حجیّت و عدم حجیّت اجماع منقول «1»/طرق موصله /مقصد ششم: حجج و امارات

موضوع: مقصد ششم: حجج و امارات/طرق موصله /حجیّت و عدم حجیّت اجماع منقول «1»

فصل سوم: حجّیّت و عدم حجّیّت اجماع منقول

قبل از ورود در اصل بحث، بیان چند نکته به عنوان مقدّمه در جهت روشن شدن اصل بحث و محلّ نزاع لازم می‌باشد:

نکتهٔ اول این است که بحث از اجماع و تمسّک به آن یکی از مباحث مهم در اعصار مختلف بعد از رحلت رسول مکرّم اسلام؟صل؟ است و از قدیم در میان متکلّمین رایج بوده و در میان اصولیّون نیز به لحاظ کاشفیّت آن از مجعولات شرعیّه مورد توجّه قرار گرفته است به گونه‌ای که برخی از طرفداران سرسخت حجّیّت اجماع هستند و برخی دیگر مخالف سرسخت آن می‌باشند و برخی هم در این رابطه مضطرب و سردرگم هستند. بنابراین بحث از حجّیّت و عدم حجّیّت اجماع در ما نحن فیه به عنوان یکی از طرق موصله و اماره‌ای از امارات در جهت رسیدن به قول شارع مطرح می‌گردد.

نکتۀ دوم این است که پیشینۀ بحث از اجماع به دو دوره باز می‌گردد: دورۀ اول، دورۀ استناد به اجماع، بدون بررسی حقیقت، شرایط و ادلّۀ حجّیّت آن می‌باشد مثلاً مرحوم شیخ صدوق در کمال الدین بعد از ذکر آیاتی در باب اثبات امامت ائمّه؟عهم؟ و بیان وجه استناد به این آیات می‌فرمایند: «فصار ما قلناه في ذلك بإجماع الأمّة»[1] و دورۀ دوم، دورۀ تبیین حقیقت، شرایط و ادلّۀ حجّیّت آن است.

بحث در ما نحن فیه با نگاه دوم پیگیری می‌شود و در واقع در صدد این بحث هستیم که حقیقت اجماع منقول چیست و با وجود چه شرایطی از حجّیّت و اعتبار برخوردار می‌باشد.