بررسی انواع خستگی و درمان آن ها/معرفی انواع خستگی /طب المععصومین

موضوع: طب المععصومین/معرفی انواع خستگی /بررسی انواع خستگی و درمان آن ها

این متن توسط هوش مصنوعی پیاده‌سازی و سپس توسط انسان برای مستندسازی و تطبیق با فایل صوتی استاد، بازبینی و تأیید شده است.

پرسش‌های متعددی پیرامون انواع خستگی‌ها و شیوه‌ی درمان آن‌ها مطرح گردیده است که به تدریج به تبیین آن‌ها می‌پردازیم.

نوع نخست: چنانچه خستگی از نوع فیزیکی (خستگی عضلانی) باشد،

تدبیر درمانی آن عبارت است از: تناول ۷ عدد میوه‌ی رسیده‌ی خرما پس از وعده‌ی غذای اصلی تا وعده‌ی بعدی، و مصرف ۲ الی ۴ عدد مغز سفید و شیرینِ میوه‌ی شاه‌بلوط در فواصل بین وعده‌های غذایی؛ یعنی سه مرتبه در شبانه‌روز.

خستگی دارای اقسام گوناگونی است که به همراه شیوه‌های درمانی تبیین می‌گردد. در خستگی فیزیکی (مانند خستگی ناشی از ورزش‌های استقامتی، دوهای سرعت، پرش از مانع، ورزش‌های رزمی نظیر ساواته، کاراته، بوکس، کونگ‌فو، یا در شرایط جنگ‌های تن‌به‌تن، نبردهای نامتقارن و چریک‌های پارتیزانی، و رزمندگانی چون چتربازان)، جهت تقویت بنیه‌ی عضلانی و پیشگیری از کوفتگی و خستگی فیزیکی، فرد باید پس از وعده‌های صبحانه، ناهار و شام (تا وعده‌ی غذایی بعدی)، در هر نوبت ۷ عدد خرمای رسیده‌ی شیرین و ۲ الی ۴ عدد مغز شاه‌بلوط تناول نماید.

نوع دوم: خستگی جنسی (در زوجینی که ازدواج شرعی نموده‌اند).

تدبیر درمانی خستگی جنسی در مردان: بامدادان پیش از آغاز فعالیت روزانه، ۷ عدد انجیر رسیده‌ی شیرین، و شبانگاه نیز ۷ عدد انجیر رسیده‌ی شیرین تناول نمایند. همچنین یک قاشق چای‌خوری از دانه‌های سالم و آسیب‌ندیده‌ی سیاه‌دانه را بر روی وعده‌ی غذایی (شام) پاشیده و همراه با آن میل کنند. این تدبیر خستگی جنسی را در مردان متأهل مرتفع می‌سازد.

تدبیر درمانی خستگی جنسی در بانوان (زوجه‌ی گرامی):

یک قاشق مرباخوری پودر بادیان رومی (انیسون) را همراه با وعده‌ی ناهار و یک قاشق مرباخوری همراه با وعده‌ی شام بر روی غذا پاشیده، مخلوط نموده و همراه با غذا جویده و تناول نمایند. همچنین در پایان وعده‌ی ناهار و پایان وعده‌ی شام، یک قاشق چای‌خوری مریم‌گلی (سالویا) مصرف کنند. (تذکر طبی: مصرف مریم‌گلی در دوران بارداری و شیردهی ممنوع است؛ همچنین مصرف بادیان رومی در دوران بارداری ممنوعیت دارد).

چنانچه زوجین (زن و شوهر) هر دو به طور هم‌زمان دچار خستگی جنسی باشند، علاوه بر تدابیر اختصاصی پیش‌گفته، اقدامات مشترک ذیل توصیه می‌شود:

۱. لیمو ترش تازه. نصف لیموترش تازه (لیموی شیرازی) را در یک لیوان آب ریخته، با عسل مخلوط نموده و نوش جان کنند. این شربت علاوه بر رفع عطش کاذب، خستگی جنسی را در هر دو زوج بهبود می‌بخشد؛ مشروط بر آنکه دچار آریتمی و تپش قلب اضافی نباشند.

۲.دم کرده ی دارچین. دارچین مفرح قلب، ضد افکار منفی و خستگی ذهنی بوده و خستگی جنسی زوجین را مرتفع می‌سازد. (ملاحظه مصرف: مصرف دارچین در دوران بارداری ممنوع است و در دوران شیردهی باید با احتیاط زیاد و پرهیز از زیاده‌روی مصرف شود). این دمنوش به جای چای سنتی همراه با عسل آویشن میل شود.

نوع سوم: خستگی گرمایی (ناشی از شدت حرارت و گرمازدگی).

تدابیر اورژانسی برای درمان خستگی گرمایی عبارت است از: نوشیدن آب خنک و گوارا (الماء البارد) به صورت مکیدنی (جرعه‌جرعه) و قرار دادن مصدوم در سایه (فی الظلّ). این دو اقدام، ارکان اصلی درمان خستگی گرمایی و گرمازدگی هستند.

توجه: در پیاده‌روی‌های طولانی (مانند پیاده‌روی دهه‌ی آخر صفر به سمت بارگاه ملکوتی امام رضا علیه‌السلام یا پیاده‌روی اربعین حسینی از نجف اشرف تا کربلای معلی)، به ازای هر ۲ کیلومتر طی مسافت، زائر باید در سایه استراحت نموده، کف پاها و میان انگشتان پا را با آب خنک شست‌وشو دهد تا از بروز تاول و جراحت پیشگیری گردد؛ رعایت این امر به ویژه برای بیماران مبتلا به دیابت حیاتی و الزامی است.

پروتکل مواجهه با گرمازدگی شدید:

۱. مصدوم فوراً به سایه منتقل شود.

۲. البسه‌ی زاید وی خارج شده و پوشش او به حداقل ممکن (نظیر زیرپوش و شلوار ملایم) کاهش یابد.

۳. با استفاده از افشانه (اسپری) آب خنک، آب را بر تمام نواحی بدن مصدوم اسپری کنید؛ سپس با استفاده از بادبزن یا پنکه با دور ملایم، جریان هوا ایجاد نمایید تا فرآیند تبخیر و خنک‌سازی به آرامی صورت پذیرد.

۴. نوشیدنی خنک بنوشید از جمله:

- آب گوارا و خنک.

- شربت خنک تخم‌شربتی (که از تخم ریحان کوهی تهیه می‌شود).

- شربت آب لیموترشِ خنکِ رقیق‌شده (تذکر: غلظت آب لیموترش نباید زیاد باشد تا مانع از افت شدید فشار خون، تپش قلب و سنکوپ بیمار گردد).

- شربت خنک خاکشیر (که جهت دفع حرارت بسیار نافع است).

توصیه می‌شود این اشربه با عسل طبیعی شیرین شده و به مصدوم خورانده شود تا حرارت باطنی وی تسکین یابد.

تذکر بسیار مهم: مصدوم گرمازده یا مبتلا به خستگی گرمایی به هیچ وجه نباید در وان یخ یا استخر آب بسیار سرد غوطه‌ور شود؛ زیرا انقباض شدید عروقی ناشی از شوک سرما می‌تواند منجر به ایست قلبی و مرگ بیمار گردد. درمان باید تدریجی و مطابق دستورالعمل علمی فوق باشد.

نوع چهارم: خستگی ذهنی.

تدبیر نخست برای رفع خستگی ذهنی: تناول شیر تازه‌ی گاو به همراه موز رسیده‌ی شیرین است؛ این ترکیب مانع از خستگی ذهن در حین کارهای فکری مداوم (مانند مطالعه، نگارش پایان‌نامه و مقاله) می‌گردد.

تدبیر دوم (دارویی): شرب دمنوش مریمیه‌ی کبیره (مریم‌گلی سه‌برگه). از آنجا که این گیاه دوز دارویی حساسی دارد، باید صرفاً زیر نظر متخصص فارماکولوژی گیاهی (داروشناس گیاهی) تجویز و مصرف شود. مصرف این دمنوش علاوه بر رفع خستگی ذهنی، برای بهبود افسردگی، اضطراب، تنش‌های عصبی، سندروم میگرن و سندروم پیش از قاعدگی بسیار سودمند است. (تذکر: مصرف مریمیه کبیره در دوران بارداری و شیردهی مطلقاً ممنوع است). به جهت سهولت و بی‌خطر بودن، همان روش نخست یعنی تناول یک لیوان شیر تازه به همراه یک عدد موز رسیده ترجیح دارد.

نوع پنجم: خستگی چشم ناشی از مطالعه‌ی مستمر (عارضه‌ای شایع در بین فرهیختگان، فضلا و پژوهشگران)، التهابات چشمی ودرمان ضعف بینایی.

تدبیر درمانی: شرب دمنوش گیاه «گل‌خوش» (که به نام‌های گل عینک‌، حشیشة النور نیز شناخته می‌شود). این دمنوش برای عموم سودمند است لکن مصرف آن در دوران بارداری و شیردهی ممنوع است.

جهت تسکین ورم (به ویژه التهاب و ورم چشم)، درمان سرفه، زکام، گل‌مژه، ضعف باصره و روماتیسم:

شرب دمنوش گیاه «گل‌گندم»؛ این گیاه مترادف است با عینک‌شکن، عنبر گیاهی، ترنشاه و قنطوریون (به زبان یونانی). (تذکر: این اسامی همگی دلالت بر یک مفرده‌ی دارویی واحد دارند و ذکر چندگانه‌ی آن‌ها جهت پیشگیری از تشتت ذهنی در مواجهه با کتب مختلف طبی است). مصرف گل‌گندم در دوران بارداری به علت داشتن خاصیت قاعده‌آور (مدرّ حیض) ممنوع است.

مثالی در باب تعدد اسامی برای یک هویت واحد: همان‌طور که بنده سید حسن ضیایی نام دارم، در دوران جوانی در منطقه‌ی قلهک تهران، به عنوان فرزند امام جماعت محترم مسجد امام حسین واقع در خیابان دولت [شهید کلاهدوز]، به نام «بچه‌حاجی» شناخته می‌شدم؛ بنابراین تعدد اسامی نافی وحدت موضوع نیست.

نوع ششم: خستگی عمومی بدن، ضعف بنیه و کم‌خونی.

این عارضه که عامه‌ی مردم آن را با تعابیری نظیر «ملال و گرفتگی دل» توصیف می‌کنند، غالباً ناشی از کم‌خونی و کمبود املاح معدنی و ویتامین‌هاست.

تدبیر درمانی: تناول میوه‌ی گلابیِ زرد، رسیده و شیرین پس از وعده‌های اصلی غذا، و مصرف کمپوت گلابیِ طبیعی به عنوان میان‌وعده یا عصرانه (به ویژه برای بانوان در دوران پس از زایمان و شیردهی). مصرف کامل میوه و آب کمپوت، مفرح قلب مادر و تقویت‌کننده‌ی قوای جنین بوده و خستگی عمومی را مرتفع می‌سازد.

نوع هفتم: خستگی مفرط و سندروم خستگی مزمن (CFS).

پروتکل درمانی سندروم خستگی مزمن شامل سه رکن است:

۱. تناول عسل طبیعی و خالصِ حاصل از شهد گل‌های متنوع همراه با وعده‌ی صبحانه.

۲. تناول پیاز رسیده‌ی خام و تازه همراه با وعده‌ی ناهار (اعم از پیاز سفید، قرمز یا زرد، مشروط بر آنکه تازه باشد و در حین صرف غذا شکسته و مصرف شود).

۳. شرب دمنوش گل مغربی همراه با وعده‌ی شام؛ و در صورت عدم دسترسی، مصرف دو عدد کپسول نرم روغنی دانه‌ی گل مغربی همراه با وعده‌ی شام.

توجّه: مصرف گل مغربی و فرآورده‌های روغنی آن در ۵ مورد ممنوعیت مطلق دارد (منع مصرف):

۱. دوران بارداری (حاملگی)

۲. دوران شیردهی

۳. بیماری‌های قلبی و عروقی

۴. نارسایی و بیماری‌های کلیوی

۵. نارسایی و بیماری‌های کبدی