1404/10/02
بسم الله الرحمن الرحیم
مسأله هفتم: دیه ریزش ادرار «6»/فصل سوّم: دیه منافع /کتاب الديات
موضوع: کتاب الديات/فصل سوّم: دیه منافع /مسأله هفتم: دیه ریزش ادرار «6»
خلاصه آنکه هیچ یک از دو نظریّه موجود در ما نحن فیه که قائل مشخّص و معیّنی دارند، به صورت قطعی و یقینی قابل اعتناء نمیباشند؛ به همین جهت سیّد طباطبایی در ریاض المسائل بعد از بیان دو نظریّه مذکور و نقد و بررسی آنها در پایان میفرمایند: «فالمسألة لذلک محلّ إشکال و ریبة، لکنّ الأصل یقتضي المصیر إلی القول الثاني، فإنّ لزوم کمال الدیة علی الإطلاق ممّا ینفیه أصالة البرائة.
فینبغي الإقتصار فیه علی الصورة المتّفق علیها و هی الصورة الأولی و امّا الصورة الباقیة[1] فالأصل عدم لزومه أیضا.
و إثبات الثلث و الثلثین في الصورتین الأخیرتین – و إن کان ممّا لا یساعده الأصل حیث یزیدان عن الحکومة – إلّا أنّه جاء من قِبَل الإجماع و عدم قائل بها مطلقا فإنّ کلّ من نفی کمال الدیة علی الإطلاق قال بالقول الثاني المفصّل علی الإطلاق.
و علیه فلیطرح الخبران المطلقان للدیة مع کونهما قضیّة في واقعة أو یحملا علی الصورة الأولی خاصّة، جمعا. سیّما مع کونها أظهر أفراد المطلق، لندرة الصورتین الأخیرتین فیما أحسبه»[2] .
ایشان میفرمایند: هیچ یک از دو نظریّه مذکور به صورت قطعی و یقینی قابل پذیرش نمیباشند بلکه در ما نحن فیه شکّ و تردید وجود داشته و مجرای اصل عملی برائت از زائد میباشد لذا در صورت اوّل که ریزش ادرار امری مداوم است و باعث اختلال در امور زندگی میشود، دیه ثابت میگردد و در دو صورت دیگر، دو سوّم دیه در فرض وجود ریزش ادرار تا ظهر و یک سوّم دیه در فرض ریزش ادرار تا بالا آمدن آفتاب ثابت خواهد شد و نسبت به مازاد اصل برائت از زائد جاری میشود؛
و در ادامه میفرمایند: اگر گفته شود چرا در این دو صورت مطابق اصل برائت از زائد ارش ثابت نگردید؟ در پاسخ گفته میشود: در مسأله مذکور اجماع مرکّب وجود دارد لذا قول ثالث یعنی ثبوت ارش نفی میگردد چون همه فقهاء در این موارد قائل به ثبوت دیه میباشند، حال ثبوت دیه کامل به صورت مطلق و در تمام موارد یا قول به تفصیل.
بنابراین باید روایاتی که در مورد نظریّه اوّل بیان شدند و اثبات کننده دیه به صورت مطلق و در تمام صور مذکور بودهاند، توجیه گردند؛ به این صورت که یا این روایات مربوط به واقعه خاصّی بودهاند و قابل استناد در مقام فتوا نمیباشند یا حمل بر صورتی میشوند که ریزش ادرار در تمام ساعات روز میباشد یعنی صورت اوّل چون این صورت اظهر افراد مطلق است و دو صورت دیگر بسیار نادر هستند لذا اطلاق روایات مذکور انصراف به صورت اوّل داشته و دیه کامل را تنها در آن صورت ثابت مینمایند.
