امانت‌داری، اثر همنشینی در مجلس پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله)/حلیة النبی (صلی‌الله‌علیه‌وآله) /سیره اخلاقی معصومین (علیهم‌السلام)

موضوع: سیره اخلاقی معصومین (علیهم‌السلام)/حلیة النبی (صلی‌الله‌علیه‌وآله) /امانت‌داری، اثر همنشینی در مجلس پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله)

1- حدیث اخلاقی (حلیة النبی صلی‌الله‌علیه‌وآله)

بحمدالله در خصوصیات مجلس رسول مکرم اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله) بودیم. مجلس ایشان، مجلس حلم و حیاء و صدق یا صبر و امانت بود. مجلس حضرت، میدان تربیت وجودی (نه ماهوی) افراد است. این مربی کامل نه تنها با اقوال و کلمات که با تمام حالات، اینان را تربیت می‌کند. نفوسی می‌تواند مورد این کرامات و عنایات قرار می‌گیرد که حلم و حیاء و صدق و صبر و امانت را داشته باشد.

1.1- معنای امانت و امانت‌دار

امانت، یعنی جمعی که با هم ملاقات دارند و امنیت دارند و هم به خود و هم به دیگران آسیب نمی‌رسانند. نه راه‌بندان برای دیگران هستند و نه دیگران را راه‌بند خود می‌دانند. اینان آزادشده از تعقلات تزاحمی و تصادمی هستند. برای همین می‌توان گفت که این خصوصیت تربیتی می‌تواند خاص در تعلیم و تعلم نشود. کلاس و درس و بحث نیست؛ هرچند در محضر رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله)، این تعلیم و تعلّم نیز هست.

1.2- خصوصیت مجلس تربیتی پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله)

آن حضرت، بزرگ‌ترین مدرّس تربیتی است. بزرگ‌ترین متن قرآنی و عرفانی بیان می‌شود. تربیت در آنجا به بار مفاهیم نیست؛ بلکه تربیت در آنجا به حضور معانی است. در تشبیه مناقشه نیست. آیا دیدید که گاهی انسان در عالم خواب می‌بیند و بدون اینکه حرفی بزند، مفهوم را می‌فهمد؟ افاده و استفاده با کلمات نیست؛ بلکه با حالات است.

1.3- آثار رزق خاص الهی برای انسان

در ماه مبارک شعبان هستیم. ماه رزق الهی در مقام تعیّنات رزق الهی این‌طور است. اگر فطرت رزق اللهِ ما باز شود، رزق الله خاص پایان ندارد؛ استمرار دارد. انسان با دریافت رزق خاص الهی، رحیم می‌شود. رحیم، صفت مشبهه‌ای است که استمرار دارد. رحمان، فراوانی دارد، ولی معلوم نیست استمرار داشته باشد. او «رَئوفٌ بِالمُؤمِنینَ» می‌شود.

1.4- دو نوع سَیر سالک

سالک گاهی از حق به خلق حرکت می‌کند و گاهی از خلق به حق حرکت می‌کند. گاهی هر دو سیر حقی و خلقی با توجه به سیر حقّانی اوست. این، مقام دستگیری است.

1.5- رزق خاص سالکین

﴿وَعِبَادُ الرَّحْمَنِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الْأَرْضِ هَوْنًا﴾.[1] این «هَون»، سیر و سلوک و رزق خاص است. اگر کسی به این رزق خاص رسید، مبارکش باشد. «وَ بِيُمْنِهِ رُزِقَ اَلْوَرَى»،[2] رزق خاص است که استمرار دارد. هرچند همه‌ی هستی به یُمن او مرزوقند، ولی اگر استعداد خاص داشت، رزق خاص دارد. این، همان خالد در بهشت می‌شود. این رزق خاص و خلود در بهشت را به حلم و بردباری می‌دهند. بردباری، یعنی بارش را با برد می‌برد.

1.6- قدرت انسان بر حمل امانت الهی

﴿إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمَانَةَ عَلَى السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ﴾.[3] امانت الهی را به آسمان و زمین عرضه کردند، ولی این دو ابا کردند، ولی انسان که بارش بردباری است، حامل شد؛ تا جایی که به مقام امانت و امین الله می‌رسد.

ان‌شاءالله به خصلت‌هایی برسیم که نتیجه داشته باشد.