موضوع: كتاب الحج/واجبات الإحرام /وجوب نیت در احرام

متن:

فَصْلٌ: (فِي كَيْفِيَّةِ الْإِحْرَامِ)

وَ وَاجِبَاتُهُ ثَلَاثَةٌ:

الْأَوَّلُ: النِّيَّةُ بِمَعْنَى الْقَصْدِ إِلَيْهِ، فَلَوْ أَحْرَمَ مِنْ غَيْرِ قَصْدٍ أَصْلاً بَطَلَ، سَوَاءٌ كَانَ عَنْ عَمْدٍ أَوْ سَهْوٍ أَوْ جَهْلٍ وَ يَبْطُلُ نُسُكُهُ أَيْضاً إِذَا كَانَ التَّرْكُ عَمْداً وَ أَمَّا مَعَ السَّهْوِ وَ الْجَهْلِ فَلَا يَبْطُلُ وَ يَجِبُ عَلَيْهِ تَجْدِيدُهُ مِنَ الْمِيقَاتِ إِذَا أَمْكَنَ وَ إِلَّا فَمِنَ حَيْثُ أَمْكَنَ عَلَى التَّفْصِيلِ الَّذِي مَرَّ سَابِقاً فِي تَرْكِ أَصْلِ الْإِحْرَامِ.

ترجمه:

فصل(در کیفیت احرام) واجبات آن سه چیز می‌باشد:

اول: نیّت، به معنای قصد انجام احرام، پس چنانچه محرم شود اساساً بدون قصد پس احرام وی باطل است، چه عمدی یا سهوی یا از روی جهل ترک شده باشد و در صورتی که عمداً نیت احرام را ترک نماید، اعمال حجِّ وی هم باطل خواهد بود و اما چنانچه سهواً یا جهلاً ترک شده باشد، اعمال حج وی باطل نیست و بر او واجب است اگر ممکن باشد، مجدداً از میقات محرم شود وگرنه از جایی که ممکن باشد محرم شود به شرحی که سابقاً در ترک اصل احرام گذشت).

شرح:

در اینکه احرام، نخستین واجب از اعمال حج است تردیدی نیست و همینطور اصل نیّت که اجمالاً واجب است و به اجماع ثابت می‌باشد

مرحوم صاحب جواهر(ره):

فَالواجِباتُ ثَلاثَةٌ: الْأَوَّلُ النِّيَّةُ بِلَا خِلَافٍ مُحَقَّقٍ فِيهِ بَلِ الْإِجْمَاعُ بِقِسْمَيْه عَلَيْهِ‌ بَلِ الْمَحْكِيُّ مِنْهُ مُسْتَفِيضٌ مُضَافاً إِلَى عُمُومِ الْأَدِلَّةِ وخُصُوصِها[1] .

ترجمه:

(پس واجبات سه چیز است،

اوّل: نیت بدون خلافی که محقَّق باشد در آن، بلکه اجماع به هر دو قسم(محصِّل و منقول) بر آن منعقد است، بلکه منقول آن به خبر مستفیض است، اضافه بر عموم ادله و دلیل خاص که بر آن دلالت دارند).

اجماع منقول به خبر مستفیض است که افراد متعدد آن را نقل نموده اند.

عموم ادله عبارت است از «لا عَمَلَ اِلّا بِالنیَّه»، (عمل بدون نیت بی فایده است) که شامل عموم اعمال عبادی در ابواب مختلف می شود، همین طور دلیل خاص در مورد نیّت حج موجود است.

و اما اینکه منظور از نیّت در احرام چیست، اختلاف می باشد:

مرحوم صاحب عروه(ره):

وَ وَاجِبَاتُهُ ثَلَاثَةٌ: (الْأَوَّلُ) النِّيَّةُ بِمَعْنَى الْقَصْدِ إِلَيْهِ.

ترجمه:

و واجبات احرام سه چیز است: (اول) نیت به معنای قصد خود احرام می باشد.

البته ایشان بعداً در مسئله سه همین فصل متذکّر می شوند، در نیت معتبر است که تعیین نماید، احرام برای حج است یا عمره و همین طور سایر انواع از هر کدام است، بایستی آن را مشخص کند.

نظریه مرحوم امام خمینی(ره):

الْأَوَّلُ: الْقَصْدُ لا بِمَعنى‌ قَصْدِ الْإِحْرَامِ بَلْ بمعنى‌ قَصْدِ أَحَدِ النُّسُكِ فَإِذَا قَصَدَ الْعُمْرَةَ مِثْلًا وَ لَبّى صَارَ مُحْرِماً وَ يَتَرَتَّبُ عَلَيْهِ أَحْكَامُهُ وَ أَمَّا قَصْدَ الْإِحْرَامِ فَلَا يُعْقَلُ أَنْ يَكُونَ مُحَقِّقاً لِعُنْوَانِهِ فَلَوْ لَمْ يَقْصِدْ أَحَدَ النُّسُكِ لَمْ يَتَحَقَّقْ إِحْرَامُهُ[2] .

ترجمه:

(«واجبات وقت احرام سه چیز است»:

اول: قصد، نه در معنای قصد احرام بلکه به معنای قصد یکی از عبادات پس اگر مثلاً قصد عمره نمود و تلبیه گفت مُحرم شده و احکام آن بروی مترتّب می باشد و اما قصد احرام پس معقول نیست که عنوان احرام را محقَّق سازد پس اگر قصد یکی از نُسُک را نکند احرام، تحقق نمی یابد).

نظریه مرحوم محقق خویی(ره):

لَا يَنْبَغِي الرَّيْبُ فِي اعْتِبَارِ النِّيَّةِ فِي الْإِحْرَامِ بِالْمَعْنَى الَّذِي ذَكَرْنَاهُ وَ لكِنِ اعْتِبَارِهَا فِيهِ لَيْسَ أَمْراً زَائِداً عَلَى قَصْدِ الْحَجِّ، بَلْ يَكْفِي فِي تَحَقُّقِهِ نِيَّةُ الْحَجِّ وَ الْقَصْدُ إِلَيْهِ فَلَا حَاجَةُ إِلَى قَصْدِ الْإِحْرَامِ بِعُنْوانِهِ عَلى سَبِيلِ الِاسْتِقْلَالِ[3] .

(سزاوار نیست شک در اعتبار نیت در احرام به معنایی که متذکّر شدیم ولکن اعتبار نیت در احرام امری زائد بر قصد حج نیست، بلکه کافیست و تحقق آن نیت حج و قصد آن پس نیازی نیست به اینکه احرام را به عنوان قصد احرام را به عنوانه قصد نماید به نحو استقلال).

حاصل آنکه بعضی اعاظم از جمله صاحب عُروه الوثقی قائل هستند که مراد از نیت در ما نحن فیه، عبارت از قصد خود احرام است، زیرا که احرام از امور قصدیّه می باشد، امّا بعض دیگر از جمله امام خمینی(ره) و مرحوم آیت الله خوئی(ره) مراد از نیت را عبارت از قصد احد نُسُک، مانند حجّ یا عمره دانسته اند.