مباحث ظنّ «1»/طرق موصله /مقصد ششم: حجج و امارات

موضوع: مقصد ششم: حجج و امارات/طرق موصله /مباحث ظنّ «1»

مباحث ظنّ

قوله: «فیقع المقال في ما هو المهم...».

بحث در مقصد ششم از مقاصد هشتگانۀ کتاب «کفایة الأصول» یعنی امارات معتبره بود؛ خواه این امارات از طرف شارع معتبر شده باشند مانند بیّنه، اجماع منقول و خبر واحد و خواه به حکم عقل معتبر شده باشند مانند قطع و ظنّ انسدادی بنا بر حکومت.

همان طور که در ابتدای این مقصد بیان شد، مباحث این مقصد در قالب دو قسمت پیگیری می‌شود: مباحث مربوط به قطع و مباحث مربوط به ظنّ. مباحث مربوط به قطع در گذشته در قالب هفت امر مستقلّ مورد بحث و بررسی قرار گرفت. در ادامه، مباحث مربوط به ظنّ مورد پیگیری قرار می‌گیرند.

بحث در این قسمت دربارۀ اماراتی است که قائل به اعتبار آنها شده‌اند و طریقیّت آنها به الفاظ، افعال، احوال و تقاریر شارع در مقام جعل احکام شرعی پذیرفته شده است و یا این که دلیل مساعد و قابل طرح بر اعتبار آنها وجود دارد ولو این که حجّیّت و طریقیّت آنها در نزد ما پذیرفته نشده باشد لذا مصنّف در ابتدای این بحث می فرمایند:

فیقع المقال في ما هو المهمّ من عقد هذا المقصد، و هو بیان ما قیل بإعتباره من الأمارات، أو صحّ أن یقال.

مصنّف بعد از بیان نکات مقدّماتی، مباحث مربوط به ظنّ را در واقع در قالب دو قسمت پیگیری می کنند: یکی مباحث مربوط به ظنّ خاصّ یعنی ظنونی که دلیل خاصّ بر حجّیّت و کاشفیّت آنها وجود دارد و دیگری ظنّ مطلق یعنی ظنونی که دلیل خاصّ برحجّیّت و کاشفیّت آنها وجود ندارد و از باب انسداد باب علم و علمی و از باب حکومت و حکم عقل مورد اعتبار و لحاظ قرار می‌گیرند.

بنابراین مباحث این قسمت در قالب سه امر مستقلّ مورد پیگیری قرار می‌گیرند و آن امور عبارتند از:

۱. بیان نکات مقدّماتی؛

بیان مباحث مربوط به ظنّ خاصّ؛

بیان مباحث مربوط به ظنّ مطلق.