درس خارج  فقه حضرت آیت الله مکارم
88/11/07

بسم الله الرحمن الرحیم

به استقبال دهه فجر، دهه انقلاب اسلامى مى‌ رویم. بحمداللَّه اوضاع آرام است و براى حفظ این آرامش باید تلاش کرد مخصوصاً در ایام دهه فجر که در واقع دهه تولد نظام جمهورى اسلامى است باید آرامش از سوى تمام علاقه‌مندان به نظام حفظ شود. رسانه‌ها و جرائد از مسائل تفرقه ‌انگیز پرهیز کنند و همگى دست به دست هم بدهند تا بخواست خدا روز تاریخى انقلاب 22 بهمن باشکوه‌ تر از هر سال برگزار شود و باید بدانیم هرگز در نا آرامى هیچ مشکلى حل نمى‌شود بلکه بر حجم مشکلات افزوده خواهد شد.
انتقاد منطقى رمز پیشرفت جامعه است ولى باید توجه داشت انتقاد منطقى تنها در فضاى آرام مؤثر خواهد بود. ما نظام اسلامى را به قیمت خون‌هاى پاک شهیدان، مشکلات عظیم جانبازان و آزادگان و حصر و تبعید و شکنجه بزرگان دین و کشور به دست آورده‌ ایم و باید از آن با جان و دل پاسدارى کنیم و از آنچه آسیب به آن مى ‌رساند، بپرهیزیم.
از یک‌سو امروز دولت و مجلس دست به کارى زده‌ اند که خودشان مى‌گویند یک جراحى بزرگ و سرنوشت ‌ساز اقتصادى است که اگر مدیریت صحیح و دقیق در آن نباشد خطر آفرین است، آیا مى‌شود بدون فضاى آرام این جراحى بزرگ را انجام داد؟
به علاوه رسانه‌ هاى خارجى که زبان سردمداران کشورهاى سلطه‌ گر و زورگو هستند همگى یکصدا از براندازى نظام سخن مى‌گویند و به یقین آنها در تلاش‌هاى خود ناکام خواهند شد ولى وفاداران نظام باید مراقب شیطنت ‌هاى آنها باشند کارى نکنند که دشمن شاد شود.
از سوى دیگر ما مسأله مهم انرژى صلح‌ آمیز اتمى را در پیش داریم که دشمن مى‌خواهد این علم و دانش را از ما بگیرد و ابهت ما را بشکند و ما را وابسته به خود کند، و از طریق تحریم‌ها ما را تحت فشار قرار دهد براى خنثى کردن نقشه‌ هاى دشمنان و درهم شکستن توطئه ‌هاى آنها، قبل از هر چیز نیاز به وحدت کلمه و هوشیارى و تدبر داریم.
از خداوند بزرگ مى‌ خواهیم که هوشیارى کامل به همه ما در این لحظات حساس را عنایت فرماید.
بحث فقهی :
سومین شرط از شرایط حج تمتع
عبارت امام : ثالثها- أن يكون الحج و العمرة في سنة واحدة، فلو أتى بالعمرة في سنة و بالحج في الأخرى لم يصح و لم يجز عن حج التمتع، سواء أقام في مكة إلى العام القابل أم لا، و سواء أحل من إحرام عمرته أو بقي عليه إلى العام القابل.
عروه هم ادله را ذکر کرده است .
اقوال :
اجماعی است . اتفاق نظر است .لااقل مما لا خلاف فیه . یعنی فتوا برآنچه که ما ذکر کردیم وافرادی هم که ذکر نکرده اند خود را از بیان آن مستغنی می دانستند .
ریاض ج 6 ص 108 : و أن يأتي بالعمرة و الحج في عام واحد بلا خلاف بين العلماء، كما في المدارك ، و في غيره بالاخلاف ، و عن التذكرة الاتفاق عليه .
مستند ج 11 ص 146 : أن يأتي بالحجّ و عمرته في سنة واحدة، بلا خلاف يعلم كما في الذخيرة ، و مطلقا كما في المدارك و المفاتيح و شرحه، بل بالاتفاق كما عن التذكرة .
جواهر ج 18ص 14 : و الثالث ان يأتي بالحج و العمرة في سنة واحدة بلا خلاف فيه بين العلماء كما اعترف به في المدارك و غيرها .

ادله : ما معمولا اول سراغ اصل می رویم .
اصل در اینجا چه اقتضا می کند ؟ . صاحب عروه من العجب می گوید عبادات توقیفی است . باید به قدر متیقن عمل کنیم یعنی هر دو را در یک سال انجام دهیم . به تعبی رمن اصل در اینجا احتیاط است . اگر شک کنیم ودلیل کافی از روایات نداشته باشیم ه نظر ما برائت جاری می کنیم . زیرا در اصول خواندیم هر گاه شک کردیم بین شرطیت یا جزئیت یا در مانع و مقتضی اصل برائت است . مانند اینکه شک کردیم 3 بار تسبیحات کافی است یا یک تسبیحات ؟ یا شک کردیم در برابرآتش در هنگام نماز نباید ایستاد یا نه ؟ اصل برائت جاری می شود .
نتیجه : بافرض نداشتن دلیل کافی اصل برائت از شرطیت انجام حج و عمره در سنه واحده است .
نصوص و روایات :
اخبار فراوان داریم . باب 2 از ابواب اقسام حج : ظاهر روایات بیانیه عمره تمتع و اینکه پشت سرهم ذکر می کند معلوم می شود برای سنه واحده است . البته تصریح نشده به این امر. بلکه متبادر به ذهن می شود که هردو در یک سال باشد نه در دو سال . اطلاق کلام اینگونه است .
نکته از بحث دیروز :
روایتی است که تصریح می کند تمام ذی الحجه از شهور است .
حدیث 4 باب 51 از ابواب ذبح :
18961 وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَى بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِي الْحُسَيْنِ النَّخَعِيِّ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَحْيَى عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَجَّاجِ قَالَ كُنْتُ قَائِماً أُصَلِّي وَ أَبُو الْحَسَنِ ع قَاعِدٌ قُدَّامِي وَ أَنَا لَا أَعْلَمُ فَجَاءَهُ عَبَّادٌ الْبَصْرِيُّ فَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ فَقَالَ لَهُ يَا أَبَا الْحَسَنِ- مَا تَقُولُ فِي رَجُلٍ تَمَتَّعَ وَ لَمْ يَكُنْ لَهُ هَدْيٌ قَالَ يَصُومُ الْأَيَّامَ الَّتِي قَالَ اللَّهُ تَعَالَى قَالَ فَجَعَلْتُ سَمْعِي إِلَيْهِمَا فَقَالَ لَهُ عَبَّادٌ- وَ أَيُّ أَيَّامٍ هِيَ قَالَ قَبْلَ التَّرْوِيَةِ بِيَوْمٍ- وَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَ يَوْمُ عَرَفَةَ- قَالَ فَإِنْ فَاتَهُ ذَلِكَ قَالَ يَصُومُ صَبِيحَةَ الْحَصْبَةِ وَ يَوْمَيْنِ بَعْدَ ذَلِكَ‌ قَالَ فَلَا تَقُولُ كَمَا قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَسَنِ- قَالَ فَأَيْشٍ قَالَ قَالَ يَصُومُ أَيَّامَ التَّشْرِيقِ- قَالَ إِنَّ جَعْفَراً كَانَ يَقُولُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص أَمَرَ بُدَيْلًا يُنَادِي إِنَّ هَذِهِ أَيَّامُ أَكْلٍ وَ شُرْبٍ فَلَا يَصُومَنَّ أَحَدٌ قَالَ يَا أَبَا الْحَسَنِ إِنَّ اللَّهَ قَالَ فَصِيامُ ثَلاثَةِ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَ سَبْعَةٍ إِذا رَجَعْتُمْ- قَالَ كَانَ جَعْفَرٌ يَقُولُ ذُو الْحِجَّةِ كُلُّهُ مِنْ أَشْهُرِ الْحَج‌
logo