بررسی روایات مربوط به کدوی رسیده(دباءُ)/خواص کدو در روایات /طب المعصومین علیه السلام

موضوع: طب المعصومین علیه السلام/خواص کدو در روایات /بررسی روایات مربوط به کدوی رسیده(دباءُ)

این متن توسط هوش مصنوعی پیاده‌سازی و سپس توسط انسان برای مستندسازی و تطبیق با فایل صوتی استاد، بازبینی و تأیید شده است.

مباحث ما در «طب‌المعصومین» از کتاب «جامع احادیث شیعه» روایت پانزدهم در باب اقسام کدو (یقطین، دبّا، قرع) است که فواید مختلفی دارد. این گیاه باعث ازدیاد عملکرد مطلوب و فعالیت مغزی می‌شود، توان ذهنی را افزایش می‌دهد و قوه بازبینی اطلاعات را ارتقاء می‌بخشد. از پیری مغز جلوگیری می‌کند و یکی از داروهای درمان و پیشگیری از پیری مغز به شمار می‌آید. همچنین، قوه تعقل صحیح و توانایی اندیشیدن صحیح را نیز افزایش می‌دهد. این فواید از جمله مواردی نظیر همنشینی با صالحان و ابرار است.

فواید دیگری نیز دارد، از جمله آنکه بیلی‌ روبین خون را کاهش می‌دهد، آنزیم‌های بالای کبدی را پایین می‌آورد و چربی‌های مضر خون، از جمله کلسترول بد (LDL) و تری‌گلیسیرید را کاهش می‌دهد. ملین مزاج است، ضد یبوست حاد عمل می‌کند و فواید دیگری نیز داراست. حتی در مبحث التهاب پروستات، تورم پروستات و سرطان پروستات نیز مؤثر است. فواید دیگر آن شامل کمک به درمان و درمان مثانه نوروژنیک یا مثانه تحریک‌پذیر (مثانه عصبی) می‌شود.

در کتاب «کافی» اثر شیخ کلینی آمده است.

«الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنِ السَّيَّارِيِّ رَفَعَهُ قَالَ: کان النبی صلی‌الله علیه وآله یعجبه الدباء، وَ کَانَ یَأْمُرُ نِسَاءَهُ أن یجعلنه فی القدر إِذَا طَبَخْنَ قِدْراً أَنْ یُکْثِرْنَ مِنْهَا فَإِنَّهَا تُذَکِّی الْقَلْبَ.»[1]

پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) از فواید بسیار کدو (کدوی رسیده) در شگفت بودند. یکی از اقسام آن نیز کدوسبز خیاری است. «وَ کَانَ یَأْمُرُ نِسَاءَهُ»، و ایشان به همسران خود به صورت امر استحبابی می‌فرمودند: «إِذَا طَبَخْنَ قِدْراً أَنْ یُکْثِرْنَ مِنْهَا فَإِنَّهَا تُذَکِّی الْقَلْبَ»، هنگامی که در ظرفی غذایی طبخ می‌کنند، مقدار کدوی آن را بیشتر قرار دهند.

روایت بعدی از کتاب «محاسن» برقی نقل شده است: «الْبَرْقِیُّ عَنِ السَّیَّارِیِّ رَفَعَهُ إِلَی النَّبِیِّ (ص) نَحْوَهُ»[2] . این روایت از حیث متن، مشابه روایتی است که قرائت شد، گرچه برخی کلمات آن متفاوت است.

همچنین در «محاسن» برقی آمده است: «الْبَرْقِیُّ عَنِ ابْنِ فَضَّالٍ عَنِ ابْنِ الْقَدَّاحِ عَنْ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِیهِ (ع) قَالَ: کَانَ یُعْجِبُ رَسُولَ اللَّهِ (ص) مِنَ الْمَرَقَةِ الدُّبَّاءُ»[3] .

رسول خدا (ص) از خورش کدو (کدوی رسیده) به دلیل کثرت فواید آن در شگفت بودند، که بخشی از آن فواید را پیش‌تر ذکر کردم.

روایت بعدی از کتاب «مکارم الاخلاق»، از انس نقل شده است که می‌گوید:

«دعا خیاطٌا رسولَ الله صلی‌الله علیه وآله لطعامٍ صنعه، قال أنس بن مالک: فذهبتُ مع رسول الله صلی‌الله علیه وآله، فقُرِّب إلیه خبزُ شعیرٍ ومرقٌ فیه دبّاءٌ وقدید، فرأیتُ النبی صلی‌الله علیه وآله یتتبّع الدباء من حوالی الصحفة. قال أنس: فما زلتُ أحبّ الدباء منذ یومئذ.»[4] [5]

«إِنَّ خَیَّاطاً...». البته بنا بر نسخه «بحارالانوار» علامه مجلسی، به جای «خیاطاً»، واژه «حَنّاطاً» (کسی که به فروش حنوط و عطریات اشتغال دارد) آمده است. این روایت از سه سند نقل شده است. «قَالَ: إِنَّ خَیَّاطاً (أَوْ حَنّاطاً) دَعَا النَّبِیَّ (ص) لِطَعَامٍ صَنَعَهُ». آن شخص پیامبر اکرم (ص) را دعوت نمود. پیامبر اکرم (ص) نیز تشریف آوردند. «فَأَتَاهُ بِطَعَامٍ قَدْ جُعِلَ فِیهِ قَرْعٌ». آن شخص طعامی را که تهیه کرده بود، در برابر حضرت نهاد تا ایشان تناول فرمایند. در آن غذا، کدوی رسیده پخته شده بود.

پیامبر که علم آن را دارند، از آن آگاه‌اند؛ اما او تنها ظاهر را می‌دید و از تعجب ایشان، خود تعجب می‌کرد.

برای تقریب به ذهن، به یک مثال ایرانی اشاره می‌کنم. خداوند پدران و مادران شما و ما را بیامرزد. در گذشته هنگامی که خورش آلو تهیه می‌کردند، از میوه «بِه» زرد و رسیده نیز در آن استفاده می‌کردند. امیدوارم این مثال در ذهن شما نقش بسته باشد. حال، نظیر آن در مبحث ما، این شخص خورشی تهیه کرده و پیامبر را دعوت نموده تا تناول فرمایند و در این خورش، کدوی رسیده نیز وجود داشته است.

انس می‌گوید: «فَرَأَیْتُ رَسُولَ اللَّهِ (ص) یَتَتَبَّعُ الْقَرْعَ مِنْ حَوَالَیِ الصَّحْفَةِ». من دیدم که پیامبر اکرم (ص) از اطراف «صَحفه» (ظرفی بزرگ که گفته می‌شود پنج نفر را سیر می‌کند)، کدوهای پخته‌شده را برمی‌گزیدند و میل می‌کردند. انس ادامه می‌دهد: «فَمَا زَالَ یُعْجِبُنِی مُنْذُ رَأَیْتُهُ یُعْجِبُهُ». من پیوسته در شگفت بودم از اینکه پیامبر اکرم (ص) به سبب کثرت فواید این کدوی رسیده، در تعجب بودند. من (انس) از تعجب پیامبر، همواره در تعجب بودم. مقصود را دریافتید؟ زیرا خود او درکی از فواید کدو نداشت.

اجازه دهید یک مثال مادی و نظامی ارائه دهم. به عنوان مثال، هواپیمای F-35 آمریکایی که مدرن‌ترین هواپیماست، ۳۵ میلیون دلار قیمت دارد. حال اگر یک موشک هدایت‌شونده مانند «فتاح» به آن اصابت کند و آن را در دشتی ساقط نماید، قیمت این موشک چقدر است؟ یک میلیون دلار. لیبرالیسم، امپریالیسم، ترامپ و نتانیاهو، اینان همگی مادی‌گرا هستند و می‌گویند ایرانی با یک میلیون دلار، ۳۵ میلیون دلار ما را نابود ساخت. این موضوع برای آنان بسیار گران تمام می‌شود. یا به عنوان مثال، هواپیمای آواکس یا هواپیمای باربری که ۵۰۰ میلیون دلار ارزش دارد؛ [اگر چنین اتفاقی برای آن رخ دهد]، آنان دچار حیرت و درماندگی شدید می‌شوند.

ممکن است کسی بگوید: آیا شما اصولاً از سوخت جامد، سوخت مایع و ترکیبات آن آگاهی دارید؟ آیا چرخ‌دنده‌ها، مقره‌های کامپوزیت، هاله‌ها، سرعت، ضریب اصابت و قدرت انفجار آن را می‌شناسید؟ او از این موارد آگاهی ندارد و صرفاً از تعجب آنان، تعجب می‌کند. متوجه منظورم شدید؟ او فقط از شگفتی آن‌ها شگفت‌زده می‌شود که چگونه با یک میلیون دلار، ۳۵ میلیون دلار را نابود کردیم؛ ولی از خود موشک اطلاعی ندارد، چه خودی و چه غیرخودی. این مثال را عمداً ذکر کردم تا تصور کنید که این شخص، انس، گیاه‌شناسی (مورفولوژی) نمی‌داند و به طریق اولی از فواید آن (فارماکولوژی یا داروشناسی) نیز آگاهی ندارد. بنابراین، او از تعجب پیامبر تعجب می‌کند.

انس می‌گوید: «فَمَا زَالَ یُعْجِبُنِی الْقَرْعُ مُنْذُ رَأَیْتُهُ یُعْجِبُهُ (ص)». در روایتی دیگر آمده است: «کَانَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) یُعْجِبُهُ وَ یَتَتَبَّعُهُ». ایشان کدو را برمی‌گزیدند. در دعوتی خصوصی که از ایشان به عمل آمده بود، خورش کدو در برابرشان نهادند. ایشان باقی خورش را میل نمی‌کردند و کدوهای آن را برمی‌گزیدند و تناول می‌کردند.