هوش مصنوعی:
ترجمه: Alt+t
ترجمه نوع دوم: Alt+Ctrl+t
خلاصه سازی: Alt+s
خلاصه سازی نوع دوم: Alt+Ctrl+s
اعراب گذاری: Alt+d
---------------------
جستجو:
جستجو در همه دروس: Alt+a
مترجم، خلاصه ساز و اعراب گذاری استفاده کنید
درس خارج فقه استاد حمید درایتی
99/10/23
بسم الله الرحمن الرحیم
بررسي فقهي ضمان/شرائط الضمان /كتاب الضمان
موضوع: كتاب الضمان/شرائط الضمان /بررسی فقهی ضمان
اشكال
مرحوم آيت الله حكيم[1] و خوئى[2] معتقدند استدلال به اين موثقة براى اثبات حق فسخ داشتن مضمون له با جهل به اعسار ضامن، ناتمام است زيرا :
• مورد روايت تحليل (جلب حلاليت) است نه تضمين.
• بنابر اين روايت، تمكن ضامن شرط صحت ضمان است نه شرط لزوم آن.
• روايت اختصاص به صبى و أم دارد و قابل تعدى به دو بالغ نيست.
• اين روايت مقتضى صحت تحليل غير طلبكار و ضمان بدون رضايت مضمون له است كه مخالف نظر مشهور فقهاست.
اگر چه مرحوم آيت الله خوئى بعد از بيان اشكالات مى فرمايند مقصود واقعى اين روايت معلوم نيست و حتى در مورد خودش كه تحليل بدهكار از جانب غير طلبكار است قابل التزام نمى باشد ؛ اما به نظر مى رسد اگر روايت ناظر به ضمان باشد محذورى نخواهد داشت زيرا در ضمان شرعى رضايت مضمون له را معتبر ندانستيم و در فرض نارضايتی آنان حق فسخ داشته و فقره اول روايت على القاعده خواهد بود.
هرچند ظاهر عبارت مرحوم صاحب عروة (و يستفاد من بعض الأخبار أيضا) آن است كه براى اثبات حق فسخ داشتن مضمون له با جهل به اعسار ضامن، روايات متعددى وجود دارد همچنان كه مرحوم شيخ طوسى نيز دلالت اخبارى بر مسأله را ادعا فرموده است و فتواى مرحوم ابن إدريس بر لزوم ضمان نيز مؤيد اين تعدد روايت است زيرا ايشان خبر واحد را حجت نمى دانند، اما غير از اين موثقة روايت ديگرى در مسأله يافت نمى شود[3] ، إلا اينكه مرحوم صاحب جواهر به رواياتى در باب حواله نيز تمسك جسته است كه متضمن اشتراط تمكن مالى محال عليه در صحت حواله مى باشد و چنين ادعا نموده است كه حواله شبيه ضمان و مشترك در احكام هستند.[4]
روايات مستدل مرحوم صاحب جواهر صحيحة أبى أيوب[5] و صحيحة منصور بن حازم[6] است اما مرحوم آيت الله خوئى استدلال به اين روايات را براى اثبات حق فسخ در ضمان، قياس و باطل مى دانند زيرا قِوام هر عقدى به اركان آن است كه در عقد حواله، بدهكار و طلبكار و در عقد ضمان، طلبكار و ثالث مى باشد پس اين دو عقد قابل تطبيق بر يكديگر نيستند.