بیانات استاد در جواز اتیان حج از جانب خود و دیگری/نیابت /كتاب الحج

موضوع: كتاب الحج/نیابت /بیانات استاد در جواز اتیان حج از جانب خود و دیگری

این مسأله دارای دو فرع می‌باشد:

1.نائب از جانب منوب عنه حجی را انجام داده است و بعد از اتمام می‌تواند طواف برای اقاربش انجام بدهد و دلیل بر استحباب طواف هم وجود دارد.

چند نکته در این مقام وجود دارد و ما آن را بیان می‌داریم:

1.این فرد می‌تواند طواف برای خو.دش و اقاربش و حتی اگر طواف نذری هم داشته باشد انجام بدهد و حتی فرد می‌تواند برای نیابت از دیگری طواف را انجام بدهد.

فرد نائب می‌تواند بین عمره و حج هم طواف را می‌تواند انجام بدهد و مشکلی از این جهت وجود ندارد. دلیل که در اینجا مرحوم صاحب عروة(ره) ذکر می‌کنند عبارت است:

رواه الکلینی (قدس سره) عن ابی علی الاشعری عن محمد بن عبدالجبار عن صفوان بن یحیی عن یحیی الارزق قال: قلت لابی الحسن (علیه السلام): الرجل یحج عن الرجل، یصلح له ان یطوف عن اقاربه فقال (علیه السلام) اذا قضی مناسک الحج فلیصنع ماشاء»[1] .

بحث دلالی:

اشکال: در روایت امام(ع) بعد از اتمام مناسک«فلیصنع» می‌فرمایند و این طواف از اقارب باید بعد از اتمام مناسک باشد.

جواب: امام(ع) در مقام بیان مطلب دیگری است که نیابت از اشخاص مانع از انجام دادن کاری برای خودش نمی‌باشد و ما در جواز عمره به همین روایت استناد می‌کنیم و در این صورت فرد می‌تواند هر کار مشروعی را انجام بدهد و این نیابت مانعیتی را بدنبال ندارد. بنابراین این فرع تمام و صحیح می‌باشد.

بحث سندی:

و الروایة صحیحة، لان الکینی نقله عن ابی علی الاشعری و هو احمد بن ادریس ابوعلی الاشعری القمی، و ثقه النجاشی و الشیخ فی الفهرست و العلامة و ابن شهر آشوب و هو من الطبقة الثامنة و هو رواه عن محمد بن عبدالجبار، و هو ابن ابی الصهبان، وثقه النجاشی و العلامة و هو من الطبقة السابعة.

و هو رواه عن صفوان بن یحیی، و هو اجل من التوثیق و من الطبقة السادسة.

و هو رواه عن یحیی الارزق.

و هو یحیی بن عبدالرحمن الارزق، وثقه النجاشی، و العلامة و ابن داود و هو من اصحاب الصادق و الکاظم (علیهما السلام) و من الطبقة الخامسة.

فرع دوم:

این فرع در مورد عمره می‌باشد که فرد نائب در صورتی که از مناسک حج منوب عنه فارغ شد می‌تواند عمره را انجام بدهد. عمره یک عمل مستحب می‌باشد که در تمام سال می‌تواند آن حج را انجام بدهد و برخی از ایام انجام دادن عمره افضل می‌باشد مثل عمره رجبیه.

چند مطلب در اینجا وجود دارد:

1.اگر فرد نائب حج عمره را بجا آورده است از چند نفر دیگر علاوه بر نیابت از حج از عمره هم گرفته است و این فرد بعد از اتمام مناسک حج ده تا(مثلاً) عمره را هم می‌تواند انجام بدهد.

اما مرحوم خوئی(ره) فرمودند که اگر عمره را از خودش انجام می‌دهد ما روایاتی داریم که مقتضای احتیاط این است که عمره را در فاصله شَهر و ماه بجا نیاورد البته ما(استاد) در آنجا مطلبی داریم و آن عبارت است آن عمره ناظر به عمره‌های معمول نمی‌باشد بلکه باید فرد بصورت محرم داخل مکه بشود و افراد نزدیک به مکه هر ماه یک عمره انجام می‌دهند و در بقیه ایام ماه وقتی که می‌خواهد داخل مکه بشود لازم نیست که بصورت محرم داخل مکه بشود و اگر در این مقام باشد ناظر به این نمی‌باشد که کمتر از یک ماه برای او مشروعیت ندارد. بنابراین در آن روایات باید توجه کرد که در مقام حیثیت خاص نباشد بلکه در مقام مشروعیت و عدم مشروعیت باشد اما نسبت به دیگران (افرادی که در مکه نیستند) هیچ محدودیتی در انجام عمره وجود ندارد هر چند این فرد نائب از جانب دیگری باشد بعد از انجام حج منوب عنه می‌تواند عمره را از جانب خود یا اقاربش بجا بیاورد.