تفاوت نماز صحیح و نماز مقبول_ اولویت باطن نسبت به ظاهر/سفارش اخلاقی و عرفانی امام علی (علیه‌السلام) به جناب کمیل /اخلاق فردی_ عرفانی

موضوع: اخلاق فردی_ عرفانی/سفارش اخلاقی و عرفانی امام علی (علیه‌السلام) به جناب کمیل /تفاوت نماز صحیح و نماز مقبول_ اولویت باطن نسبت به ظاهر

1- سفارش اخلاقی_ عرفانی امام علی (علیه‌السلام) به جناب کمیل

سخن اخلاقی امروز، سفارش و وصیت حضرت امیر المؤمنین (علیه‌السلام) (سرّ الانبیاء و المرسلین)، برای جناب کمیل (علیه‌السلام) است. کمیل، اهل سرّ حضرت بود. در عظمت او همین بس که منشأ نشر دعای کمیل است. دعای حضرت خضر (علیه‌السلام) که به حضرت امیر (علیه‌السلام) داده شد و ایشان به کمیل دادند و او ناشر آن شد. این دعا دریایی از اخلاقیات و اعتقادات و عرفان است. عرفان سیّار است. این روایت در تحف العقول است. با توجه به احادیثی که مرحوم شیخ و دیگران از تحف العقول نقل می‌کنند، روایات آن به خصوص آنها که به شهرت رسیده است، قابل اخذ است.

«يَا كُمَيْلُ لَيْسَ اَلشَّأْنَ أَنْ تُصَلِّيَ وَ تَصُومَ وَ تَتَصَدَّقَ اَلشَّأْنُ أَنْ تَكُونَ اَلصَّلاَةُ بِقَلْبٍ نَقِيٍّ وَ عَمَلٍ عِنْدَ اَللَّهِ مَرْضِيٍّ وَ خُشُوعٍ سَوِيٍّ وَ اُنْظُرْ فِيمَا تُصَلِّي وَ عَلَى مَا تُصَلِّي إِنْ لَمْ يَكُنْ مِنْ وَجْهِهِ وَ حِلِّهِ فَلاَ قَبُولَ».[1]

سه عبادت را گفتند:

    1. نماز که امر عبادی است؛

    2. روزه که نزدیک‌ترین حالات به اخلاص است چون قابل رؤیت نیست؛

    3. و صدقه که امر اجتماعی است.

شأن به نماز و روزه و صدقه نیست. شأن این است که:

    1. نماز با قلب صاف باشد.

در جمله دوم اوصاف برای همه اعمال است. صدقه و نماز و روزه باید با دل پاک باشد.

    2. و عملی که خدا راضی شود.

    3. خشوعی که سویّ و فراگیر باشد. این خشوع، خضوع را هم می‌گیرد. تواضع و فروتنی تن و جان.

2- تفاوت نماز صحیح و نماز مقبول

فرق بین نظر و رؤیت این است که رؤیت نگاه بدوی است ولی نظر دید با بصیرت و با دقت است. ببین در چه نماز می‌خوانی و بر چه نماز می‌خوانی. اگر وجه الله نباشد و اگر به خاطر حضرت حق نباشد قبول نیست. یک نماز صحیح داریم و یک نماز قبول. وقتی قبول و پذیرفته می‌شود که با دل پاک باشد. می‌گوییم قبول باشد بعد نماز. ظاهر را باید آراسته کنیم تا به باطن نماز برسیم.

3- اولویت باطن نسبت به ظاهر

ظاهر و باطن هر دو مهم است ولی باطن مهم‌تر است.امام سجاد علیه السلام می‌گویند: «اَللَّهُمَّ اُرْزُقْنِي عَقْلاً كَامِلاً وَ عَزْماً ثَاقِباً وَ لُبّاً رَاجِحاً».[2] خدایا باطنی بده که بر ظاهر ارجح باشد. با صحیفه‌ی سجادیه محشور باشید. نه یک دور چند دور. دم دستتان باشد و به ترتیب بخوانید و با دعاهای حضرت انس بگیرید. خوشا به حال آنانی که باطن‌شان ان‌شاء‌الله بر ظاهرشان دلالت کند و ظاهرشان بر باطنشان دلالت کند و هر دو وسیله‌ی سیر و سلوکشان باشد. رزقنا الله ایّانا و ایّاکم.