وحدت در کثرت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در معاشرت با مردم/حلیة النبی (صلی‌الله‌علیه‌وآله) /سیره اخلاقی معصومین (علیهم‌السلام)

موضوع: سیره اخلاقی معصومین (علیهم‌السلام)/حلیة النبی (صلی‌الله‌علیه‌وآله) /وحدت در کثرت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در معاشرت با مردم

1- بحث اخلاقی (حلیة النبی صلی‌الله‌علیه‌وآله)

«فَسَأَلْتُهُ عَنْ مَجْلِسِهِ فَقَالَ كَانَ لَا يَجْلِسُ وَ لَا يَقُومُ إِلَّا عَلَى ذِكْرٍ وَ لَا يُوطِنُ الْأَمَاكِنَ وَ يَنْهَى عَنْ إِيطَانِهَا وَ إِذَا انْتَهَى إِلَى قَوْمٍ جَلَسَ حَيْثُ يَنْتَهِي بِهِ الْمَجْلِسُ وَ يَأْمُرُ بِذَلِكَ وَ يُعْطِي كُلَّ جُلَسَائِهِ نَصِيبَهُ حَتَّى لَا يَحْسَبُ أَحَدٌ مِنْ جُلَسَائِهِ أَنَّ أَحَداً أَكْرَمُ عَلَيْهِ مِنْهُ مَنْ جَالَسَهُ صَابَرَهُ حَتَّى يَكُونَ هُوَ الْمُنْصَرِفَ عَنْهُ مَنْ سَأَلَهُ حَاجَةً لَمْ يَرْجِعْ إِلَّا بِهَا أَوْ بِمَيْسُورٍ مِنَ الْقَوْلِ قَدْ وَسِعَ النَّاسَ مِنْهُ خُلُقُهُ وَ صَارَ لَهُمْ أَباً رَحِيماً وَ صَارُوا عِنْدَهُ فِي الْحَقِّ سَوَاءً مَجْلِسُهُ مَجْلِسُ حِلْمٍ وَ حَيَاءٍ وَ صِدْقٍ وَ أَمَانَةٍ لَا تُرْفَعُ فِيهِ الْأَصْوَاتُ وَ لَا تُؤْبَنُ فِيهِ الْحُرَمُ وَ لَا تُثْنَى فَلَتَاتُهُ مُتَعَادِلِينَ مُتَوَاصِلِينَ فِيهِ بِالتَّقْوَى مُتَوَاضِعِينَ يُوَقِّرُونَ الْكَبِيرَ وَ يَرْحَمُونَ الصَّغِيرَ وَ يُؤْثِرُونَ ذَا الْحَاجَةِ وَ يَحْفَظُونَ الْغَرِيبَ فَقُلْتُ كَيْفَ كَانَ سِيرَتُهُ فِي جُلَسَائِهِ فَقَالَ كَانَ دَائِمَ الْبِشْرِ سَهْلَ الْخُلُقِ لَيِّنَ الْجَانِبِ لَيْسَ بِفَظٍّ وَ لَا غَلِيظٍ وَ لَا صَخَّابٍ وَ لَا فَحَّاشٍ وَ لَا عَيَّابٍ وَ لَا مَزَّاحٍ وَ لَا مَدَّاحٍ يَتَغَافَلُ عَمَّا لَا يَشْتَهِي».[1]

1.1- لزوم عبور از کثرات برای رسیدن به منزل نهایی

الحمدلله در صورت و سیرت حضرت رسول مکرم اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله) بودیم. در نشست و برخاست حضرت بودیم. می‌شود گفت هر انسانی منزلی و مجلسی و مأوا و مسکنی دارد. عالم اجسام، عالم امکنه و ازمنه است. ولی جسمی و جسمانی نباید در زمان و مکان خلاصه شود. اگر چنین شد در کثرت مانده است و به وحدت نرسیده است. اگر بخواهد به وحدت برسد، باید از کثرت ساری و جاری شود و در آن نماند.

1.2- وحدت در کثرت پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله)

بر اساس مبانی ما رسول اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله)، شخصیتی است که گرچه در منزل و مجلس جسمانی است، ولی در مأوا و منتها است. این معنای ظهور تامّ و اَتَمّ و مظهریت اتم و اکمل است.

1.3- جستجوی تشنگان معنوی، توسط حضرت

این را باید در نفس خود نیز مدیریت کنیم؛ یعنی صورت و سیرت رسول مکرم اسلام (صلی‌الله‌علیه‌وآله)، دنبال صورت و سیرت می‌گردد. چنان که تشنه دنبال آب می‌گردد، آب هم دنبال تشنه است. این دو دنبال نقطه تلاقی هستند. ﴿يَا أَيُّهَا الْإِنسَانُ إِنَّكَ كَادِحٌ إِلَى رَبِّكَ كَدْحًا فَمُلَاقِيهِ﴾[2] . کدح، تلاش با زحمت است.[3] رب، حضرت حق است و آنچه برای خود ترسیم می‌کنیم، رب نسبی است. فرعون، نفس خود را رب اعلام کرد؛ ﴿أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلَى﴾.[4]

1.4- شرط تجلّی رحمت در انسان

در آستانه آغاز ماه رجب هستیم. باید مدیریت کنیم. اگر در ترسیم نفسانی ما رحمت جلوه کرد، آرام‌آرام غضب می‌رود. اگر - نعوذ بالله - چنین نشد و غضب جلوه‌گری کرد، رحمت کم‌کم محو می‌شود. خدای نخواسته طوری شود که ﴿تَطَّلِعُ عَلَى الْأَفْئِدَةِ﴾[5] می‌شود. این، همان ﴿خَتَمَ اللّهُ عَلَى قُلُوبِهمْ﴾[6] است. ﴿فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٌ﴾[7] آن قدر ادامه می‌یابد که ﴿خَتَمَ اللّهُ عَلَى قُلُوبِهمْ﴾[8] می‌شود.

1.5- لزوم پرهیز از نامحرمان سلوکی در معاشرت‌ها

مجلس‌ها و همنشین‌ها را مدیریت کنید. با نامحرم نشست و برخاست نداشته باشید. تا صحبت نامحرم می‌شود، نامحرم جنسی به ذهن می‌رسد. این یکی از مصادیقش است. گاهی انسان با هم‌نوع و هم‌جنس و فامیل و گاهی هم‌لباسش می‌نشیند، ولی نامحرم است. نامحرم کسی است که با شما در مسیر اطاعت حضرت رسول (صلی‌الله‌علیه‌وآله) نباشد. ما نفس‌مان را مدیریت کنیم، برای اینکه هم‌ ذکر و ذاکر و مذکور حضرت رسول (صلی‌الله‌علیه‌وآله) و جلیس ایشان شویم.

1.6- یکی از راهکارهای همنشینی با پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله)

یکی از راه‌هایش این است که خودشان گفتند. ربیعه – خادم پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) – به آن حضرت گفت: دوست دارم هم‌نشین شما باشم. فرمودند: «فأعنّی بکثرة السجود».[9] اگر هر دو [یعنیسجده طولانی در شب]باشد، بهتر است. شب‌ها طولانی است؛ حتما بعد از نمازهای‌تان، سجده‌ی شکری را داشته باشید؛ به خصوص بعد از نماز صبح‌تان. اگر ذکر تحمید و شکر باشد، و همراه با صلوات بر محمد و آل محمد (صلی‌الله‌علیه‌وآله) باشد، بهتر است. ان‌شاءالله توفیق بودن در محضر آیات الهی و در محضر شخصیت حضرت رسول اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) را داشته باشیم.