سیره معصومین/حلیه رسول الله /تفاوت درجات اصحاب رسول الله/کیفیت حضور نزد حضرت رسول/تفاوت صمت و سکوت

موضوع: سیره معصومین/حلیه رسول الله /تفاوت درجات اصحاب رسول الله/کیفیت حضور نزد حضرت رسول/تفاوت صمت و سکوت

0.1- ۱- بحث اخلاقی

0.1.1- ۱.۱- تنوع درجات درک اصحاب

در محضر حالات آقا رسول الله (صلوات الله و سلامه علیه) و مجلس ایشان هستیم؛ زیرا ترسیم مجلس و محفل حضرت، بسیار شنیدنی است؛ نه تنها برای همه امت اسلام، بلکه برای تمام امت‌ها در نظام عالم و آدم. می‌شود این‌گونه استفاده کرد که وحی بر آقا رسول الله، از مکه و به تعبیر ما از نقطه صفر عالم، آن هم از غار حرایی که غار نور و نورانیت است، آغاز گردید. سپس این افاضات آقا رسول الله در مدینه تجمیع گردید و در محفل حضرت ترسیم شد. تقاضا می‌کنم در این نکته بسیار تأمل بفرمایید که شروع جلسه آقا رسول الله بلکه تمام جلسات علمی و به‌خصوص حوزه‌های علمیه، مبدأ آن جمعِ جسمانیِ آقا رسول الله و اصحابی است که در گرداگرد ایشان حضور داشتند (سلام الله و رضوان الله تعالی علیهم اجمعین)؛ و هر کسی نیز به وِفق وجود خویش دریافت داشت. به همین جهت ما صحابه را در یک رتبه نمی‌دانیم، بلکه صحابه را همانند تقوا مقول به تشکیک می‌دانیم؛ «صاحب کل شیء» مقول به تشکیک است. حقیقتی در حال تجلی است، نورانیتی نورافشانی می‌کند و نور اعظمی منوّر السماوات و الارض است، و این نور آسمان‌ها و زمین را هر شخصی به قدر بصیرت، ابصار و بصر خویش دریافت می‌کند؛ که ان‌شاءالله «رزقنا الله ایّانا» آن حقیقت نوریه حضرت را. ما بر این باور نیز هستیم که تمام مکاشفات و کراماتی که برای هر فردی در هر نقطه‌ای از نقاط زمین رخ می‌دهد، و حتی کشف اسرار و علوم، جز به افاضه نورانیت حضرت به امر دیگری وابسته نیست. این‌که بیان می‌کنیم صلوات بر محمد و آل محمد (صلوات الله و سلامه علیه) آثار رحمتی خاص دارد، بر همین مبنا است.

0.1.2- ۱.کیفیت حضور اصحاب در محضر رسول اکرم

« وَ لَا يَتَكَلَّمُ إِلَّا فِيمَا رَجَا ثَوَابَهُ إِذَا تَكَلَّمَ أَطْرَقَ جُلَسَاؤُهُ كَأَنَّمَا عَلَى رُءُوسِهِمُ الطَّيْرُ وَ إِذَا سَكَتَ تَكَلَّمُوا وَ لَا يَتَنَازَعُونَ عِنْدَهُ الْحَدِيثَ وَ إِذَا تَكَلَّمَ عِنْدَهُ أَحَدٌ أَنْصَتُوا لَهُ حَتَّى يَفْرُغَ مِنْ حَدِيثِهِ ». [1]

در این حدیث درباره همنشینان حضرت می‌فرماید: «جُلَسَاؤُهُ كَأَنَّمَا عَلَى رُؤُوسِهِمُ الطَّيْرُ»؛ چقدر تمثیل و ترسیم زیبایی است! همنشینان حضرت در محضر ایشان به گونه‌ای می‌نشستند که گویا بر روی سرشان طیران و پرواز است. بدین معنا که مغز و فکر آنان در اختیار ایشان بود و با آن کلمات نورانی حضرت، گویا پرواز می‌کردند؛ بسیار تعبیر زیبایی است. می‌توانیم این سخن را مطرح نماییم که وقتی وضعیت چنین است، انسان هنگامی که در یک جمعِ پرنده و پرندگانی قرار می‌گیرد، گاهی سخن نمی‌گوید و آرام است؛ چنان‌که گفته‌اند: «مراقب مرغ عشق باش که از بامی که برخاست، دیگر نمی‌نشیند یا دیر می‌نشیند». می‌توان این تعبیر را به کار برد و از این تمثیلات برای کمالاتمان استفاده کرد. در محافلی که می‌توانیم ساکت باشیم و دریافت علوم داشته باشیم، به‌خصوص در محضر بزرگان، باید سعی کنیم تا حد امکان، کمالاتِ استفاده را داشته باشیم؛ چرا که تا در مقام استفاده قرار نگیریم، در مقام افاده نمی‌توانیم قرار بگیریم. لذا مجلس حضرت، مجلس سکوت تام بود. این آیه شریفه نیز که می‌فرماید: ﴿لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ﴾[2] ، یک جهت آن همین نکته است. هم‌اکنون نیز که ما در خدمت شما هستیم، آوای رسول مکرم اسلام بلند است و تمام آواهای دعوتیِ همه داعیان الی الخیر، جز سراجاً منیراً چیز دیگری نیست؛ «رزقنا الله ان‌شاءالله ایّانا و ایّاکم». این تعبیر، بسیار شگفت‌آور است که گویا بر سر همه این اصحاب، پرندگانی نشسته‌اند که اینان بام معارف هستند، و این پرندگان، ۳۰ مرغ‌هایی هستند که می‌روند، سیمرغ ‌شوند. تعبیری که در نسخه سیمرغ عطار آمده است؛ در آن سیمرغی که آنجا بیان می‌شود، بعضی آن را اشتباه تصحیح کرده‌اند و همه سیمرغ‌ها را با همان سیمرغِ ترکیبی نوشته‌اند؛ به هر حال آن‌که در آغاز ۳۰ مرغ است، تبدیل به سیمرغ می‌شود. این سیمرغ همان نفس کامله انسانی است که ۳۰ مقام از مقامات را داراست و به وحدت نائل می‌گردد؛ این مجلس، محفل سیر و سلوک حضرت است.

0.1.3- ۱.تفاوت صمت و سکوت

در پاسخ به این سؤال که: آیا آن نورانیتی که حضرت داشتند، خود مبدأی برای دریافت فیض بود؟ بله، و این دریافت به وسیله‌ی صمت و سکوت بود؛ میان «صمت» و «سکوت» تفاوت وجود دارد[3] . تا آرامش ظاهری نداشته باشیم، به آرامش باطنی نخواهیم رسید؛ ظاهر و باطن در یکدیگر تأثیر و تأثر دارند. هنگامی که هر دو جمع شوند، به طمأنینه‌ای نائل می‌شویم که مفاد ﴿هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ السَّكِينَةَ﴾[4] است، و سکینه در قلوب مؤمنین ساری و جاری می‌گردد. این‌که فرمود: ﴿ نَزَّلَهُ عَلَى قَلْبِكَ﴾[5] ، این نزول بر قلب هم‌اکنون نیز استمرار دارد؛ در زمان رسول مکرم اسلام از طریق وحی بود و اکنون از طریق الهام است. وحی قطع شد، اما الهام منقطع نگردیده است؛ و همین حقیقت، معنای ﴿اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ﴾[6] است.

خدایا این مباحث را در محضر اولیای الهی، به برکت ولیّه الهی، حضرت معصومه (سلام الله علیها) در این ایام فاطمیه برای همه ما به اجابت برسان؛ آمین یا رب العالمین.