1404/10/21
بسم الله الرحمن الرحیم
ظنّ خاصّ «3»/طرق موصله /مقصد ششم: حجج و امارات
موضوع: مقصد ششم: حجج و امارات/طرق موصله /ظنّ خاصّ «3»
لا شبهة في لزوم اتّباع(پیروی) ظاهر كلام الشارع في تعيين مراده(مراد جدّی، نه مراد استعمالی) في الجملة؛ لاستقرار طريقة العقلاء(همهٔ افراد بشر) على(متعلّق به طریقة) اتّباع الظهورات في تعيين المرادات، مع القطع بعدم الردع عنها(عن طریقة العقلاء)؛ لوضوح(تعلیل برای القطع بعدم...) عدم اختراع طريقة أخرى في مقام الإفادة لمرامه(لمراد الشارع) من كلامه، كما هو واضح.
بیان نظریّه مصنّف
به نظر محقّق خراسانی؟رح؟ اصل بر این است که برای فهم مقصود شارع باید به ظاهر سخن او اعتماد کرد، چون از طرفی روش همیشگی عقلای عالم همین است که مراد گوینده را از ظاهر کلام او میفهمند و شارع هم آنها را از این سیره و روش باز نداشته است و از طرفی دیگر شارع، شیوۀ تازهای برای رساندن مقاصد خود معرّفی نکرده است لذا طبعاً همان راه معمول و رایج در بین عقلا یعنی تکیه بر ظاهر را معتبر میداند. بنابراین ظواهر قرآن و سخن شارع حجّت هستند، مگر این که قرینه یا دلیل معتبری بر خلاف آن پیدا شود.
خلاصه آن که بیان مصنّف در حجّیّت ظواهر کتاب در واقع متّکی بر دو مقدّمه میباشد:
بنای عملی عقلا، اعتماد به ظاهر کلام برای کشف از مراد متکلّم است. به عبارتی در تمام روابط کلامی بشر، یک روش جا افتاده وجود دارد و آن این که گوینده قصدش را با الفاظ متعارف بیان میکند و شنونده هم طبق قواعد و دستورات همان زبان، از ظاهر سخن، مقصود او را میفهمد.
ردعی از جانب شارع مقدّس نسبت به این شیوه و روش جاری در بین عقلا در جهت کشف مراد متکلّم وارد نشده است، در حالی که اگر این شیوه و روش درست نبود یا باید مردم را از آن منع میکرد و یا باید راه تازهای برای تفهیم و تفهّم ارائه مینمود لذا امضای شارع نسبت به شیوه و روش عقلائی مذکور ثابت میگردد.
بنابراین ظواهر قرآن و سنّت، في نفسه و به صورت في الجمله حجّت هستند مگر آن که دلیل خاصّی مانند قرینه، تخصیص، تقیید و یا نسخ بر خلاف آن اقامه شود.
