع) للمسبَّب لا عن حسّ، بل بملازمةٍ ثابتة عند الناقل بوجهٍ، دون المنقول إليه، ففيه إشكالٌ، أظهرُه عدم نهوض(قیام) تلك الأدلّة على حجّيّته؛ إذ المتيقّن من بناء العقلاء غير ذلك، كما أنّ المنصرف من الآيات و الروايات -على تقدير دلالتهما- ذلك(عن حسّ)، خصوصاً في ما إذا رأى المنقول إليه خطأَ الناقل في اعتقاد الملازمة.
صورت سوم این است که ناقل اجماع، سبب را از روی حسّ نقل کند ولی بین او و منقول إلیه در وجه کاشفیّت آن سبب از قول معصوم؟ع؟ اتّفاق نظر وجود ندارد؛ مثلاً تحصیلکنندهٔ اجماع مانند مرحوم شیخ طوسی قائل به ملازمهٔ عقلیّه بین اجماع مجمعین و موافقت امام؟ع؟ با آنها به جهت قاعدهٔ لطف میباشد ولی منقول إلیه ملازمهٔ مذکور را در جهت کشف رأی و نظر امام معصوم؟ع؟ از اجماع مجمعین قبول ندارد؛ در این صورت در شمول ادلّهٔ حجیّت خبر واحد، اشکال وجود دارد، چون دلیل حجیّت اخبار واحد یا سیرهٔ عقلا است و یا آیات و روایات. سیرهٔ عقلا دلیل لبّی است و باید أخذ به قدر متیقّن شود و قدر متیقّن از آنها این است که مسبّب یعنی قول امام؟ع؟ به صورت حسّی کشف گردد، در حالی که فرضاً منقول إلیه وجه کاشفیّتی که به نظر تحصیلکنندهٔ اجماع، دلالت بر رأی و نظر امام؟ع؟ دارد را قبول ندارد. آیات و روایات نیز منصرف از آنها خبر حسّی است نه خبر حدسی.
