بحث ما در افعال حج
تمتع است . به علت محل ابتلاء بودن تمتع، آن را
مقدم می شماریم زیرا اشخاص محدودی وظیفه حج افراد
یا قران دارند . لکن در عروه و تحریر الوسیله
یک مساله اختلافی بحث شده است و آن این لست که
طواف نساء در عمره تمتع هست یا نیست؟ امام
فرمودند : در عمره تمتع احتیاطا بجا بیاورند ولی
در پایان فرمودند اقوی این است که لازم نیست . موضوع بحث : طواف نساء
و نماز آن در عمره تمتع . از نظر اقوال تقریبا
مسلم است که طواف نساء در عمره تمتع نیست . قیل که
در عمره تمتع طواف نساء است . اقوال : صاحب ریاض ج 7 ص 109: و أما
عدم وجوبه ( طواف نساء)
في المتمتّع بها فبالأصل
( اصل برائت) ، و
الإجماع (اجماع محصل)
الظاهر، المصرّح به في بعض العبائر ( اجماع
منقول ) و الصحاح المستفيضة
المتقدم إلى جملة منها الإشارة . جواهر الکلام ج 19 ص407: هو
واجب فيها بجميع أنواعها دون المتمتع بها فإنه لا
يجب فيها بلا خلاف محقق أجده فيه، و إن حكاه في
اللمعة عن بعض الأصحاب، و أسنده في الدروس الى
النقل، لكن لم يعين القائل و لا ظفرنا به و لا احد
ادعاه سواه، بل في المنتهى لا أعرف فيه خلافا، بل
عن بعض الإجماع على عدم الوجوب، و لعله كذلك .
نتیجه : قول
واضحی به وجوب طواف نساء نداریم . بله یک قیلی است
و قائل آن هم مشخص نیست . البته اگر نوبت به
اصل عملی رسید ، اصل برائت است . زیرا ما شک داریم
که وظیفه ای تازه داریم به نام طواف نساء یا نه ؟
اصل برائت است . ولی در مقابل یک استصحاب حکمی
مخالف می باشد . از نوع شبها ت حکمی . احرام بست
نساء حرام شد . نمی دانیم با تقصیر حلال شدیا نه ؟
اصل این است که حلال نشده است . و این استصحاب بر
برائت مقدم است . زیرا هرگاه امر دائر شود بین
استصحاب و برائت ، استصحاب مقدم است . اما عندنا
استصحاب حکمی جاری نیست . دلتان را به برائت خوش
نکنید . روایات : پراکنده است در ابواب احرام – طواف - تقصیر –
اقسام الحج . حدیث3 باب 22 از ابواب احرام :
صحیحه زراره 16489 وَ عَنْهُ عَنْ حَمَّادِ
بْنِ عِيسَى عَنْ حَرِيزِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ
عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَعْيَنَ قَالَ
قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ ع
كَيْفَ أَتَمَتَّعُ قَالَ تَأْتِي الْوَقْتَ
(میقات) فَتُلَبِّي بِالْحَجِّ (تمتع ) فَإِذَا
دَخَلْتَ مَكَّةَ طُفْتَ بِالْبَيْتِ- وَ
صَلَّيْتَ رَكْعَتَيْنِ خَلْفَ الْمَقَامِ وَ
سَعَيْتَ بَيْنَ الصَّفَا وَ الْمَرْوَةِ- وَ
قَصَّرْتَ وَ أَحْلَلْتَ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ وَ
لَيْسَ لَكَ أَنْ تَخْرُجَ مِنْ مَكَّةَ حَتَّى
تَحُج . دو نکته است : اولا عبارت " وَ
أَحْلَلْتَ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ" در مقام بیان است
وثانیا ذکری از طواف نساء نمی آورد . مضافا بر
اینکه عموم عبارت " وَ أَحْلَلْتَ مِنْ كُلِّ
شَيْءٍ" دال است . حتی حضرت دستور اضافی را می
دهد اما بازهم اسمی از طواف نساء نمی آورد .
حدیث1 باب 82 از ابواب طواف نساء : 18170
مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ
يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ
مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى قَالَ كَتَبَ أَبُو
الْقَاسِمِ مُخَلَّدُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ
إِلَى الرَّجُلِ ع (
زمان تقیه بوده اسم امام را نمی برد .ظاهرا مام
موسی کاظم بوده است )
يَسْأَلُهُ عَنِ الْعُمْرَةِ الْمَبْتُولَةِ
( عمره مفرده. عمره مفرده طواف نساء دارد)
هَلْ عَلَى صَاحِبِهَا
طَوَافُ النِّسَاءِ وَ الْعُمْرَةِ الَّتِي
يُتَمَتَّعُ بِهَا إِلَى الْحَجِّ فَكَتَبَ أَمَّا
الْعُمْرَةُ الْمَبْتُولَةُ فَعَلَى صَاحِبِهَا
طَوَافُ النِّسَاءِ وَ أَمَّا الَّتِي يُتَمَتَّعُ
بِهَا إِلَى الْحَجِّ فَلَيْسَ عَلَى صَاحِبِهَا
طَوَافُ النِّسَاء. این روایت از نظر
سندی مثل روایت قبلی نیست اما دلالت صریح و خوبی
دارد . حدیث6 باب 82 از ابواب طواف نساء :
18175 وَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ
الْحَسَنِ الصَّفَّارِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ
الْجَبَّارِ عَنِ الْعَبَّاسِ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ
يَحْيَى قَالَ سَأَلَهُ
( از چه کسی ؟لابد امام )
تَمَتَّعَ بِالْعُمْرَةِ
إِلَى الْحَجِّ فَطَافَ وَ سَعَى وَ قَصَّرَ هَلْ
عَلَيْهِ طَوَافُ النِّسَاءِ قَالَ لَا إِنَّمَا
طَوَافُ النِّسَاءِ بَعْدَ الرُّجُوعِ مِنْ مِنًى
( یعنی در حج تمتع است ) . حدیث1باب 1از
ابواب تقصیر : 18317 مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ
بِإِسْنَادِهِ عَنْ مُوسَى بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ
إِبْرَاهِيمَ بْنِ أَبِي سَمَّاكٍ عَنْ
مُعَاوِيَةَ بْنِ عَمَّارٍ
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فِي حَدِيثِ
السَّعْيِ قَالَ ثُمَّ قَصِّرْ مِنْ رَأْسِكَ مِنْ
جَوَانِبِهِ وَ لِحْيَتِكَ وَ خُذْ مِنْ شَارِبِكَ
وَ قَلِّمْ أَظْفَارَكَ وَ أَبْقِ مِنْهَا
لِحَجِّكَ فَإِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ فَقَدْ
أَحْلَلْتَ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ يُحِلُّ مِنْهُ
الْمُحْرِمُ وَ أَحْرَمْتَ مِنْه.
تقصیربرای کوتاه کردن مو . تقلیم برای کوتاه کردن
ناخن می باشد . حدیث2باب1از ابواب تقصیر :
18318 وَ عَنْهُ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ
عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سِنَانٍ
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ سَمِعْتُهُ
يَقُولُ طَوَافُ الْمُتَمَتِّعِ أَنْ يَطُوفَ
بِالْكَعْبَةِ- وَ يَسْعَى بَيْنَ الصَّفَا وَ
الْمَرْوَةِ- وَ يُقَصِّرَ مِنْ شَعْرِهِ فَإِذَا
فَعَلَ ذَلِكَ فَقَدْ أَحَل .
حدیث3باب 1 ابواب تقصیر : 18319 وَ عَنْهُ عَنْ
مُحَمَّدِ بْنِ عُمَرَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ
عُذَافِرٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ يَزِيدَ
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ
ع قَالَ ثُمَّ ائْتِ مَنْزِلَكَ فَقَصِّرْ مِنْ
شَعْرِكَ وَ حَلَّ لَكَ كُلُّ شَيْء . تذکر : روایات متضافر است در آنهاروایات صحیحه
هم است . حدیث 1 باب 8 از ابواب تقصیر :
18343 مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْ عِدَّةٍ مِنْ
أَصْحَابِنَا عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ
الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ حَمَّادِ بْنِ
عِيسَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَيْمُونٍ
قَالَ قَدِمَ أَبُو
الْحَسَنِ ع مُتَمَتِّعاً لَيْلَةَ عَرَفَةَ-
فَطَافَ وَ أَحَلَّ وَ أَتَى بَعْضَ جَوَارِيهِ
ثُمَّ أَهَلَّ بِالْحَجِّ وَ خَرَج . أَتَى
بَعْضَ جَوَارِيهِ یعنی سراغ زنان هم رفت . سند محل بحث است و از نظر دلالت فی الجمله
قابل استدلال است . حدیث 1 باب 2از ابواب
اقسام الحج : 14644 وَ 14645 مُحَمَّدُ بْنُ
الْحَسَنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ سَعْدِ بْنِ عَبْدِ
اللَّهِ عَنِ الْعَبَّاسِ وَ الْحَسَنِ عَنْ
عَلِيٍّ عَنْ فَضَالَةَ عَنْ مُعَاوِيَةَ وَ
عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ عَنْ
صَفْوَانَ عَنْ مُعَاوِيَةَ
عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع أَنَّهُ قَالَ ... وَ
أَمَّا الْمُتَمَتِّعُ بِالْعُمْرَةِ إِلَى
الْحَجِّ فَعَلَيْهِ ثَلَاثَةُ أَطْوَافٍ
بِالْبَيْتِ وَ سَعْيَانِ بَيْنَ الصَّفَا وَ
الْمَرْوَةِ .... ( در تمتع 3 تا طواف می
کنند . اگر طواف نساءدر عمره تمتع بجا بیاورند 4
تا می شود . طواف عمره و طواف نساءبرای عمره . 2
تا طواف هم برای حج می شود اما امام می فرماید 3
تا . معلوم می شود طواف نساء نیست . 2 تا سعی
دارند یکی برای عمره تمتع و دیگری برای حج تمتع ) نکته : چرا فرموده اند
حدیث 1 و 2 ؟ ازنظر ما درست نیست . دو سنداست که
به یک نفر منتهی می شود . اگر دو نفر از امام
شنیده باشند آنگاه دو روایت محسوب می شود . تعدد
روایت را به اعتبار تعدد راوی آخری که به امام
منتهی می شود محاسبه می کنیم . سند خوب است .
روایت مفصل بود . ما شاهد را خوانیم . این 8
روایت برای اثبات قول مشهور . معارض را فردا می
خوانیم ان شاء الله تعالی .
