موضوع: تفسیر موضوعی/غفلت /عوامل و ریشه های غفلت

نهمین عامل از عوامل غفلت، «سرگرمی نامناسب» معرفی می‌گردد. این عامل خطری است که تمامی اقشار جامعه، از کوچک تا بزرگ، را تهدید می‌کند.
جایگاه سرگرمی در شریعت و زندگی
اصل نیاز به سرگرمی در زندگی بشر امری اجتناب‌ناپذیر است. شریعت مقدس اسلام هیچ‌گونه تعارض و تنافی با اصل سرگرمی ندارد، بلکه توصیه به آن نیز نموده است. با این حال، سرگرمی همانند یک «شمشیر دو لبه» عمل می‌کند:
سرگرمی نامناسب ، ریشه غفلت، تهدیدکننده زندگی و تغییردهنده مسیر عمر به سمت تباهی است.
سرگرمی مناسب، بازوی کار، قوت‌بخش و مفید برای احوال انسان است.
بر اساس روایات ائمه معصومین علیهم‌السلام ، مؤمنین باید زمان خود را به سه یا چهار قسمت تقسیم کنند. یکی از این بخش‌ها باید به تفریح و لذایذ حلال اختصاص یابد.
اختصاص این بخش لزوماً به معنای برابری زمانی با سایر بخش‌ها نیست؛ بلکه هدف، «تجدید قوا» و کسب انرژی مضاعف برای انجام سایر امور است (حتی اگر مدت آن کوتاه باشد(.
حضرت رضا علیه السلام می‌فرمایند: «از لذایذ دنیوی نصیبی برای کامیابی خویش قرار دهید و تمایلات خود را از راه‌های مشروع برآورده سازید»
شرط این لذت بردن، مراقبت از شرافت و مردانگی و پرهیز از اسراف است و هدف از آن، یاری جستن از سرگرمی‌های لذت‌بخش برای پیشبرد بهتر امور دنیوی و دینی.
شاخصه‌های سرگرمی سالم
برای تشخیص سرگرمی سالم از ناسالم، شش شاخصه اصلی تبیین شده است:
1 - سرگرمی نباید مانع هدف غایی خلقت شود. کارهایی مانند لودگی که منجر به خفت و ذلت انسان می‌شود، حتی اگر سرگرم‌کننده باشند، مردودند.
2 - نتیجه سرگرمی باید ایجاد نشاط باشد، نه غم و اندوه. (نقد موسیقی‌های حزن‌آور یا شوخی‌های منجر به نزاع)
3 - رعایت چهارچوب‌های شرعی و پرهیز از اختلاط محرم و نامحرم، تمسخر، استهزاء و توهین.
4 - پرهیز از افراط و تفریط؛ سرگرمی نباید از حد خود خارج شود.
5 - سرگرمی باید فایده داشته باشد (مانند حل جدول یا بازی‌های سنتی). بازی‌های رایانه‌ای که مروج خشونت و آشوب هستند، فاقد این ویژگی‌اند.
6 - سرگرمی نباید با آزار یا توهین به دیگران همراه باشد.
نیاز به سرگرمی همگانی است (از کودک تا عالم دینی)، اما جنس و شکل آن متفاوت است:
برخی با بازی‌های سنتی یا حضور در جمع خانواده سرگرم می‌شوند.
سرگرمی یک عالم دینی پس از ساعات طولانی مطالعه فقه، ممکن است مطالعه تفسیر، تاریخ یا خواندن زیارت جامعه کبیره باشد.
سرگرمی بانوان ممکن است گفتگو با اقوام یا همسایگان باشد.
مهم رعایت شرایط پنج‌گانه (یا شش‌گانه) و تحقق خاصیت رفع خستگی است.
متأسفانه در عصر حاضر، سرگرمی‌های ناسالم به آفتی جدی تبدیل شده‌اند. عدم شناخت سرگرمی‌های جوانان توسط والدین و مربیان، مانع ارتباط مؤثر با آنان شده است. برخی از مصادیق رایج عبارتند از:
موسیقی‌هایی که نتیجه آن‌ها توهم، تخیل و تضعیف غیرت دینی و ناموسی است.
مواد مخدر و دخانیات شامل سیگار و انواع مواد مخدر.
قرص‌های روان‌گردان که استفاده از این مواد (که گاهی در اغتشاشات نیز توسط دشمنان جهت سلب اراده و عقلانیت جوانان به کار گرفته می‌شود) منجر به رفتارهای خشونت‌آمیز و تخریب اماکن عمومی و مذهبی می‌گردد.
محافلی که در آن گناه، اختلاط و رفتارهای عجیب (مانند خون‌بازی که در بین برخی رواج یافته) صورت می‌گیرد.
تماشای فیلم‌های محرک که منجر به بلوغ زودرس و هیجان شهوت می‌شود، و همچنین ولگردی بیهوده در فضای مجازی که موجب اتلاف وقت و آسیب‌های جسمی و روحی است.
راهکارهای درمانی و وظایف فرهنگی
برای مقابله با سرگرمی‌های ناسالم، صرفاً نهی کردن کافی نیست؛ بلکه باید از روش «جایگزینی» استفاده کرد.
همان‌طور که برای ترک عادت ناخن جویدن کودک، باید جایگزینی مانند نقاشی یا بادکنک به او داد، برای ترک گناه و سرگرمی ناسالم نیز باید جایگزین مناسب معرفی کرد.
متولیان فرهنگی و مذهبی وظیفه دارند مساجد و مراکز فرهنگی را فعال و جذاب نگه دارند. بودجه‌های فرهنگی باید صرف تقویت این مراکز شود تا جوانان مکانی مناسب برای تخلیه انرژی و سرگرمی سالم داشته باشند.