بررسی فوائد کدو در روایات/خواص کدو /طب اسلامی

موضوع: طب اسلامی/خواص کدو /بررسی فوائد کدو در روایات

این متن توسط هوش مصنوعی پیاده‌سازی و سپس توسط انسان برای مستندسازی و تطبیق با فایل صوتی استاد، بازبینی و تأیید شده است.

مباحث ما در پزشکی از کتاب «جامع احادیث الشیعه»، جلد ۲۸، چاپ مدرسین قم، ، «باب ما ورد فی فوائد القرع و أنّه لا یذبح»[1] است.

کدو در زمان معصومین علیهم‌السلام از صیفی‌جاتی بود که مردم شش نوع آن را می‌شناختند. از این شش نوع، سه نوع در روایات آمده است:

- «یقطین»؛ یعنی کدو حلوایی.

- «دباء»؛ یعنی کدو سبز خیاری.

- «قرع»؛ یعنی کدو تنبل؛ همان کدوی سبز پُررنگ و لگنی‌شکل.

به کدو حلوایی در ایران «کدو زمستانی» نیز گفته می‌شود. بعضی از متخصصان، مانند دکتر محمدصادق رجحان در کتاب «شفا»، کدو حلوایی را همان کدو زمستانی معرفی کرده‌اند.

بحث ما این‌جاست که «قرع را ذبح نکنید». این هم یکی از صیفی‌جات است و به‌صورت خام، بخارپز یا خورشتی مصرف می‌شود.

پیش از روایت اول باید توجه داشت که ذبح مربوط به حیوان دارای اوجاج اربعه است؛ مانند گوسفند و بز. اگر کسی بگوید خوردن کدو مشروط به ذبح آن است، این بدعت در دین خواهد بود.

کدو تنبل و کدو حلوایی با هم تفاوت دارند؛ از نظر شکل، رنگ و ظاهر، کاملاً متفاوت‌اند. کدو تنبل گرد و ناموزون است و در بعضی مناطق اطراف مشهد، مانند فریمان، فراوان یافت می‌شود.

روایت اول:

در «کافی» شیخ کلینی، چاپ اسلامی تهران،و چاپ دارالحدیث آیت‌الله ری‌شهری آمده است:

«علی بن ابراهیم عن ابیه عن النوفلی...»

و در «محاسن» برقی،:

البرقی عن النوفلی عن السکونی عن ابی عبدالله علیه‌السلام:« ان امیرالمؤمنین علیه‌السلام سئل عن القرع، هل یذبح؟ فقال: القرع لیس یذکّی.»[2] [3] [4]

یعنی از امیرالمؤمنین علیه‌السلام درباره کدو تنبل پرسیده شد که آیا ذبح می‌شود؟ حضرت فرمودند: «قرع قابل تذکیه نیست.»

در نسخه «محاسن» آمده است:

«لیس شیئاً یذکّی، فکلوه و لا تذبحوه.»[5]

یعنی اصلاً چیزی نیست که تذکیه شود؛ پس آن را بخورید و ذبحش نکنید.

می‌توانید آن را خام، بخارپز یا خورشتی مصرف کنید، اما ذبح نکنید و بدعت در دین ایجاد نکنید؛ یعنی به‌صورت من‌درآوردی، رو به قبله و با گفتن «بسم الله» آن را ذبح نکنید. این فقط یک صیفی‌جات است.

در ادامه روایت آمده است:

«و لا یستهوینّکم الشیطان.»[6]

یعنی شیطان بر شما مسلط نشود تا گرفتار اسلام جیبی شوید و بگویید این کدو را باید ذبح کرد تا حلال شود. این بدعت در دین است و بدعت در دین حرام است.

در نسخه کافی عبارت «لعنه الله» نیز آمده است.

در کتاب‌های لغت قدیم و جدید، مانند «العین»، «لسان العرب»، «مقاییس اللغه»، «مفردات راغب»، «فرهنگ ابجدی» و «فرهنگ عمید»، برای انواع کدو توضیحات مختلفی آمده است. در زمان ما نیز تا ۲۲ نوع کدو وجود دارد که هر کدام اسم، گونه و قسم خاص خود را دارند.

روایت دوم:

در «کافی» شیخ کلینی، چاپ اسلامی، و در «محاسن» آمده است:

البرقی عن علی بن حسان عن موسی بن بکر قال: سمعت ابا الحسن علیه‌السلام یقول: «الدباء یزید فی العقل.»[7] [8]

یعنی کدو سبز خیاری عقل را افزایش می‌دهد.

کدو سبز می‌تواند بیلی‌روبین خون را کاهش دهد، چهار آنزیم کبدی را پایین بیاورد و چربی‌های مضر خون؛ یعنی کلسترول بد، LDL و تری‌گلیسیرید را کم کند.

می‌توان آن را خام با پوست، بخارپز یا خورشتی مصرف کرد. اگر کسی هم کبد چرب داشته باشد، هم بیلی‌روبین خونش بالا باشد، هم آنزیم‌های کبدی و هم LDL و تری‌گلیسیریدش بالا باشد، گفته می‌شود که کدو را خام و با پوست مصرف کند؛ یکی همراه ناهار و یکی همراه شام.

اگر معده ضعیف یا نفخ داشته باشد، بهتر است آن را بخارپز یا خورشتی مصرف کند.

اگر کسی طعم کدو را دوست نداشته باشد، می‌تواند آن را همراه خورش بادمجان با آبغوره مصرف کند؛ به این صورت که کدوها را بخارپز کرده و چند دقیقه پیش از سرو غذا داخل خورش بریزد تا مزه بگیرد.

هر کس سنش بالای ۵۰ سال است، بهتر است بیشتر کدو مصرف کند تا دچار کندی ذهن نشود. در روایات آمده است که کدو باید در جیره غذایی انسان باشد.

همچنین گفته شد مردان گاهی کدو حلوایی را در وعده شام مصرف کنند تا دچار تومور یا سرطان پروستات نشوند.

در ادامه از علی بن یقطین یاد شد؛ وزیر شیعه و نفوذی در دربار هارون‌الرشید، و گفته شد که نفوذی شیعه با فرد پول‌پرست، جاه‌طلب یا عالم درباری تفاوت دارد.

سپس به مسئله تقیه اشاره شد و بیان شد که در آخرالزمان، تقیه شدید است و اگر انسان سکوت و تقیه را رعایت نکند، ممکن است به نفع دشمن خارجی تمام شود. نقل شد که امام صادق علیه‌السلام فرمودند:

«حتی ما از شماها بیشتر تقیه می‌کنیم تا از عامه.»

در ادامه، روایت دیگری از «کافی» و «محاسن» نقل شد:

احمد بن ابی عبدالله عن ابیه عن بعض اصحابنا عن ابی الحسن موسی علیه‌السلام قال: «کان فیما اوصى به رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وآله علیاً علیه‌السلام، انه قال له: یا علی، علیک بالدباء فکله، فانه یزید فی الدماغ و العقل.»[9] [10]

یعنی از جمله سفارش‌های رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وآله به امیرالمؤمنین علیه‌السلام این بود که فرمودند:

«ای علی، بر تو باد کدو؛ آن را بخور، زیرا مغز و عقل را افزایش می‌دهد.»

یعنی هم فعالیت‌های مغزی بالا می‌رود و هم عقل کاربردی انسان افزایش پیدا می‌کند.

همچنین گفته شد که مؤمنان کدو را در جیره غذایی خود قرار دهند تا دچار ضعف ذهن، ضعف عقل و بلغم اضافی نشوند.