1404/10/15
بسم الله الرحمن الرحیم
مسأله هشتم: دیه زوال صوت و گویایی «4»/فصل سوّم: دیه منافع /کتاب الديات
موضوع: کتاب الديات/فصل سوّم: دیه منافع /مسأله هشتم: دیه زوال صوت و گویایی «4»
و تدخل دیة النطق بالحروف في الصوت لأنّ منفعة الصوت أهمّها النطق، مع إحتمال عدمه للمغایرة.
در مورد سؤال دوّم[1] گفته میشود: در این زمینه دو نظریّه وجود دارد؛ بعضی از فقهاء قائل به وجود ملازمه بین ذهاب صوت و ذهاب نطق بوده و نطق را از مهمّترین منافع صوت به حساب میآورند لذا قائل به تداخل و ثبوت یک دیه میباشند، در مقابل بعضی دیگر قائل به مغایرت بین آنها بوده و مطابق قاعده قائل به عدم تداخل و ثبوت دو دیه هستند لذا شارح در ما نحن فیه میفرمایند: «و تدخل دیة النطق بالحروف في الصوت لأنّ منفعة الصوت أهمّها النطق، مع إحتمال عدمه للمغایرة».
صاحب جواهر در این باره میفرمایند: «... بل الظاهر ثبوت دیتین لو أدّی ذلک إلی ذهاب نطقه، لأنّهما منفعتان متباینتان ذاتا و محلّا، فإنّ الصوت ینشأ من الهواء الخارج من الجوف لا مدخل فیه للسان و لکلّ منهما نصّ علی حکمه.
لکنّ في القواعد الإشکال فیه من ذلک و من أنّ معظم منفعة الصوت النطق و إنّما یجب في ذهابه الدیة لذهاب النطق إلّا أنّه کما تری بعد ما عرفت من أنّ لکلّ منهما نصّا بخصوصه».[2]
حضرت امام(ره) در تحریر الوسیلة در این زمینه میفرمایند: «مسأله ۱: لو جنی علیه فذهب صوته کلّه و نطقه کلّه فعلیه الدیتان».[3]
فائدة
به نظر میرسد بیان فقهایی مثل صاحب جواهر و حضرت امام«رحمةاللّهعلیهما» صحیح است زیرا همانطور که در گذشته بیان شد، مطابق قاعده، اصل عدم تداخل است مگر اینکه دلیلی بر تداخل باشد و در ما نحن فیه نه تنها دلیلی بر تداخل وجود ندارد، بلکه دلیل هم بر عدم تداخل وجود دارد چون اوّلا همانطور که بیان شد ذهاب صوت غیر از ذهاب نطق است لذا اگر نطق به صورت إخفات محقّق گردد، ذهاب صوت صادق است ولی ذهاب نطق صادق نیست و ثانیا همانگونه که بعضی از فقهاء مانند صاحب جواهر بیان نمودند، ادلّهای که برای ذهاب هر یک از این منافع یعنی صوت و نطق، دیه ثابت کردهاند، ظهور در این دارند که دو منفعت مستقلّ بوده و هیچ ملازمهای بین آنها وجود ندارد لذا مطابق قاعده دو دیه ثابت خواهد شد.
قانونگذار نیز در این زمینه در قالب مادّه ۷۰۳ میفرماید: «در صورتی که جنایت، علاوه بر زوال صوت، موجب زوال نطق نیز گردد، دو دیه ثابت میشود».
