1405/01/23
بسم الله الرحمن الرحیم
حجیّت و عدم حجّیت اجماع منقول «8»/طرق موصله /مقصد ششم: حجج و امارات
موضوع: مقصد ششم: حجج و امارات/طرق موصله /حجیّت و عدم حجّیت اجماع منقول «8»
الأمر الثالث: أنّه(ضمیر شأن) لا إشكال في حجّيّة الإجماع المنقول بأدلّة حجّيّة الخبر، إذا كان نقله(نقل الإجماع) متضمّناً لنقل السبب و المسبّب عن حسٍّ، لو لم نقل بأنّ نقله كذلك(عن حسّ) في زمان الغيبة موهون جدّاً.
و كذا(لا إشکال في حجّیّة الإجماع المنقول بأدلّة حجّیّة الخبر) إذا لم يكن متضمّناً له(لنقل السبب و المسبّب عن حسّ) بل كان ممحّضاً لنقل السبب عن حسّ، إلّا أنّه كان سبباً بنظر المنقول إليه أيضاً -عقلاً أو عادةً أو اتّفاقاً-، فيعامل حينئذٍ مع المنقول معاملةَ المحصَّل في الالتزام بمسبَّبه، بأحكامه و آثاره.
بیان مطلب سوم: حجیّت اجماع منقول
بیان شد که اجماعات منقول به لحاظ نقل سبب و مسبّب و همچنین به لحاظ صراحت، ظهور و اجمال به گونههای مختلفی نقل میشوند لذا بحث در مطلب سوم در این است که اجماعات منقول بر اساس چه نقلی از اعتبار و حجیّت برخوردار هستند و بر اساس چه نقلی از حجیّت و اعتبار برخوردار نیستند؟
مصنّف در ما نحن فیه اجماعات منقول را به لحاظ کیفیّت نقل آنها بر چهار صورت میدانند:
صورت اول این است که ناقل اجماع، سبب و مسبّب را از روی حسّ نقل کند، مثل اجماع دخولی؛ این صورت اگر چه به لحاظ صغروی تحقّق آن در زمان ما که عصر غیبت است امری بعید میباشد ولی به لحاظ کبروی شکّی در حجیّت آن وجود ندارد زیرا ادلّهٔ حجیّت خبر واحد قطعاً چنین اجماع منقولی را شامل میشوند.
صورت دوم این است که ناقل اجماع، سبب را از روی حسّ نقل کند و بین او و منقول إلیه در وجه کاشفیّت آن سبب از قول امام معصوم؟ع؟ اتّفاق نظر وجود داشته باشد، مثلاً هر دو قائل به قاعدهٔ لطف و ملازمهٔ عقلیّه میباشند؛ در این صورت نیز ادلّهٔ حجیّت خبر واحد شامل آن میشوند و همان طور که در نزد تحصیلکنندهٔ اجماع از حجیّت و اعتبار برخوردار بوده و بر آن، آثار و احکام مترّتب میگردد، در نزد منقول إلیه نیز از حجیّت و اعتبار برخوردار بوده و بر آن، آثار و احکام مترتّب میشود.
