عدم اختصاص جا در مجالس برای خود - تساوی در نگاه و توجه به مخاطبین/حلیة النبی (صلی‌الله‌علیه‌وآله) /سیره اخلاقی معصومین (علیهم‌السلام)

موضوع: سیره اخلاقی معصومین (علیهم‌السلام)/حلیة النبی (صلی‌الله‌علیه‌وآله) /عدم اختصاص جا در مجالس برای خود - تساوی در نگاه و توجه به مخاطبین

1- بحث اخلاقی (حلیة النبی صلی‌الله‌علیه‌وآله)

«فَسَأَلْتُهُ عَنْ مَجْلِسِهِ فَقَالَ كَانَ لَا يَجْلِسُ وَ لَا يَقُومُ إِلَّا عَلَى ذِكْرٍ وَ لَا يُوطِنُ الْأَمَاكِنَ وَ يَنْهَى عَنْ إِيطَانِهَا وَ إِذَا انْتَهَى إِلَى قَوْمٍ جَلَسَ حَيْثُ يَنْتَهِي بِهِ الْمَجْلِسُ وَ يَأْمُرُ بِذَلِكَ وَ يُعْطِي كُلَّ جُلَسَائِهِ نَصِيبَهُ حَتَّى لَا يَحْسَبُ أَحَدٌ مِنْ جُلَسَائِهِ أَنَّ أَحَداً أَكْرَمُ عَلَيْهِ مِنْهُ مَنْ جَالَسَهُ صَابَرَهُ حَتَّى يَكُونَ هُوَ الْمُنْصَرِفَ عَنْهُ مَنْ سَأَلَهُ حَاجَةً لَمْ يَرْجِعْ إِلَّا بِهَا أَوْ بِمَيْسُورٍ مِنَ الْقَوْلِ قَدْ وَسِعَ النَّاسَ مِنْهُ خُلُقُهُ وَ صَارَ لَهُمْ أَباً رَحِيماً وَ صَارُوا عِنْدَهُ فِي الْحَقِّ سَوَاءً مَجْلِسُهُ مَجْلِسُ حِلْمٍ وَ حَيَاءٍ وَ صِدْقٍ وَ أَمَانَةٍ لَا تُرْفَعُ فِيهِ الْأَصْوَاتُ وَ لَا تُؤْبَنُ فِيهِ الْحُرَمُ وَ لَا تُثْنَى فَلَتَاتُهُ مُتَعَادِلِينَ مُتَوَاصِلِينَ فِيهِ بِالتَّقْوَى مُتَوَاضِعِينَ يُوَقِّرُونَ الْكَبِيرَ وَ يَرْحَمُونَ الصَّغِيرَ وَ يُؤْثِرُونَ ذَا الْحَاجَةِ وَ يَحْفَظُونَ الْغَرِيبَ فَقُلْتُ كَيْفَ كَانَ سِيرَتُهُ فِي جُلَسَائِهِ فَقَالَ كَانَ دَائِمَ الْبِشْرِ سَهْلَ الْخُلُقِ لَيِّنَ الْجَانِبِ لَيْسَ بِفَظٍّ وَ لَا غَلِيظٍ وَ لَا صَخَّابٍ وَ لَا فَحَّاشٍ وَ لَا عَيَّابٍ وَ لَا مَزَّاحٍ وَ لَا مَدَّاحٍ يَتَغَافَلُ عَمَّا لَا يَشْتَهِي».[1]

در حدیث حلیة رسول الله (صلی‌الله‌علیه‌وآله) و نشست و برخاست ایشان بودیم:

1.1- عدم اختصاص جای خاص در مجالس برای خود

    1. ایشان سعی می‌کردند در مجالس جای خاصی برای خود معین نکنند. برخی گفتند که جای مشخصی نباشد که جای عُجب و کبر باشد. به نظر ما فقط در این جهت نیست؛ بلکه حضرت باید با امّت باشد. همان‌گونه که خصوصیات دیگر تقسیم می‌شود، فضائل اخلاقی ایشان هم تقسیم می‌شود. این جز با رفت‌وآمدهای جسمانی با چیز دیگری نمی‌شود. ما نیاز به ارتباط با دیگران داریم. انسان، مدنی بالطبع است. نیازها طرفینی است. تمام نیازمندی‌های‌مان را مدیریت کنیم. إنّا محتاجون إلی الله. ﴿يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَنتُمُ الْفُقَرَاء إِلَى اللَّهِ ﴾.[2] در عین نیازمندی به یکدیگر، خاص در این نباشیم و همه خود را محتاج به او بدانیم.

1.2- تساوی در نگاه و توجه به مخاطبین و حضار در مجلس ایشان

    2. نگاه‌های‌شان و اندیشه‌های‌شان را تقسیم می‌کردند. گاهی آن‌قدر نگاه‌ها را تقسیم می‌کردند که گاهی روبروی ایشان گمان می‌کرد فقط با او صحبت می‌کنند. در اخلاقیات ائمه (علیهم‌السلام) و رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله) داریم که وقتی کسی سؤال می‌کرد با تمام سیما به سمت او بر می‌گشتند. باید در رفع حوائج مردم و خانواده و متعلقین و خودمان بکوشیم. باید با آن‌ها طوری رفتار کنیم که سیره‌ی ما سیره‌ی رسول مکرم اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله) باشد. همان‌گونه که اهل فضیلت را مقدم می‌داشت، این جهت را باید رعایت کنیم. باید به جایی برسیم که دیگران روزبه‌روز به ما علاقه‌مندتر شوند؛ نه اینکه از ما فاصله بگیرند. از یکی از راویانی که با چند امام مرتبط بود که گویا جابر بن عبد الله انصاری بود، سؤال کردند، گفت: «هرچه مراوده‌ام با این‌ها بیشتر شد، شائق‌تر شدم. روزبه‌روز صفتی بر من روشن شد که علاقه‌ام بیشتر شد».