1404/10/02
بسم الله الرحمن الرحیم
تعریف پول/ماهیت پول /بانکداری اسلامی
موضوع: بانکداری اسلامی/ماهیت پول /تعریف پول
خاطر نشان میشود اینکه به حسب ادعای ما پول به تدریج نفس مالیت و ارزش اقتصادی واقع شد و ما بازای کالا و خدمات قرار گرفت، بدان معنا نیست که ارزش ذاتی آن کالا و خدمات سلب و جدا گردید و در پول تجسّم و تبلور یافت، بلکه به معنای آن است که پول به عنوان یک ارزش اقتصادی اعتبارشده و مالیت مستقل از مال، بدیل ارزش ذاتی کالاها و خدمات قرار گرفت، تا اینکه انسانها حاضر شدند اموال خود با ارزش ذاتیای که دارد را با آن ارزش اعتباری مستقل از مال مبادله نمایند و از این طریق ارزش اموال خود را ذخیره نموده یا برای بدست آوردن کالا و خدمات مورد نیاز خود هزینه نمایند.
همچنین وجه اینکه ما پول را یک ارزش اقتصادی و مالیت منحاز از مال میدانیم آن است که به حسب مرتکز عقلاء اولین ویژگی مال آن است که یک فایده ذاتی و مباشری داشته باشد، درحالی که پول هیچ فایده ذاتی و مستقیم ندارد و هیچکس پول را برای خود پول نمیخواهد، بلکه تمام فایدهی آن با واسطه و غیر مستقیم است و پول صرفا کارکرد ابزاری دارد. بر همین اساس عرف هیچ یک از اقسام پول را کالایی در عداد سایر کالاها نمیداند و خرید و فروش کالا یا پول را مصداق مبادله کالا به کالا قلمداد نمیکند و لذا طبعا نباید آن را جز اموال نیز بشمار آورد، و الا اگر بر مال بودن پول اصرار داشته باشیم (کما اصر به کثیرٌ من الفقهاء)، لازم میآید که بانکها در قبال پولهایی که نزد آنها ودیعهگذاری شده، مجاز به تصرف در عین آن اسکناسها نباشند و با مراجعه ودیعهگذار ملزم به استرداد نفس همان پولها باشند و اختلاط همهی پولهایی که از اشخاص مختلف دریافت کردهاند موجب مجهول المالک گشتن آنها شود و صاحبان سپرده برای دریافت پول خود از بانک نیاز به اذن حاکم شرع داشته باشند. بدیهی است که وقتی پول مال نباشد، دیگر نوبت به بررسی مثلی یا قیمی بودن آن هم نخواهد رسید.
