موضوع : دیه مغلظه/بررسی روایات دال بر تغلیظ دیه قتل در ماه‌های حرام 8/بررسی صحیحه کلیب اسدی ۷

محمد ابن عیسی ابن عبید یقطینی(بخش پنجم)

در ادامه آیت الله العظمی خوئی ره مدایحی از این راوی را با این عبارت میفرماید:« بقي هنا أمور: الأول: أنك عرفت من النجاشي وثاقة الرجل، بل هو ممن تسالم أصحابنا على وثاقته و جلالته، و يؤكد ما ذكره النجاشي ما تقدم في ترجمة محمد بن أحمد بن يحيى، من قول ابن نوح: و قد أصاب شيخنا محمد بن الحسن بن الوليد في ذلك كله، و تبعه أبو جعفر بن بابويه رحمه الله على ذلك، إلا في محمد بن محمد بن عيسى بن عبيد، فلا أدري ما رأيه فيه، لأنه كان على ظاهر العدالة و الثقة[1] »

اموری باقی [2] ماند:اول توثیق و تجلیل نجاشی از محمد ابن عیسی و تسلیم و تصدیق اصحاب؛ چه اینکه «ابن نوح» که از علمای رجال است، بعد از تایید مستثنیات ابن ولید در قول او در تضعیف محمد ابن عیسی تردید و قول او را رد میکند. پس ابن نوح هم جزء توثیق کنندگان نجاشی است، ابن نوح حتی یک طبقه قبل از نجاشی می باشد و از شخصیت های علمی مهم است.

می بینیم که محمد ابن عیسی را چندین رجالی مدح و توثیق کرده اند. ولی یک رجالی تضعیف کرده است است و آن تضعیف شیخ طوسی که البته بر اساس تضعیف ابن ولید است؛وقتی که یک راوی را دو رجالی توثیق کنند از باب شهادت حجت است[3] .

و در ادامه آیت الله العظمی خوئی ره مدایح بیشتری از محمد ابن عیسی بیان مینماید:« و ما تقدم في ترجمة محمد بن سنان، من قول الكشي: «و قد روى عنه الفضل، و أبوه، و يونس، و محمد بن عيسى العبيدي .. و غيرهم من العدول و الثقات من أهل العلم» میفرماید چون فضل ابن شاذان و پدرش و یونس و بسیاری از عدول و ثقات اهل علم از او روایت میکنند.

مرحوم مصنف باز هم در کنار اقوالِ «شیخ نجاشی»، «ابن نوح» و« فضل ابن شاذان» مواردی دیگر از مدح و توثیق برای او می آورد که برخی از این موارد به تنهایی این از نظر آیت الله العظمی خوئی ره دلیل بر توثیق است مانند:وجودش در اسناد «کامل الزیارات» و قول «جعفر ابن معروف» در اظهار ندامت و پشیمانی بخاطر از دست دادن محضر او و قول «بورق» که میگوید او را شیخ فاضلی یافتم.