1403/11/17
بسم الله الرحمن الرحیم
ادامه بیانات استاد/حج مندوب /كتاب الحج
موضوع: كتاب الحج/حج مندوب /ادامه بیانات استاد
بحث ما در روایت مرحوم شیخ(ره) باسنادش از «محمد بن حسین عن صفوان عن...»بود و عرض کردیم که طریق اول تمام نمیباشد؛ چون در سلسله سند این روایت «ابن ابی جید» قرار دارد هر چند ایشان از مشایخ مرحوم نجاشی و مرحوم شیخ(رحمة الله علیهما) است اما مدح و ذمی در مورد ایشان وجود ندارد.
طریق دومی برای این روایت وجود دارد و آن عبارت است:
رواه محمد بن یعقوب عن احمد بن محمد عن محمد بن احمد النهدی عن محمد بن الولید عن ابان عن ذریح عن ابیعبدالله.
بحث سندی:
اما احمد بن محمد :
فهو احمد بن محمد بن احمد بن طلحة – یقال له العاصی. قال النجاشی : کان ثقة فی الحدیث سالماً خیراً و مثله العلامة، و قال الشیخ فی الفهرست: ثقة فی الحدیث سالم الجنبة. و هو من الطبقة الثامنة و هو رواه عن محمد بن احمد النهدی.
و هو محمد بن احمد بن خاقان النهدی، ابوجعفر القلانسی المعروف بحمران (بحمدان). قال النجاشی: کوفی مضطرب[1] له کتب.
و قال الکشی:
قال ابوعمرو، سألت اباالنصر محمد بن مسعود عن جمیع هؤلاء فقال: اما علی بن الحسن ... الی ان قال: و اما محمد بن احمد النهدی و هو حمدان القلانسی، کوفی فقیه ثقة خیّر. و توقف فیه العلامة.
و قال فیه ابن الغضائری: ... کوفی ضعیف یروی عن الضعفاء.
افاد السید الخوئی فی المعجم:
« ان محمد بن احمد هذا ثقة بشهادة محمد بن مسعود، و لایعارض ذلک بما تقدم عن ابن الغضائری لعدم ثبوت بسنة الکتاب الیه. و لا بما تقدم عن النجاشی، فان الاضطراب فی الحدیث لاینافی وثاقة الراوی، اذ الاضطراب بمعنی عدم الاستقامة فی نقل الحدیث فکما انه یروی عن الثقة، یروی عن غیره و هذا لاینافی الوثاقة.
و علیه فلاوجه لتوقف العلامة (قدس سره) فی روایته ... او تضعیفه ... »[2] .
و هو من الطبقة السابعة.
ایشان از نظر ما(استاد) موثق میباشند.
و هو رواه عن محمد بن الولید.
و هو محمد بن الولید الخزاز البجلی قال النجاشی: ثقة عین، و قال الکشی : انه من اجلة العلماء العدول و هو من الطبقة السادسة.
و هو رواه عن ابان.
و المراد : ابان بن عثمان الاحمر البجلی: قال الکشی ره :
قال محمد بن مسعود حدثنی علی بن الحسن(فضال) قال: کان ابان بن عثمان من الناووسیة ثم قال: ان العصابة اجمعت علی تصحیح ما یصح عن ابان و الاقرار له بالفقه، فالاقرب عندی قبول روایته و ان کان فاسد المذهب للاجماع المذکور.
و عن فخر المحققین قال: سألت و الدی عنه فقال: الاقرب عدم قبول روایته لقوله تعالی: (ان جائکم فاسق بنبأ ... ). ولافسق اعظم من عدم الایمان[3] .
و قد روی عنه محمد بن ابی عمیر و صفوان بن یحیی و احمد بن محمد بن ابی نصر البزنطی و کثیر من اعاظم الرواة. فیشمله التوثیق العام من الشیخ ایضاً.
و هو من الطبقة الخامسة.
و هو رواه عن ذریح.
ایشان هم از ثقات میباشند.
فالروایة موثقة حسب نقل الکلینی.
روایت دیگر:
رواه الکلینی عن علی بن محمد بن بندار عن ابراهیم بن اسحق عن عبدالله بن حماد عن عبدالله بن سنان عن حمران عن ابی جعفر (علیه السلام) قال:
ان لله منادیاً ینادی ای عبد احسن الله الیه و اوسع علیه فی رزقه فلم یفد الیه فی کل خمسة اعوام مرة لیطلب نوافله ان ذلک لمحروم.[4]
بحث دلالی:
اهتمام به این است که در طول پنج سال باید یک بار به حج برود.
بحث سندی:
فرواه الکلینی عن علی بن محمد بن بندار.
لاتنصیص علی وثاقته کما لا قدح فیه الا انه من مشایخ الکینی و من الطبقة الثامنة. و هو من رجال کامل الزیارات.
و هو رواه عن ابراهیم بن اسحق، ابو اسحق الاحمری و فی الفهرست انه ضعیف و کذا فی رجال النجاشی، و الخلاصة.
و فی الخلاصة: کان ضعیفاً فی حدیثه متهماً فی دینه فی مذهبه ارتفاع[5] و امره مختلط لا اعتمد علی شئ مما یرویه.
و قال المحقق الاستر آبادی: له کتب قریبة من السداد، عنه جماعة منهم الصفار و هو من الطبقة السابعة.
