تبیین معنای فریضه و ارتباط آن با ولایت/ولایت، امّ الفرائض /اخلاق ولایی

موضوع: اخلاق ولایی/ولایت، امّ الفرائض /تبیین معنای فریضه و ارتباط آن با ولایت

1- تبیین معنای فریضه و ارتباط آن با ولایت

از سخنان مغتنم امام باقر (علیه‌السلام) است که فرمودند: «وَ كَانَتِ الْفَرِيضَةُ تَنْزِلُ بَعْدَ الْفَرِيضَةِ الْأُخْرَى وَ كَانَتِ الْوَلَايَةُ آخِرَ الْفَرَائِضِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ‌وَ‌جَل‌ ‌﴿الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي‌﴾[1] - قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ (علیه‌السلام) يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ‌وَ‌جَلَّ لَا أُنْزِلُ عَلَيْكُمْ بَعْدَ هَذِهِ فَرِيضَةً قَدْ أَكْمَلْتُ لَكُمُ الْفَرَائِض‌».[2] در تفسیر عیاشی نیز این روایت زراره آمده است.[3]

فریضه آن است که واجب است و ثبت و ضبط است. فریضه به خاطر ضرورتش فریضه گفته می‌شود. فریضه بعد فریضه می‌آید. یعنی ترتیبی در فرایض است. آخرین فریضه ولایت است. حضرت در روایت‌شان، استشهاد کردند به آیه‌ی «الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي‌» که آیه‌ی شریفه‌ی غدیر است. امام باقر (علیه‌السلام) فرمودند: پس از ولایت فریضه‌ای بر شما نازل نکردم و فرایض را کامل کردم. هم آیه داشت و هم روایت. ولایت، امّ الفرائض است. در بحث تزاحم باید بگوییم که ولایت بالاتر از همه‌ی فرایض است. زندگانی و ممات ما باید با ولایت باشد؛ «اَللّهُمَّ اجْعَلْ مَحْیاىَ مَحْیا مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ مَماتى مَماتَ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ».[4]

در تعقیبات نماز صبح نیز می‌خوانیم: «اللّٰهُمَّ أَحْيِنِى عَلىٰ مَا أَحْيَيْتَ عَلَيْهِ عَلِىَّ بْنَ أَبِى طَالِبٍ ، وَأَمِتْنِى عَلَىٰ مَا ماتَ عَلَيْهِ عَلِىُّ بْنُ أَبِى طالِبٍ (عليه‌السلام)».[5] در دعای بعد از زیارت عاشورا دارد: «اللَّهُمَّ أَحْيِنِي حَيَاةَ مُحَمَّدٍ (صَلَّى‌اللَّهُ‌عَلَيْهِ‌وَ‌آلِهِ) وَ ذُرِّيَّتِهِ وَ أَمِتْنِي مَمَاتَهُمْ وَ تَوَفَّنِي عَلَى مِلَّتِهِمْ».[6] بکوشیم در مباحث ولایت هم ورود پیدا کنیم و رعایت علمی و عملی. رزقنا الله ایانا و ایاکم.