سپرده بانک/عملیات بانکی /بانکداری اسلامی

موضوع: بانکداری اسلامی/عملیات بانکی /سپرده بانک

    • به نظر می‌رسد سپرده‌های بانکی در حساب‌های قرض‌الحسنه و جاری می‌تواند امانت شرعی نزد بانک باشد، یعنی صاحبان حساب بانک را وکیل خود قرار دهند و پول خود را نزد بانک به امانت بگذارند تا بانک از آن منابع اقدام به قرض دادن به متقاضیان وام و تسهیلات نماید، اما این وکالت مشروط به آن است که بانک هنگام قرض دادن آن پول‌ها بدهی قرض‌گیرندگان و دریافت کنندگان وام را به صورت نقل ذمه و حالّ ضمانت کند تا سپرده‌گذاران هرگاه که بخواهند با مراجعه به بانک (ضامن)، تمام با بخشی از پول خود را مطالبه نمایند.

براساس این عملیات از آنجا که بانک‌ها صرفا نهاد واسطی بین قرض دهنده (سپرده‌گذاران) و قرض گیرنده (دریافت کنندگان وام) هستند و در انتخاب اشخاص قرض‌گیرنده اختیار دارند، طبعا مجاز خواهند بود که برای انتخاب اشخاص به عنوان قرض گیرنده و اعطای قرض (وام و تسهیلات) به آن‌ها و تسهیل‌گری این امر، مبلغی پول یا درصدی از مجموع کل قرض را از آنان مطالبه نمایند و متقاضیان با رضایت خود آن مبلغ را پرداخت کنند (این عملیات می‌تواند تحت عنوان جعاله صورت گیرد و درصدی که بانک می‌گیرد جُعل باشد)، زیرا قرض ربوی آن قرضی است که قرض دادن موجب جلب منفعت و سود برای قرض دهنده باشد، درحالی که براساس این فرآیند اساسا هیچ سودی به قرض دهنده (سپرده‌گذاران) نمی‌رسد و در نظرگرفتن حق دلالی و واسطه‌گری برای بانک نیز ربای محرّم نیست. اللهم الا أن یقال که شاید در خصوص حساب‌های قرض‌الحسنه سپرده‌گذاران بانک را وکیل در قرض دادن مجانی و حسنه‌ای به متقاضیان می‌نمایند و لذا هرگونه دریافت جُعل و اجرت از سوی بانک با وکالت صاحبان این نوع حساب منافات دارد.