بررسی عوامل ضلالت و هدایت/ ضلالت و گمراهی و هدایت /طب اسلامی

موضوع: طب اسلامی/ ضلالت و گمراهی و هدایت /بررسی عوامل ضلالت و هدایت

این متن توسط هوش مصنوعی پیاده‌سازی و سپس توسط انسان برای مستندسازی و تطبیق با فایل صوتی استاد، بازبینی و تأیید شده است.

در مباحث پزشکی اسلامی، اساس کار بر آیات قرآن کریم، سنت رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله و روایات اهل‌بیت علیهم‌السلام استوار است. این معارف، هم شامل طب جسمانی می‌شود و هم طب روحانی. در بخش طب روحانی، برخی از مردم سؤال کرده‌اند که ضلالت و هدایت چیست و چه عواملی موجب گمراهی یا هدایت انسان می‌شود.

ضلالت، به معنای گمراه‌ شدن و گرفتارشدن در کفر، شرک و نفاق است. اکنون باید بررسی شود که اسباب و عوامل ضلالت چیست و چه اموری انسان را به گمراهی می‌کشاند.

اسباب ضلالت

۱. شیطان

یکی از مهم‌ترین عوامل گمراهی، شیطان است. شیطان با ذریه ابلیس، جنود ابلیس و شیاطین جن و انس، دو کار اصلی انجام می‌دهد:

- وسوسه

- القائات شیطانی

بنابراین، وسوسه‌انگیزی و القائات شیطانی از مهم‌ترین اسباب ضلالت هستند.

هوی پرستی

«هوی» با الف مقصوره نوشته می‌شود و مقصود از آن، خواسته‌های نابجای نفس است. انسان به‌جای خداپرستی، گرفتار هواپرستی می‌شود. این خواسته‌های نفسانی ممکن است در قالب نفس امّاره، نفس مدلسه، نفس مسوّله و مانند آن ظهور پیدا کند.

مجرمون

از دیگر اسباب ضلالت، همراهی و هم‌نشینی با مجرمان است. قرآن کریم بیان می‌کند که اهل جهنم در پاسخ به این پرسش که چرا گرفتار عذاب شدند، می‌گویند ما در دنیا همراه مجرمان بودیم و از آنان پیروی می‌کردیم.

۴. دوستان ناباب

دوست بد و رفیق فاسد، از عوامل مهم انحراف انسان است. طبق آیات قرآن و روایات، «خلیل سوء» دوست بد انسان را به گمراهی می‌کشاند.

۵. فکر بد

فکر بد و ادامه‌دادن به آن، زمینه‌ساز تصمیم بد، اراده بد و عمل بد می‌شود. در روایات آمده است که انسان نباید فکر بد را ادامه دهد؛ بلکه باید سریع توبه کند و ذکر «لا اله الا الله» بگوید؛ حتی اگر آن فکر، صرفاً به‌صورت خطور ذهنی باشد.

۶. عقل اسیر

عقلی که اسیر شهوت حرام یا غضب حرام شود، از عوامل ضلالت است. انسان باید از خداوند بخواهد که عقل او را از اسارت نجات دهد؛ زیرا انسان به‌تنهایی توان رهایی کامل ندارد.

۷. نیت بد

نیت فاسد نیز از عوامل گمراهی است. نیت انسان در جهت‌گیری اعمال و سرنوشت او تأثیر مستقیم دارد. مردم عادی ولو این که انسان های خوبی باشند اگر اینان نیت بد کنند چیزی بهشون نمی گویند وروزیشان سرجایش است ولی اگرمومنین ،خواص جامعه خوبان اند،اگر نیت بد کنند روز فردایشان قطع می شود.تا این که هنگام مرگ ودر روز محشر عذاب نکشد در این دنیا زود نتیجه ی نیت بد خود را میبینند که دیگر نیت بد نکند.هرکس بامش بیش برفش بیشتریعنی مسئولیتش بیشتر است.

سوء‌ظن به مؤمنین و مؤمنات

علاوه بر سوء‌ظن به الله، به چهارده معصوم علیهم‌السلام نیز از اسباب ضلالت است.

اعتماد به دشمن

امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام در نهج‌البلاغه می‌فرمایند: اگر دشمن پیشنهاد صلح داد و دیدید پذیرش آن به مصلحت اسلام و مسلمین است، آن را بپذیرید؛ اما باید مراقب باشید که ساده‌ لوح، ابله و سفیه نباشید؛ زیرا گاهی دشمن اظهار صلح می‌کند تا شما را در غفلت نگه دارد و سپس از همان غفلت استفاده کند و ناگهان مانند گرگی درنده بر شما حمله‌ ور شود.[1]

این چند خط را در نهج‌البلاغه مشاهده کنید. شیعه، نهج‌البلاغه امیرالمؤمنین علی علیه‌السلام را دارد که سید رضی اعلی‌الله‌مقامه آن را تحقیق و گردآوری کرده و بخشی از فرمایشات امیرالمؤمنین علیه‌السلام را در آن آورده است.

پس یکی از اسباب ضلالت و غلبه دشمن، اعتماد به دشمن است؛ خواه دشمنِ نفس باشد و خواه دشمن خارجی. در زمان ما، برای مثال، صهیونیسم بین‌الملل یک دشمن انسانی است؛ یعنی از نسل انسان است، اما ظالم و مستکبر است. بنابراین، نباید به دشمن اعتماد کرد؛ زیرا اگر به دشمن اعتماد شود، ممکن است دین، دنیا و کشور انسان یک‌جا از دست برود. این مسئله ممنوع است.

ظلم پذیری

از اسباب ضلالت، ظلم‌پذیری است.

فرار از جنگ با دشمن

فرار از جنگ با دشمن با بهانه‌های مختلف است. اگر کسی مرد میدان جنگ نیست، صریح بگوید؛ چرا با توجیه‌تراشی و ظاهرسازی حقیقت را پنهان می‌کند؟ این نوع ماست‌مالی و شیرمالی موجب انحراف افکار مردم می‌شود و انحراف افکار نیز یکی از شگردهای دشمن است.

در فضای مجازی، جنجال‌های سیاسی داخلی و غوغاسالاری، وقتی با سیاست‌های غرب و صهیونیسم ترکیب می‌شود، به معجونی سمی تبدیل می‌گردد که زمینه حمله فیزیکی مجدد دشمن را فراهم می‌کند.

جاسوسی برای دشمن

دوازدهمین عامل، جاسوسی به نفع بیگانه و دشمن است؛ یعنی جاسوسی برای دشمن.

این دوازده مورد، به‌صورت مختصر از اسباب ضلالت توضیح داده شد.

اکنون به بخش دوم پرسش می‌پردازیم: «هدایت» چیست؟

هدایت یعنی راهنمایی به‌سوی حق، توحید، صداقت، رسالت، امامت و عدالت.

در دعا نیز این معنا آمده است. از امام زین‌العابدین، حضرت سجاد علی بن الحسین علیه‌الصلاة والسلام، دو عبارت از صحیفه سجادیه را بیان می‌کنم:

صحیفه سجادیه، دعای بیستم، فراز ۲۲:

«وَهَبْ لِي صِدْقَ الْهَدَايَةِ»[2]

خدایا، راستی و صدق در هدایت را به من عطا کن.

و نیز در همان دعا، فراز ۲۳:

«وَاصْبُبْ فِي سَبِيلِ الْهَدَايَةِ»[3]

راه هدایت را بر من فرو ریز.

هدایت شرعی یعنی راه رسیدن به مطلوب شرعی.

اکنون به این بحث می‌پردازیم که اسباب هدایت چیست؟

اسباب هدایت

۱. . قرآن صامت همراه با ولایت رحمانی

قرآن صامت همراه با ولایت رحمانی، هادی است. قرآن بدون ولایت مضّل است موجب گمراهی شود؛ اما قرآن همراه با ولایت رحمانی هدایت‌گر است.

پیامبر رحمت

پیامبر اکرم، حضرت محمد رسول‌الله صلی‌الله علیه و آله و سلم، هادی هستند.

حضرت زهرا، فاطمة‌الله علیهاالسلام،

حضرت زهرا، فاطمة‌الله علیهاالسلام، هادیه هستند؛ زیرا حجتِ حجج‌اند که پیش‌تر توضیح داده شد.

۴. دوازده امام معصوم علیهم‌السلام

دوازده امام معصوم علیهم‌السلام که هر کدام امام هدایت‌اند:

تمام ائمه معصومین علیهم‌السلام امام هدایت‌اند و خداوند آنان را «ائمه المهدیین» قرار داده است.

۵. ایمان مستقر

ایمان مستقر؛ نه ایمان عاریه‌ای. ایمان مستقر یکی از اسباب هدایت است. لطف و رحمت خاص الهی نیز در این زمینه نقش دارد:

﴿بَلِ اللَّهُ يَمُنُّ عَلَيْكُمْ أَنْ هَدَاكُمْ لِلْإِيمَانِ﴾[4]

۶. عقل امیر

عقل امیر. عقلی که مسکوت و معطل نباشد؛ عقلی که صرفاً بالقوه و نهفته نمانده باشد و اسیر شهوت حرام و غضب حرام نیز نشده باشد.

انسان نباید اسیر شهوت حرام و غضب حرام باشد؛ بلکه باید عقل او امیر و حاکم بر وجودش باشد. حاکمیت عقل، یکی از اسباب هدایت است.

۷. فکر خوب متمرکز و مستمر

عامل هدایت، فکر خوب است؛ یعنی فکری خوب، متمرکز و مستمر. این نیز یکی از اسباب هدایت به‌شمار می‌آید. مقصود، فکر بد یا فکر پراکنده و تناوبی نیست؛ همچنین فکری که همراه با درگیری ذهنی و دل‌مشغولی‌های بیهوده باشد، مطلوب نیست. بنابراین، فکر خوب، فکری متمرکز و مستمر است و این نیز از عوامل هدایت محسوب می‌شود.

۸. نیت خوب

نیت خوب، حسن‌ظن به مؤمنان و مؤمنات، حسن‌ظن به خداوند و حسن‌ظن به معصومان علیهم‌السلام را در بر دارد. نیت انسان باید «قصد قربت الی الله» و خالصانه «لله الکریم» باشد. این نیز یکی از اسباب هدایت است.

حسن‌ظن به خداوند است.

۱۰. حسن‌ظن به مؤمنان

۱۱. ظلم‌ستیزی

از دیگر ویژگی‌های انسانِ هدایت‌یافته، ظلم‌ستیزی است. او نسبت به فریاد مظلومان بی‌تفاوت نیست و همواره یاور مظلومان است. چنین انسانی همیشه در برابر ظلم، استکبار و بیگانگان ایستادگی می‌کند؛ زیرا ذلت را نمی‌پذیرد و عزت همراه با سعادت را می‌خواهد. پس در جهاد فی‌سبیل‌الله، با همه اقسام جهاد، از جمله جهاد اصغر، حضور دارد؛ چراکه عزت، زیر برق شمشیر در برابر ظالمان و مستکبران به‌دست می‌آید.

دوست خوب ولایی

دوست خوب ولایی داشتن که مومن است وعاقل،متقی،صالح است .صالح یعنی کسی که الان خوب است هرچقدر از عمرش می گذرد خوب و خوبتر و بهترو بهترین می شود.ضد صالح ،طالح است که هر چقدر از عمرش می گذرد بدتر وشرورتر میشود .پس دوست باب واهل باشد.دوستی براساس ولایت رحمانی الله و چهارده معصوم وولی فقیه صالح عادل باشد.این دوست خوبت عاقل است سیدالعقلا است که معصوم است از این طریق با خالق عقل است که الله است ،متقی است یعنی تقوای عنلی دارد علاوه بر تقوای نظری وسیاسی است چون امام حق مبینش امیر المومنین علی علیه السلام است که امام المتقین است صالح است چون آمادگی لازم برای ظهور منجی واقعی ابر مرد واقعی مولا صاحب الزمان (عج) یوسف فاطمه است کسی که صالح بالفعل است جزو صالحین است .صالح ،منتظر واقعی صاحب الزمان حضرت مهدی (عج) است.