1405/08/13
بسم الله الرحمن الرحیم
درمان عطش کاذب، یبوست، بلغم، دلپیچه و ورم/ درمان اختلالات گوارشی و تعادل رطوبت بدن در روایات/طب اسلامی
موضوع: طب اسلامی/ درمان اختلالات گوارشی و تعادل رطوبت بدن در روایات/ درمان عطش کاذب، یبوست، بلغم، دلپیچه و ورم
این متن توسط هوش مصنوعی پیادهسازی و سپس توسط انسان برای مستندسازی و تطبیق با فایل صوتی استاد، بازبینی و تأیید شده است.
درمان عطش کاذب و خشکی دهان با داروی مرکب در کلام امام صادق (علیهالسلام)
مباحثهمان، مؤمنان، در طب المعصومین از جامع احادیث الشیعة، جلد ۲۸، صفحهی ۵۹۹، روایت ۵۰، به شمارهی مسلسل ۴۳۲۵۴ است. یک مردی آمد پیش معصوم (علیهالسلام)، امام صادق (علیهالسلام)، گفت: آقا، من خیلی تشنه میشوم، زیادی هم آب میخورم، چهکار کنم این عطش کاذبم خوب بشود؟
حضرت یک داروی مرکبه طبق این روایت به او میگوید، میخواهم بخوانم.
در کتاب طب الائمة ابنی بسطام نیشابوریان، صفحهی ۷۳ هم این روایت آمده است:
«إبراهيم بن عبدالله قال: حدثنا حماد بن عيسى، عن المختار، عن إسماعيل بن جابر قال: اشتكى رجل من إخواننا إلى أبيعبدالله (عليهالسلام)»[1] [2]
یکی از برادرهای دینیمان، که برادرهای ایمانی است—﴿إنما المؤمنون إخوة﴾[3] ، یادتان است گفتم وحدت درونگروهی؟ خب.
«اشتكى رجل من إخواننا إلى أبيعبدالله (عليهالسلام) كثرة العطش»، گفت: آقا، من زیاد تشنه میشوم، و دهانم جمع میشود،
«و يبس الفم و الريق»؛ و آب دهانم خشک است؛ در دهانم جمع میشود، آب دهانم هم خشک است.
«فأمره أن يأخذ سقمونياء»؛ امام صادق (علیهالسلام) به او امر کرد که این داروی مرکبه را درست کند و مصرف کند، حالا میخواهم بگویم: «فأمره أن يأخذ سقمونياء».
خب، سقمونیا، کنار صفحه یادداشت کنید:
به زبان فارسی و به زبان اردو میگویند «سقمونیا»، با سین بنویسید: سقمونیا، و قاف. به زبان عربی میگویند «المحمودة»، از حاء جیمی میآید: المحمودة. حالا اینجا ببینید، به زبان فارسی و اردو آورده است، اما یک همزهی آخرش آورده، یک اعرابی هم داده است؛ مثلاً ما میگوییم «سقمونیا» به اردو، به فارسی؛ اینجا میگوییم: «سقمونیاءَ». دیدید آقا؟ این شد چه؟ عربیِ معرّب. عربیِ اصیلش چیست؟ المحمودة.
حالا این صمغِ یک گیاهی است مؤمنان، تصورش را فرمودید؟ صمغ یک گیاهی است. عطارها میگویند سُقمونیا، آن دیگر ضمهاش جیبی است، مندرآوردی است. خب، پس چه فارسی، چه اردو: سقمونیا. به زبان عربی: المحمودة. خب.
دیگر چه ؟
«و قاقُلَّةً»؛ این قاقله که ۱۵ فایده دارد، هل سبز است، هل سبز.
«و سنبلةً»؛ سنبله گونههای زیادی دارد. دو گونهی معروفش چیست؟ یکی سنبلالطیب است، یکی سنبل رومی است. این هم ریشهی یک گیاه است، در بحث عقاقیر.
«و شقاقلَ»؛ شقاقل، به زبان فارسی، به زبان اردو میگویند «شقاقل». به زبان عربی میگویند: «الخاتم سلیمان»، «الخاتم سلیمان»، انگشتر سلیمان. این به زبان عربی است.
پس ببینید، اینجا هم به کتاب به زبان اردو، فارسی آورده است، ولی میشود عربیِ معرّب؛ فتحه، حروف صدادار «آ» گفتید و آنجا هم ضمه دادید: «شقاقلَ».
دو تا کلمهی دیگر:
«و عودَ البلسان»؛ چوب درختچهی بلسان؛ چوبش معطر است، خوشبو است.
«و حبَّ البلسان»؛ دانهی بلسان. فارسیاش هم همین است، اردواش هم همین است، عربیاش هم همین است. در هر سه زبان اسمش همین است، تصورش را فرمودید؟ خب. حالا یادتان باشد این حب بلسان برای تنقیه و پاکسازی رطوبت مغز مفید است، حب بلسان، خب.
دیگر چه؟ نارمشک؛ فارسیاش هم همین است، عربیاش هم همین است. ببخشید، این لپتاپم بد میشود، ببخشید. مثلاً اگر کسی دوقطبی باشد، یا اسکیزوفرنی، شیزوفرنی، یکی از داروهای ضد جنون جوانی چیست؟ نارمشک است. یک داروی دیگرش چیست، مؤمنان؟ دانهی بالنگو است، بالنگو، تخم بالنگو. خب، پس اینجا نارمشک؛ خواستم یکی از فوایدش را بگویم، یک، خب. پس نارمشک هم تهیه کنید.
ببینید، این مریض چه بود؟ عطش زیاد داشت، دهانش جمع میشد، آب دهانش خشک شده بود. میخواهند این مریض را با این داروی مرکبه خوب کنند. خب.
دیگر چه، مؤمنان؟ «و سليخةً»؛ سلیخه، با سین بنویسید: سلیخه. سلیخه به دارچین چینی میگویند، سلیخه، که پوستش را هم کندهاند. خب، این هم: «و سليخةً مقشّرةً».
«و عِلْکاً رومیّاً»؛ علک گفتم چیست؟ سقز. حالا یک بار سقز کردستان خودمان است، یک بار صمغ این بلوط مال مثلاً اروپاست؛ چه اروپای شرقی، چه اروپای غربی. «و علکاً رومیاً»، این هم سقز درخت بلوط. گرچه علک—با عین و لام و کاف—گرچه علک به صمغ هر درختی میگویند، ولی فعلاً قدر متیقن چیست؟
صمغ درخت بلوط است که «سقز» میگویند در ایران، کردها میگویند. یک شهر به نام سقز هم داریم در کردستان، خب.
«و عاقِر قِرْحا»؛ که دیروز گفتم: اَکَرکَره؛ ایرانیهای قدیم به زبان تازی میگویند عاقِرقِرحا، عاقِرقِرحا با هاء دوچشم. بعضی ایرانیها میگویند عاقِرقَرحا، ایرانی یا به عربی است. عاقِرقِرحا، هر دویش را با کسر بخوانید، این عربیِ اصیل است.
خب، این هم که توضیح دادم، دیروز هم توضیحاتش را دادم. گفتم ضد لکنت زبان است، ضد دنداندرد است، ضد سرفههای کهنه است، ضد کزاز است، ضد فلج است، ضد رعشه است، ضد تب است، ضد پارکینسون یا لقوه است، اینها را دیروز توضیح دادم. خب، این هم مال عاقرقرحا.
«و دار صينياً»؛ دارصینی، همین دارچین عادی است که از عطاریها میخرید. این دارچین عادی را به آن میگویند دارصینی، با صاد. از نظر تخصصیِ گیاهی میگویند دارچین سیلانی. یک کشوری است به نام سیلان، چای از آن میآورند، در هند شرقی است، آسیای جنوب شرقی است؛ تایلند و چنین و چنان، یکیاش هم سیلان است.
خب، حالا غیر از چای دیگر چه میآورند؟ دارصینی. به دارچین سیلانی میگویند دارصینی. ببینید، آن قبلیاش چه بود؟ «سلیخه»؛ آن دارچین چینی بود. یک کم با هم فرق میکنندها، هر دویش دارچین است، ولی یک کم با هم فرق میکنند. خب، در ذهنتان ماند؟ خب.
«من كلّ واحدٍ مثقالين»؛ از همهی اینهایی که شمردم تا حالا، معنایش هم کردم، از هر کدام دو مثقال: «من كلّ واحدٍ مثقالين، يُدَقّ هذه الأدوية كلّها»،
تمام اینها را بهخوبی میکوبی،«و تُعجَن بعد ما تُنخَل»، و معجون درست میکنی بعد از اینکه اینها را از صافی رد کردی، درشتهایش را جدا کردی، پودرهایش را حالا قاطی میکنی. خب.
«غيرَ السقمونياء»؛ خب گفتم این عربیِ معرّب است، درست شد آقا؟ خب، بله. این صمغ یک گیاهی است، به زبان اردو میگویند سقمونیا، به زبان عربی میگویند المحمودة.
این در آب خیلی سریع حل میشود، تصورش را فرمودید؟ میگوید این را لازم نیست مؤمنان از صافی رد کنی، همین قدر خرد کردی کافی است. خب.
«و تُعجَن بعد ما تُنخَل» همهی قبلیها، «غيرَ السقمونياء، فإنه يُدَقّ على حِدَةٍ»، جدا پودرش میکنی، «و لا يُنخَل»، نمیخواهد از صافی ردش کنی. «ثم يُخلَط جميعاً»، سپس همهی اینها را که پودر کردی، جداجدا، حالا همهی اینها را با هم مخلوط میکنی، «و يُؤخَذ خمسة و ثمانين مثقالاً فانيذ سجزيّ»، هشتاد و پنج مثقال فالودهی سجزی، چهکار میکنی؟ تهیه میکنی. در بعضی نسخهها: «جيّداً فانيذ سجزيّ»، فالودهی سجزی تهیه میکنی به نوع مرغوبش.
«و يُذاب في الطّبخين»، اینها را، «بنارٍ ليّنةٍ»، با آتش ملایم، شعلهی ملایم، اینها را چهکار میکنی؟ ذوب میکنی. «و یذاب فی الطبّخین»، در ظرف دارویی، «بنار لینة»؛ در آزمایشگاهها هست ظرفهای دارویی نشکن پیرکس، در علوم آزمایشگاهی، خب.
«و يُلَتّ به الأدوية» و این ادویهای که مخلوط کردی، در آن هم بزن و تفت بده. «ثم يعجن ذلك كلّه» سپس معجون درست کن وقتی که این مخلوط داغشدهی همزدهشده را «بعسلٍ منزوع الرغوة»، در یک عسلِ صافشده قاطی کنی؛ این میشود یک معجون عسلی:
«ثم يعجن ذلك كلّه بعسلٍ منزوع الرغوة، ثم يرفع»، همهی اینها را میریزی «في قارورة أو جرّة خضراء»، در یک ظرف سفالی یا در یک ظرف چوبیِ سبزرنگ. ظرفهای چوبی قدیم بود، ملاقهی چوبی بود، کفگیر چوبی بود، حتی قاشق چوبی بود. من مال فرومد سبزوار را با چشمهایم دیدم، آره. بله، «أو جرّة خضراء».
«فإن احتجت إليه»، هر وقت که به آن احتیاج پیدا کردی، همهاش عطش کاذب داشتی، در دهانت جمع میشد، آب دهانت هم خشک شده بود، هر وقت اینجوری بود، خب، «فإن احتجت إليه فخذ منه»، از این مخلوط معجون عسلی، صبح ناشتا دو مثقال بخور؛ تقریباً میشود ۱۰ گرم. هر مثقالی چهار گرم و خردهای بود دیگر، درست است آقا؟ تقریباً میشود ۱۰ گرم، خب.
«فإن احتجت إليه فخذ منه على الريق مثقالين»، صبح ناشتا دو مثقال بخور، «بما شئت من الشراب»، بعدش هم بر روی آن یک نوشیدنی بخور؛ میتوانی آب آشامیدنی سالم بخوری، میتوانی آبجوش ولرم بخوری، درست شد آقا؟ «بما شئت من الشراب»، نوشیدنی حلال.
«أو عند منامك»،یا شب قبل از خواب، مثلاً دهانت جمع شد، آب دهانت خشک شد—هی دقیقه به دقیقه نمیشود که از خواب پا شوی یک استکان آب اینجوری مزهمزه کنی، دقمرگ میشوی، اصلاً خوابت نمیبرد—حالا اینجا میتوانی شب قبل از خوابت چهکار کنی؟ این داروی مرکبه را دو مثقال بخوری؛ آن خشکی دهانت، آن خشکشدن آب دهانت، همهی اینها خوب میشود.
خواص درمانی ثفاء (شاهی) و داروی مرکب سنا برای درمان یبوست مزمن
روایت بعدی، روایت پنجاه و یکم:
از مکارم الأخلاق هم آمده است، صفحهی ۱۹۱.
از بحار علامهی مجلسی هم آمده است، جلد ۶۳، چاپ بیروتیِ جدید، صفحهی ۲۴۴، حدیث ۱۴.
«از ابن عباس قال: قال رسول الله (صلىاللهعليهوآلهوسلم): الثُّفّاءُ»[4] [5] ؛ با ثاء سه نقطه، فاء، و همزه؛دقت بفرمایید، معنایش را یادداشت بفرمایید:
«الثُّفّاءُ»، گوینده گوید: در منطقهی شرقالأوسط، و منطقهی حجاز، و منطقهی نَجْد در عربستان میروید؛ و به معنیِ ایرانیها: به معنی سبزی شاهی، برگ شاهی، تخم شاهی.
ایرانیهای اصیل، ما شمال و اینطرف و آنطرف، مازندران، گیلان—به زبان گیلکی سختتر از زبان انگلیسی!—اینها میگویند چه؟ تَرتِیزَک یا تَرَهتِیزَک، اصطلاحش. درست است مؤمنان؟ خب.
در عراق—یک هفت سالی نجف بودم—در عراق میگویند «حَبُّ الرَّشاد»، دانهی چه؟ شاهی. حب الرشاد، سبزی شاهی: رشاد.
به زبان تازی—فارسیِ تازیِ قدیم—به زبان تازی میگویند «جِرجیر»، در بعضی روایات آمده است: جِرجیر؛ که سبزیِ بنیامیه، با حفظ وحدت، و سبزیِ عایشه هم بوده است! در کتابها هست، از شیعه و سنی، خب. که این جرجیر، بقلة بنیامیة، بقلة عائشة.
که ما در صفحهی ۵۵۷ و ۵۵۹ همین کتابی که خواندیم، که الان صفحهی ۵۹۹ هستیم، در صفحهی ۵۵۷ و ۵۵۹ اش اینها را توضیح دادیم در بحث چه؟ جرجیر، رشاد.
اینجا هم چه؟ «ثُفّاءُ». خب، توضیح دادم یک کم. خب، حالا نگاه کنید: ابن عباس میگوید پیغمبر اکرم فرمودند (صلیاللهعلیهوآلهوسلم): «الثُّفّاءُ دَواءٌ لِكُلِّ داءٍ». این سبزی شاهی، تخم شاهی، ترتیزک، ترهتیزک، رشاد، این داروی هر بیماریای هست.
حالا ببینید، بیماریهای خاص، نه مجموع بیماریهای کل کرهی زمین!
حالا دو تا از بیماریهای خاص را بنویسید، میخواهم فرمایش پیغمبر را تصوّر کنید.
این ثفاء که شاهی است و تخم شاهی است، در درمان مَغْصِ بلغمی: مغص چیست؟ یعنی دلپیچه. دلپیچهاش ناشی از چیست؟ بلغم اضافی. اینچنان بلغمی است بگو بلغم سفید است. پس ثفاء چه بود؟ شاهی، ترتیزک، عربهای عراق میگویند رشاد.
خب فوایدی دارد، برای بیماریهای خاصی فوایدی دارد. یکیاش چیست؟ همین الان نوشتم: درمان دلپیچهی بلغمی.
دومین فایدهاش چیست؟
اگر مثلاً یک زن و شوهری باشند، بعد این شوهر زخم آلت دارد، بیماری عفونیِ سوزاک ندارد، اما زخم آلت دارد، یعنی بیماری سیفلیس دارد.
این هم کمک به درمانِ چه؟ کمک به درمان زخم سیفلیس، که یک زخم خاص روی آلت است. زخم سیفلیس، که یک زخم خاص روی آلت است، متخصص دستگاه تناسلی متوجه میشود. با زخم سرطانی آلت، سرطان آلت فرق میکندها! خب، این هم کمک به درمان زخم سیفلیس.
پس: «الثُّفّاءُ دواءٌ لكلّ داءٍ»، یک دو تا مثال زدم. «و لم يُداوَ الوَرَمُ و الضَّرَبانُ بمثلِهِ»؛ کسی که تپش اضافیِ قلب دارد، ضربان، یا کسی که ورم دارد، باز هم مفید است.
حرفهایم را دقت کنید ببینید چهجوری مینویسم: کسی که ورم دارد، یعنی خیز دارد، یعنی اِدِم دارد، یعنی اِدِما.
اینجا یک دارویش چه بود قبلاً گفتم؟ بگو: الجزر بود، این یک دارویش بود؛ یعنی هویج زرد رسیدهی شیرین. یک داروی دیگرش چیست؟ همین الان دارم میگویم، چیست؟ شاهی است، ثفاء است. یک داروی دیگرش چه بود قبلاً گفتم؟ گل گندم بود. میخواهم یادتان نرود، همهاش با هم یادتان... خب.
بعد یکی دیگر از فوایدش چیست مؤمنان؟ علاوه بر اینکه ضد ورم است، ضد ضربان هم هست. ضربان یعنی چه؟ یعنی تپش اضافیِ قلب؛ مثلاً در دقیقه در بیداری باید ۷۰ تا بزند، ۸۰ تا میزند، ۹۰ تا میزند.
حالا ضربان، تپش اضافی قلب که میخواهی بگویی، یکیاش چه بود قبلاً گفتم؟ گفتم اگر ناشی از ضعف بنیه باشد، چه باید بخوری؟ میوهی زالزالک. اگر ضربان اضافی قلبت ناشی از اضطراب باشد، چه باید بخوری؟ قبلاً گفتم: بادرنجبویه. یادتان آمد؟
اینها را همه را گفتم. حالا اگر معجونی از این دو تا باشد، چه باید بخوری؟ سبزی شاهی و تخم شاهی. افتاد در ذهنتان آقا؟
پس یک بار دیگر فرمایش پیغمبر را بخوانم طبق این روایتی که اینجا نوشته است. سه تا سند داشت دیگر:
هم جامع احادیث الشیعة، جلد ۲۸، صفحهی ۵۹۹، روایت ۵۱، به شمارهی مسلسل ۴۳۲۵۵؛
هم مکارم الأخلاق، صفحهی ۱۹۱؛
هم بحار، جلد ۶۳، صفحهی ۲۴۴، حدیث ۱۴.
ابن عباس چه میگوید؟ میگوید پیغمبر اکرم فرمودند: «الثُّفّاءُ دَواءٌ لِكُلِّ داءٍ، و لم يُداوَ الوَرَمُ و الضَّرَبانُ بمثلِهِ».
خیز، ایرانیها میگویند؛ اِدِم، دکترها میگویند؛ اِدِما، انگلیسیها میگویند.
حالا به جای اینکه فوروزماید ۵۰ میلیگرمی بخوری که متخصص اورولوژی میدهد، شما یک مشت سبزی شاهی با غذایت میخوری، دمنوشت را بگذار گل گندم، صبح ناشتا سه تا هویج زرد میخوری، کلاً این ورمت خوب میشود. درست شد آقا؟
بعد این تپش اضافی:
«و لم يُداوَ الوَرَمُ و الضَّرَبانُ بمثلِهِ». خب، حالا تپش اضافی قلب داری، در بیداری باید ۷۰ تا بزند در دقیقه در شرایط عادی که الان هستیم، این رفته ۸۰ تا، ۹۰ تا میزند، به ۱۴۰ برسد اورژانسی است. خب، حالا اینجا چهکار میکنی؟
این تپش اضافی قلبم، ناشی از ضعف بنیه است؟ میوهی زالزالک، یک مشت میخورم، ۱۴ عدد.
ناشی از اضطراب است؟ بیماری دلهره است؟ تپش اضافی قلب ناشی از دلهره است؟ اینجا دمکردهی بادرنجبویه است، هر هشت ساعت میخوری.
یک بار دیگر مجموع این دو تا هست، خب آن دو تا را که خوردی نوش جانت، این سبزی شاهی با ناهار و شامت هم میخوری؛ هر دو تیپ از تپش اضافی قلبت خوب میشود.
طب النبیِ ابوالعباس المستغفری، صفحهی ۳۱، روایت بعدی:
«قال رسول الله (صلیاللهعلیهوآلهوسلم): لو كان في شيءٍ شفاءٌ، لو كان في شيءٍ شفاءٌ لكان في السَّناءِ»[6] ؛
سناء مکی. در ایران هم تولید میشود، اسمش چیست؟ سنای مکی.
فقط یادت باشد کسی که سنای مکی میخورد، در حاملگی برای زنها ممنوع است، دوران شیردهی ممنوع است؛ زن و مرد، پسر و دختر، هر کسی که کولیت روده دارد، مشکل انتهاییِ رودهی کوچک دارد، به التهاب روده، چه کولیت عادی باشد، چه کولیت زخمی باشد، مصرف سنا ممنوع است، ممنوع است.
پس مصرف سنا چهار تا منع مصرف دارد، نباید مصرف کنند:
خانم حامله، مادر شیرده، کسی که کولیت عادی دارد، و کسی که کولیت زخمی دارد، که میگوییم کولیت اولسروز. این چهار تا منع مصرف دارد؛ در غیر این چهار مورد حالا مباحثهمان.
طب النبی (صلیاللهعلیهوآلهوسلم) ، صفحهی ۳۱: «قال رسول الله (صلیاللهعلیهوآلهوسلم): لو كان في شيءٍ شفاءٌ»—اگر در چیزی شفا باشد، که بیماری درمان بشود، برگشتِ بیماری هم نشود—«لكان في السَّناءِ»؛ هرآینه در برگ سناست.
«و قال(صلیاللهعلیهوآلهوسلم):» میخواهی یکی از اینها را بگویم؟ مثلاً اگر کسی یبوست مزمن دارد، خب؟ اگر کسی یبوست مزمن دارد، چندین ساله، خیلی هم اذیت است، خیلی هم دوا درمان کرده است، حالا بخواهی این یبوست مزمنش را خوب کنی: اینجا چهکار کن؟ یک داروی مرکبه درست کن که از پنج چیز درست شده است:
در لیوانت: برگ سنا، پودرش یک قاشق چایخوری، که بس است؛ یک قاشق چایخوری هم پودر برگ گلبرگ صورتیرنگ گل محمدی، این هم یک قاشق چایخوری؛ بعد گل ختمی سفید، این هم یک قاشق چایخوری؛
بعد گل ختمی خبازی، که طب سنتی میگوید پنیرک، این هم یک قاشق چه؟ یک قاشق چایخوری، این هم پودرش، خب؟
چهار قاشق چایخوری پودرش میشود چه؟ میشود یک قاشق غذاخوری از این مخلوط، درست شد؟ خب.
حالا این لیوانت را دوغ شیرینِ بدون گاز، بدون گاز—یعنی همین ماست طبیعی، درست شد مؤمنان؟ دوغش کن—حالا این چهار تا را که چهار قاشق چایخوری بود، در این یک لیوان دوغ هم بزن، مریض قبل از غذا بخورد، قبل از غذا.
این که هفتهای یک بار میرفت، حالا هر روز میرود. شما قبل از ناهار درست کن این را بخورد، قبل از شام درست کن این را بخورد، هر روز میرود دستشویی، دعایت هم میکند.
مخصوصاً کسانی که جاهای گرم میروند؛ مثلاً خوزستان میروند، بنادر میروند، یا مثلاً عتبات عالیات در تابستان رفتهاند، یا حج عمره یا واجبش در تابستان شده است، منطقهی حجاز و عربستان با آن گرمی، یادتان باشد این را درست کن. آنجا ماست و اینها میآورند دیگر در رستورانش، اینها هم که با خودت ببر، نمیخواهد پودر کنی که بعد آنها حساس بشوند: ممنوع، فلان؛ ببین، برگ سنای مکی است، کفی اخضر است که وهابیها گیر ندهند، این هم گلبرگ محمدی است، ورد المحمدی است، گل رز است، این هم چیست؟ گل ختمی سفید است، همهاش گل است دیگر، دیگر به تو گیر نمیدهند. اگر قاتیپاتی کنی ببری، به تو گیر میدهند: که مواد مخدر، فلان؛ تا بخواهی ثابت کنی این داروی من است، الکی اذیتت میکنند، خب.
این هم مؤمنان یک کلمه گفتم، فقط یادتان باشد: برگ سنا چهار تا منع مصرف دارد، این یادتان نرود: در حاملگی ممنوع است، دوران شیردهی ممنوع است، کولیت عادی ممنوع است، کولیت اولسروز، کولیت زخمی هم ممنوع است. نباید بخورد، حالشان بدتر میشود؛ آنجا هم که سقط جنین میشود، شیر مادر خراب میشود.
خواص هلیله سیاه، قسط، حجامت و احادیث دال بر درمانپذیری بیماریها
دنبالهی روایت: «قال صلیاللهعلیهوآلهوسلم عليكم بالإهليلج الأسود، فإنه من شجر الجنة».
خب، گفتم هلیلهی سیاه وسط غذا میخوری، هم رنگدانههای مویت برمیگردد، هم ضد یبوست است، تصورش را فرمودید؟ خب. ضد بلغم هم هست.
«فإنه من شجر الجنة، طعمه مرّ»، یک کم مزهی تلخی میدهد. حالا اثربخشیاش بیشتر باشد برای اینکه رنگدانهها برگردد و ضد یبوست است، این هلیلهی سیاه، سه تایش را، دانهدانه، اینجوری بزن در روغن زیتون خالص، به صورت مکیدنی بخور. یک مدتی بمک، بعد با یک قُلپ آب آن را قورت بده، در معده حل میشود. این اثربخشیاش بیشتر است.
خب، این هم تا اینجا. «و طعمه مرّ، و فيه شفاءٌ من كل داء». در بحثهای گوارشی یک کم گفتم.
«و قال(صلیاللهعلیهوآلهوسلم): خير ما تداويتم به الحجامة»؛ حجامت خشک، حجامت تر، در فصل خودش... اینها حالا بحثهای زیادی دارد، ۲۰۰ صفحه باید توضیح بدهم! همینقدر گفتم بس است، خب. «خير ما تداويتم به الحجامة، و الشونيز» که سیاهدانه بود، چند بارها گفتم. «و القسط...».
حالا این قسط دو جور است:
قُسط، به عربی است. قِسط نخوانیها، یاد قسطهای بانکت بیفتی! نه، با ضمه بخوان: قُسط.
بعد، ایرانیها با «سین» و «ت» دو نقطه مینویسند: قُست. اینجوری ایرانیها مینویسند.
دکتر درخشنده، دکتر مرتضی صفایی، استادتمامهای فارماکولوژی تهران، کتاب «گلچین جامع از گیاهان دارویی و عطاری ایران»، قسمت پوست و مویش را بیاور.
خب، حالا این دو نوع است: یک جورش سمی است، یک جورش چیست؟ غیر سمی است.
قسط سمی، قسط تلخ است. قسط غیر سمی، سفید است، شیرین است.
حالا اگر کسی بیماری مورچه دارد—مثلاً طرف دارد با تو صحبت میکند مدام اینجوری میکند، میگویی چه شده است؟ میگوید: خیال کردم مورچه روی دستم راه میرود، اصلاً مورچهای نیست. این در اثر ضعف اعصاب شدید، حالا هر جای بدنش، خیال میکند مورچه راه میرود، از نظر پزشکی میگویند بیماری مورچه دارد.
اصلاً مورچهی واقعی نیستها، اینجوری خیال میکند. این یکی از اثرات سوء ضعف اعصاب است، خب. مثل اینکه اینجوری میکند، میگوید: اَبروم درد میکند! شما خندهات میگیرد، اَبرو درد؟
یکی دیگر آمده بود مؤمنان، میگفت: حاجآقا ببین، من مسح وضو میکشم، روی پایم درد میکند! ببین این چقدر اعصاب ضعیف است.
یکی دیگر مؤمنان این گوشههای لبشان، بدون اینکه صحبت کنند، گوشههای لبشان تکان میخورد. جلو آینه، یک کم دهانش را باز کند، نوک زبانش بهشدت میلرزد. یادتان باشد اینها همه علائم ضعف اعصاب شدید است. حرفهایم یادتان نرود، خب. برای آن ضعف اعصاب شدیدش چهکار میکنیم مؤمنان؟
برای آن ضعف اعصاب شدید: گل بهارنارنج، گل بیدمشک، چای کوهی—که میگویند چای پشمکی—گل راعی؛ نیم ساعت قبل از خوابش، شربتش، میشود گل ساعتی. درست شد آقا؟ خب.
اما برای این بیماری مورچه—اصطلاح پزشکی است، خب—حالا روغنِ... روغن قسط شیرین، روغن قسط شیرین، بمالید و بخورید؛ مثلاً یک قاشق مرباخوری میخورد، این محلهایی که هی خیال میکند مورچه راه میرود، هیچی هم نیستها، هی نگاه میکند در آینه نگاه میکند، آینهی تمامقد میایستد، اصلاً مورچهای نیست. حالا این بیماری مورچهاش خوب میشود.
این هم «الحجامة، و خير ما تداويتم به الحجامة، و الشونيز، و القسط».
«و تقدم في باب ۳۴ استحباب الحجامة من أبواب الحمام»[7] ، خب ببینید، ضد ورمها، آن بالای صفحه، ضد ورمها، ضد اِدمها، ضد خیزها، ضد اِدِما: یکی سیاهدانه است، یکی لوبیای سبزِ پخته است.
مباحثهی ما: «الثُّفّاءُ»، یعنی شاهی و تخم آن، در روز بخورند، در شب نخورند، یادت باشد! شاهی و تخم شاهی را در روز میخوری، در شب نمیخوری! خب، چرا؟
چون در شب خوردن سبزی شاهی و تخم شاهی، احتمال ابتلا به جذام هست، که بیماری خوره است، و احتمال ابتلا به بیماری بَرَص و پیسی هم هست.
لذا ابوعلی سینا در کتاب خودش «رسالةٌ في القولنج»، صفحهی ۲۱۶، و کتاب قانونش که یک جلد عربی، حالا هفت جلد، ۶۰ تا دکتر ایرانی متخصصهای مختلف ترجمه کردند در هفت جلد با پاورقی، خب، یکیاش هم آقای دکتر ولایتی است که مقدمه زده است، خب. حالا قانون ابوعلی سینا صفحهی ۱۷۳ آن عربیها یک جلدیاش.
بعد ابن بیطار، و المسیحیان لبنان، ابن بیطار کتابش هم همین، در جلد یک، صفحهی ۱۵ و صفحهی ۱۷ باز دربارهی ثفاء، یعنی شاهی، مطلب آورده است.
بعد محسن عقیل از شیمیدانهای لبنان است، در کتاب «العلاج بالأعشاب» قسمت ثفاء مطلب آورده است؛ از ابن بیطار در تذکره، از انطاکی در تذکره، از ابن بیطار، از قانون ابوعلی سینا، اینها آورده است. به شما عرض کنم آن هم مال محسن عقیل است.
«و تقدمت في باب ۳۴ استحباب...» این روایت آخری که خواندم، در بحارالانوار[8] ، چاپ بیروتی جدید، جلد ۵۹، صفحهی ۳۰۰.
و کتاب مستدرک الوسائل[9] ، جلد ۱۶، صفحهی ۴۵۰، حدیث ۲۰۵۱۵، این روایتی که خواندم سه فراز داشت، آمده است.
«و تقدم في باب ۳۴ استحباب الحجامة من أبواب الحمام و الحجامة في جلد ۲۱»[10] همین جامع احادیث هم آمده است، الان ما جلد ۲۸ ایم، «ما يدل على بعض المقصود».
«و في رواية ابن علوان في باب ۲۲ در جلد ۲۲ جامع احادیث الشیعة از باب ۹۷ ما ورد في أن اللبن طعام المرسلين من أبواب الأطعمة، قوله»—یعنی قول پیغمبر اکرم (صلیاللهعلیهوآلهوسلم)، که این فرمایش پیغمبر، که این فرمایش پیغمبر در قرب الإسناد حِمْیَری چاپ جدیدش آمده است، صفحهی ۴۷۱—پیغمبر اکرم چه فرمودند؟
«تداوَوا؛ فإنّ الله تبارك و تعالى»—وقتی یقین کردی بیمار هستی، برو خودت را مداوا کن؛ پیش طبیب برو، پیش دکتر متخصصِ متعهد برو— «تداوَوا؛ فإنّ الله تبارك و تعالى لم يُنْزِل داءً إلا و قد أنزلَ له دواءً.» [11]
بنا بر نسخهی هدایة الأمة، جلد ۱، صفحهی ۲۲۳، حدیث ۳۱، میگوید:[12]
«و قد أنزل له شفاءً»، اینجوری آمده است.
نظیرِ این روایت که خواندم برایتان، در دعوات راوندی[13] ، صفحهی ۱۸۰، حدیث ۴۹۸،
و بحار الانوار[14] جلد ۵۹، صفحهی ۶۸، حدیث ۲۰، و مستدرک الوسائل[15] ، جلد ۱۶، صفحهی ۴۴۰، حدیث...