بحث اخلاقی به مناسبت فرارسیدن ماه مبارک رمضان و دهه‌ی فجر/صلاة المسافر /كتاب الصلاة

موضوع: كتاب الصلاة/صلاة المسافر /بحث اخلاقی به مناسبت فرارسیدن ماه مبارک رمضان و دهه‌ی فجر

1- بحث اخلاقی به مناسبت فرارسیدن ماه مبارک رمضان و 22 بهمن

1.1- خلاصه جلسات گذشته

در آستانه ماه مبارک رمضان و در دهه فجر هستیم. در حدیث گران‌سنگ حلیة رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وآله) بودیم. خصوصیات مجلس ایشان این بود: مجلس ذکر و توجه به حق، حلم و حیا و صدق (نسخه بدل صدق: صبر) و امانت.

1.2- ماه شعبان، ماه رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله)

عالم، محضر خداست و همه‌ی عالمیان و بنی‌آدم در محضر رسول اللهِ مطلق (صلی‌الله‌علیه‌وآله) هستند. ﴿وَلَكِن رَّسُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِيِّينَ﴾.[1] ایشان فرمودند: «ألا إنّ شَعبانَ شَهري فَرَحِمَ اللهُ مَن أعانَني عَلَى شَهري».[2]

1.3- پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) و امام زمان (علیه‌السلام)، تقسیم‌کننده‌ی ارزاق

مظهر رازق و رزّاق، ابالقاسمی است که بوده و خواهد بود. خاتم الانبیاء است. وجود نازنین امام زمان (علیه‌السلام) نیز ابوالقاسم الی یوم القیامة است. «بِیُمنِهِ رُزِقُ الوَرَی».[3] هستی که صاحب هستش حضرت حق است و ارزاق را رسول اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) تقسیم می‌کند. به استعداد خود تقسیم می‌کنند. «یُطعِمُ وَ لا یُطعَمُ».[4] ﴿وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَى حُبِّهِ مِسْكِينًا وَيَتِيمًا وَأَسِيرًا﴾.[5]

1.4- جایگاه ماه شعبان و ماه مبارک رمضان برای رسیدن به مقام وجیه عندالله

این شهر الرسول به شهر الله المعظم و الاعظم متصل می‌شود. معظّم، وصف شهر و اعظم، وصف الله است. زمان و مکان برای انسان است و انسان برای زمان و مکان نیست. بهترین زمان‌ها آن است که انسان در آن اقبال سیروسلوکی دارد. مجلس رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وآله) این گونه بود. تا ان‌شاءالله برسیم به وصفی که «یا وَجیهاً عِندَاللهِ» است. «یا وجیها عند الله» به لحاظ اسماء متعدد است، ولی مقامش یکی است. «وَجیهَةً»، یکی است که مقام عصمت کبری است.

1.5- چند توصیه به طلاب برای ماه مبارک رمضان و ایام دهه‌ی فجر

1.5.1- ماه‌های رجب، شعبان و رمضان، فرصتی برای تکامل استعدادهای معنوی

    • باید برای خود برنامه‌ریزی کنیم. در ماه رجب و ماه شعبان به خصوص در این روزهای آخر، استعداد الهی‌مان را کامل کنیم، تا با اشتها و با استعداد استفاده کنیم. اگر این دل ما باز شد، می‌توانیم از این نعمت استفاده کنیم. ماه شمسی و ماه قمری، یعنی سال جدید و ماه مبارک رمضان، یک اقتران خاصی پیدا کردند که مغتنم است. «يَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ وَ الْأَبْصَارِ يَا مُدَبِّرَ اللَّيْلِ وَ النَّهَارِ يَا مُحَوِّلَ الْحَوْلِ وَ الْأَحْوَالِ حَوِّلْ حَالَنَا إِلَى أَحْسَنِ الْحَالِ».[6]

1.5.2- راهنمایی مردم در این ماه مبارک رمضان

    • مردم را راهنمایی کنید. «قَد أقبَلَ إلَيكُم شَهرُ اللّهِ».[7] میزبان و مهمان هر دو رو به هم می‌کنند. میزبان ما اولیای الهی هستند. این مهمانی بر ما مبارک باشد. ان‌شاءالله به شب‌های قدر که رسیدیم، ما بتوانیم میزبان عده‌ای شویم. «یُطعِمُ وَ لا یُطعَمُ»[8] بشویم.

1.5.3- مراحل انس با قرآن

    • برای این ماه و خودتان برنامه‌ریزی کنید: تا می‌توانید قرائت آیات داشته باشید. مرحله اول قرائت قرآن است. مرحله دوم تلاوت است که غیر از قرائت است. تلاوت، پشت سر آیات رفتن است. تدبر در آیات داشته باشید. از مجموع آیات هم استفاده‌هایی داشته باشید. بعد از تدبر، تفکر داشته باشید. صغرا و کبرا و نتیجه را بنگرید. ذهن‌تان را از ماسِوَی تخلیه کنید، تا آیات الهی بر دل بنشیند. خود قرآن، خود را بیان می‌کند.

1.5.4- لزوم ختم موضوعی قرآن همزمان با ختم ترتیبی

    • مجمع البیان را خدمت علامه حسن‌زاده - جانم به قربان‌شان - بودم. ایشان فرمودند: «هرچه نوشته‌ام، برای هر نوشته‌ای، ختمی از قرآن از اول تا به آخر انجام داده‌ام! برای برخی موضوعات مهم مانند معرفت النفس و معرفت الله و معرفت الولایة چندین ختم قرآن موضوعی انجام دادم»! این کار را انجام بدهید. هر موضوعی که دوست دارید، از اول قرآن با قرائت و تلاوت و تدبر و تفکر، ختم انجام دهید؛ همین‌طور در روایات و سخنان ائمه (علیهم‌السلام) تدبر داشته باشید. بعد ببینید نورانیت چیست. بعد بنگرید ثقلین کجا هستند. ﴿فَأَمَّا مَن ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ﴾،[9] ﴿فَهُوَ فِي عِيشَةٍ رَّاضِيَةٍ﴾.[10] این در همین دنیا است. در آخرت، تجسم و تجسدِ آن است. بهشت و دوزخ همین جا است. ما ان‌شاءالله در بهشت هستیم؛ تندیس بهشت را برای دیگران می‌کشیم. به ﴿هُمْ دَرَجَاتٌ﴾[11] برسید، تا ﴿لَّهُمْ دَرَجَاتٌ ﴾[12] را داشته باشید.

1.5.5- لزوم جمع آیات و روایات با آیات و روایات دیگر

    • کثرت معانی روایات و گاهی آیات را باید با وحدت جمعی جمع کنیم. نه آیه با آیه تزاحم دارد و نه روایت صادر شده از معصوم (علیه‌السلام) با آیه تصادم دارد. باید ببینیم این لفظ دارای چه معنایی است. و مراد متکلم چیست؟ مراد متکلمی که حضرت حق است، از خود آیات در بیاوریم. اگر روزی خواستید بگویید نظر قرآن چیست، باید تمام آیات را بنگرید. اگر نظر اسلام را خواستید بگویید، باید تمام روایات را ببینید.

1.5.6- برنامه‌ی تبلیغی در ارتباطات خانوادگی و فامیلی

    • برای خلق الله هم برنامه داشته باشید. برای نشست‌های خودمانی خانوادگی و چهره به چهره در سال جدید برنامه داشته باشید. طبیب، داروهای مختلف را می‌بیند و طبق نیاز به مریض می‌دهد. شما «طَبِيبٌ دَوَّارٌ بِطِبِّهِ»[13] هستید. مادر هم غذاها را می‌خورد و به بچه غذای مناسب در قالب شیر می‌دهد. انسان دارای اراده است. ﴿إِنَّا هَدَيْنَاهُ السَّبِيلَ إِمَّا شَاكِرًا وَإِمَّا كَفُورًا﴾.[14] قضیه‌ی منفصله‌ی حقیقیه است.

این بهترین نعمتی است که خدا به ما داده است. توان‌های دیگران آمد و ما را مرید این زمان‌ها و مکان‌ها قرار داد که روبروی حضرت معصومه (سلام‌الله‌علیها) هستیم.

1.5.7- لزوم شکر نعمت‌ها

    • مرتب بگویید: «رَبِّ أَنعَمتَ فَزِد». ﴿لَئِن شَكَرْتُمْ لأَزِيدَنَّكُمْ﴾.[15] شکر نعمت استفاده از آن است. ﴿وَأَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ﴾.[16]

1.5.8- لزوم انتخاب اراده‌ی الهی در مقابل اراده‌ی شیطان و عوامل شیطان

    • اراده، حرف اول را می‌زند. جنگ اراده‌ها است. اراده‌ی خداوند، اراده‌ی انسان، اراده‌ی شیطان و عوامل او. اراده‌ی ما باید محو در اراده خدا شود. ﴿بَلْ يُرِيدُ الْإِنسَانُ لِيَفْجُرَ أَمَامَهُ﴾.[17] شیطان القای عداوت و بغضاء می‌کند. ﴿بَلِ الْإِنسَانُ عَلَى نَفْسِهِ بَصِيرَةٌ﴾.[18] این را تدبیر کنید. مانند جسمی که در آب می‌افتد، از یک نقطه شروع می‌شود و منتشر می‌شود.

1.5.9- جنگ با سلاح، یکی از مصادیق جنگ اراده‌ها

    • شما حقیقت جسم سنگینی هستید که در دریای سیروسلوک قرار می‌گیرید و باید به قدر هستی منتشر و پخش بشوید. اهل معرفت هستید. ایام دهه فجر و انقلاب است. انقلاب پیروزی اراده مؤمنین و مؤمنات بر مستکبرین عالم است. جنگ‌های با سلاح، جنگ‌های نمادین بعدی است. اصل، اراده انسان و اراده شیاطین است. اگر اراده انسان در اراده الهی ذوب شود، پیروز است. ﴿إِذَا جَاء نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ﴾[19] که فتح مطلق است؛ در مقابل فتح مقید: ﴿إِنَّا فَتَحْنَا لَكَ فَتْحًا مُّبِينًا﴾.[20] دهه‌ی فجر، نماد پیروزی مستضعفین بر مستکبرین است.

1.5.10- لزوم امیدبخشی به مردم و پرهیز از مأیوس کردن آنان

    • آنچه مردم را تقویت می‌کند، این است که آیات یأس بر مردم خوانده نشود؛ بلکه آیات نعمت و رحمت خوانده شود؛ چنان که ماه رحمت است. ما باید بین خوف و رجاء، سالک باشیم. نوزاد خوف و رجاء، خشیت است. ﴿إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاء﴾.[21] آن که راه را می‌داند که مقصدش چیست، مطمئن است که پیروزی از آنِ حق است. ﴿جَاء الْحَقُّ وَزَهَقَ الْبَاطِلُ﴾.[22]

1.5.11- لزوم جهاد تبیین برای مردم

    • اول برای خود و بعد برای مردم برنامه داشته باشید. جهاد تبیین داشته باشید. ﴿وَمَا عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلَاغُ الْمُبِينُ﴾.[23] برای مردم آیات و اسماء الهی را تبیین کنید.

1.5.12- بیان مباحث اخلاقی برای مردم

    • مباحث اخلاقی را برای مردم بگویید؛ به صورت روان هم باشد.

1.5.13- لزوم بیان نعمت‌ها برای مردم

    • گرچه کمبودها و مشکلات زیاد است، ولی در عین حال ما در نعمت‌های زیادی هستیم. بیان نعمت‌ها را داشته باشید. این ایام و کمبودها می‌گذرد. خدایی که رزاق است، رزق را می‌رساند. اگر زندگی فضلا و طلاب را بسنجیم، قطعا زندگی‌شان از سطح متوسط هم پایین‌تر است. در عین حال عزّتی که دارند، ﴿وَلِلَّهِ الْعِزَّةُ وَلِرَسُولِهِ وَلِلْمُؤْمِنِينَ﴾،[24] عزت‌شان را نزد مردم نگه داشتند. باید برای مردم تبیین کرد. خدا مقام معظم رهبری را حفظ کند که خیلی وقت‌ها مطالبی که دیگران باید بگویند، خودشان می‌گویند. گاهی در جمع‌های خصوصی برای مردم بگویید. برای شخصی، از حالات طلاب گفتم، دیدم در حال اشک ریختن است. گفت: «چرا برای مردم نمی‌گویند»!

1.5.14- هدف دشمن، گرفتن ولایت و امنیت از مردم

    • بدانید بهترین نعمت را داریم؛ نعمت ولایت و امامت و امنیت. دشمن ما همین ولایت و امنیت را می‌خواهد بگیرد. دشمن می‌خواهد دین و دانش ما را بگیرد؛ چه حوزه و چه دانشگاه. در مسائل اخیر به مساجد و حسینیه‌ها حمله کردند. به حوزه‌ها حمله کردند. برای نزدیک به 25 حوزه در سراسر کشور مشکل ایجاد کردند. برخی مسئولان‌شان نزد من آمدند. اسلام پیروز است و ما به آستانه ظهور حضرت مهدی (علیه‌السلام) می‌رویم.

1.5.15- تبیین مباحث مهدویت و انتظار برای مردم

    • موضوعات مهدویت و انتظار را برای مردم بگویید.

1.5.16- دعا برای همگان، خصوصا اموات و شهدای کشور

    • در مظان استجابت، همه را دعا کنیم؛ به خصوص آنها که رفتند و ان‌شاءالله ﴿فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِندَ مَلِيكٍ مُّقْتَدِرٍ﴾[25] باشند.

1.5.17- تبیین زندگی شهدا و علما برای مردم

    • زندگی‌های شهدا و علما را تبیین کنید. حکایات علما را برای مردم بگویید. مرحوم علامه امینی (رحمه‌الله)، کتاب «شهداء الفضیلة» را نوشت. این‌ها را برای مردم توضیح دهید.

ان‌شاءالله لقاء ولیّ الله و حالات خوش نصیب ما گردد.