هوش مصنوعی:
ترجمه: Alt+t
ترجمه نوع دوم: Alt+Ctrl+t
خلاصه سازی: Alt+s
خلاصه سازی نوع دوم: Alt+Ctrl+s
اعراب گذاری: Alt+d
---------------------
جستجو:
جستجو در همه دروس: Alt+a
مترجم، خلاصه ساز و اعراب گذاری استفاده کنید
درس خارج فقه استاد حمید درایتی
99/11/18
بسم الله الرحمن الرحیم
مختار استاد در مسئله 7/شرائط الضمان /كتاب الضمان
موضوع: كتاب الضمان/شرائط الضمان /مختار استاد در مسئله 7
مرحوم آيت الله حكيم نسبت به كيفيت ضمانت دوازده صورت تصوير نموده و به بيان آراء فقهاء ذيل هريك از آن پرداخته اند.[1]
مختار در مسأله
قول اول مرحوم شيخ كه ناتمام بود و نسبت به قول دوم نيز محذورى شناسايى نشد زيرا همچنان كه مرحوم آيت الله حكيم و خوئى مى فرمايند، موضوع ضمان اصل دِين است و عقد ضمان موجب انتقال اصل دِين به ذمة ضامن مى شود و زمان و شرائط پرداخت آن منوط به ارتكاز و يا توافق طرفين مى باشد. مضافا به اينكه تأجيل و تعجيل دِين صرفا سبب ايجاد انگيزه و ازدياد رغبت براى عامه مردم است و فرض ماليت داشتن و دخالت در ارزش مالى دِين اگرچه براى بعضى از افراد متصور است اما خارج از عرف عام بوده و موجب تفصيل در مسأله نخواهد بود. [2]
مسأله هشتم - در ضمان إذنى حق رجوع ضامن به مضمون عنه و لزوم تدارك وجود دارد اما اگر دِين حال به صورت مؤجل ضمانت شود، أجل نسبت به حق رجوع و زمان آن دخالتى ندارد بلكه با توجه به حالّ بودن دِين، ضامن با پرداخت دِين قبل از أجل نيز حق رجوع به مضمون عنه و مطالبه تدارك را خواهد داشت. همچنين با موت ضامن قبل از أجل نيز كه موجب حلول ديون او مى شود، با پرداخت دِين ضمانت شده به مضمون له، ورثة حق رجوع به مضمون عنه را قبل از حلول أجل عقد ضمان خواهند داشت.[3]
حقيقت اين مسأله آن است كه موضوع و زمان مراجعه ضامن و تدارك مضمون عنه در فرض اطلاق و بدون توافق لاحق شناسايى شود. شكى نيست كه حق مراجعه ضامن و لزوم تدارك مضمون عنه منوط به پرداخت دِين از جانب ضامن مى باشد اما نسبت به زمان رجوع چند احتمال در مسأله وجود دارد :
• حق مراجعه منوط به پرداخت با حلول أجل دِين است.
• حق مراجعه منوط به پرداخت با حلول أجل ضمان است.
• حق مراجعه منوط به پرداخت ضامن است مطلقا. پرداخت ضامن در سه صورت محقق مى گردد :
⁃ با فرا رسيدن أجل ضمان.
⁃ با اقدام تبرعى ضامن به پرداخت قبل از حلول أجل ضمان.
⁃ با موت ضامن كه موجب حلول تمام بدهى هاى او مى گردد.
مرحوم صاحب عروة در مسأله هشتم تا يازدهم، صور مختلف ضمان إذنى و كيفيت مراجعه ضامن را بررسى مى نمايد و از مجموع كلام ايشان فهميده مى شود كه مختارشان، حق رجوع داشتن ضامن با پرداخت و حلول أجل دِين مى باشد.
نكته
مرحوم آيت الله حكيم مى فرمايند با توجه به اينكه ضمان شرعى موجب برائت ذمة مضمون عنه مى گردد، أجل دِين در مقابل أجل ضمان خالى از تسامح نيست زيرا با انعقاد ضمان، دِينى برعهده مضمون عنه باقى نمى ماند تا از معجّل يا مؤجّل بودن آن سخن به ميان آيد.[4]
واضح است كه مراد مرحوم صاحب عروة از أجل دِين يا عدم تأثير تأجيل ضمان در دِين، همان دِين جديدى است كه با انعقاد ضمان إذنى برعهده مضمون عنه و براى ضامن به وجود مى آيد كه در صورت عدم تقيد به قيدى، در تعجيل و تأجيل مطابق با دِين سابق خود خواهد بود.