عدل/فضائل اخلاقی /اخلاق فردی

موضوع: اخلاق فردی/فضائل اخلاقی /عدل

1- عدل

یکی از موضوعاتی که مبتلابه است و در آیات و روایات بر آن تأکید شده و تضمین کننده حالات خوش انسان است و بستر تعالی انسان، مترتب بر این موضوع است، عنوان بسیار دقیق عدل است.

1.1- 1آیات و روایا مربوط به عدل

هم در نظام تکوین و هم در نظام تشریع، قوام موجودات و احکام الهی بر اساس عدل است. سیر و سلوک انسان نیز بر اساس عدل است. با دید ابتلای هر روزه به این موضوع نگاه کنید. روایتی با این عنوان، آمده است: «بالعدل قامت السموات و الأرض».[1] حدیث نبوی است. قوام آسمان‌ها و زمین، بر اساس عدل است. نظام احسن، بر اساس عدالت است. در واقع عدالت، یک نوع قوام نفسانی موجودات با توجه به نفس خودشان است. قوام موجودات بر اساس استعدادهای نفسانی‌شان است. هر موجودی، نفس منحصر به خودش را دارد. عدالت در تکوین، عدالت در تشریع، عدالت در امور فردی و امور اجتماعی، امور عقیدتی، سیاسی، روابط خانوادگی و فردی و جمعی، عدالت نسبت به همه‌ی این‌ها صادق است و همچنین عدالت در امور اخلاقی هم داریم.

در قرآن، خداوند فرمود: ﴿إعْدِلُواْ هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى﴾.[2]

در سوره نحل، خداوند امر به عدل دارد:

﴿إِنَّ اللّهَ يَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالإِحْسَانِ وَإِيتَاء ذِي الْقُرْبَى وَيَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاء وَالْمُنكَرِ وَالْبَغْيِ يَعِظُكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ﴾.[3]

این آیه که نازل شد، مشرکان هم تحت تأثیر قرار گرفتند. ولید بن مغیره از رسول‌الله (صلی‌الله‌علیه‌وآله) خواست که این آیه را چند بار تکرار کنند. و گفت: «تا به حال کلامی به این شیرینی و زیبایی نشنیدم».[4]

پیامبر (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در مورد این آیه می‌فرماید: «مجموعه‌ی تقوا و سیر و سلوک و حالات خوش انسانی در این آیه است».[5] از امروز نسبت به بحث میانگین و اعتدال در امور زندگی، سرلوحه‌ی خود قرار دهیم. واقعا عدل را رعایت کنیم.

امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) می‌فرمایند: «العدل أساس به قوام العالَم».[6]

عدل، پایه‌ای است که پایداری جهان به آن است.