مطلب اوّل: احکام جراحات سر و صورت «11»/فصل سومّ: دیه جراحات /کتاب الديات

موضوع: کتاب الديات/فصل سومّ: دیه جراحات /مطلب اوّل: احکام جراحات سر و صورت «11»

فائدة

بعضی از فقهاء مانند مرحوم محقّق در شرائع الاسلام در پایان بحث از جنایت موضحه فروعاتی را ذکر کرده‌اند مانند این‌که: «لو أوضحه اثنتین ففي کلّ واحدة خمس من الإبل»[1] . یعنی اگر جانی دو جنایت موضحه را مرتکب شود، دو دیه این جنایت بر او ثابت می‌گردد چون اصل عدم تداخل می‌باشد لذا صاحب جواهر ذیل عبارت مذکور می‌فرمایند: «بلاخلاف و لا إشکال لأصالة تعدّد المسبّب بتعدّد السبب»[2] و مانند این‌که: «و لو شجّه واحدة و اختلفت مقادیرها، أخذ دیة الأبلغ لأنّها لو کانت کلّها کذلک لم تزد علی دیتها»[3] . یعنی اگر چند مورد از جنایت‌های مذکور با یک ضربه واحد که از حیث عمق متعدّد و مختلف است، به وجود آید، دیه جراحت بیشتر ثابت می‌گردد؛ زیرا همان‌طور که در گذشته بیان شد ملاک و مناط در ثبوت دیه در جراحات مختصّ به سر و صورت، صدق عنوان جراحت بوده و کیفیّت، کمّیّت و اوصاف دیگر تأثیری در زیادت یا نقصان دیه ندارد لذا صاحب جواهر در مقام تعلیل می‌فرمایند: «لصدق الإسم مع ما عرفت من عدم الإختلاف بالصغر و الکبر بعد إتّحاد الجنایة»[4] . البته روشن است این حکم در صورتی ثابت می‌گردد که جنایت واحد از جانی واحد صادر شده باشد لذا اگر جنایت متعدّد باشد، دیه متعدّد ثابت خواهد شد، خواه جانی واحد باشد و خواه متعدّد لذا قانون‌گذار در تبصره ۲ ذیل مادّه ۷۱۰ قانون مجازات اسلامی می‌فرماید: «هرگاه هر یک از جراحت‌های مذکور در مادّه ۷۰۹ این قانون با یک ضربه به وجود آمده باشد که از حیث عمق متعدد باشد یک جراحت محسوب می‌شود و دیه جراحت بیشتر را دارد لکن اگر با چند ضربه ایجاد شود مانند این‌که با یک ضربه حارصه ایجاد شود و با ضربه دیگر آن جراحت به موضحه مبدّل شود برای هر جراحت، دیه مستقلّ ثابت است، خواه مرتکب هر دو جنایت یک نفر خواه دو نفر باشد».