ديدگاههاي مختلف در مورد رابطه علم و دين

• برخی گفته اند هر چند علم و دین دو مقوله ای جدا از هم هستند اما با هم ناسازگار نیستند و تمام تعارض هایی که بیان شده است ریشه در آیین تحریف شده مسیحیت و علم تجربی و ناقص غربی دارد . در جهان اسلام چنین تعارضی هرگز وجود ندارد . مرحوم علامه جعفری در همایشی که در سال 1376 در حوزه علمیه در این باره صورت گرفته بود این دیدگاه را مطرح نمودند . ایشان این نظریه را در کتاب علم و دین خویش نیز آورده اند. ایشان می فرمایند نباید خیلی روی این مساله حساس بود زیرا اصلا ، این مساله ما نیست و مربوط به غربی ها است. در اسلام چه به لحاظ تاریخی و چه به لحاظ مبانی دینی و علمی ، این مساله مطرح نبوده است .

• دیدگاه دیگری که در این باره مطرح شده آن است که علم و دین با هم ناسازگار نیستند زیرا اصولا علم خارج از دین نیست و در درون آن قرار دارد. منشا دین تنها نقل و وحی نیست بلکه عقل نیز منشا دین است . همان طور که داده های حسی وحیانی جزء دین است، داده های عقلانی هم جزء دین بشمار می رود . مراد از عقل نیز شامل عقل فلسفی ، عقل عرفانی ، عقل ریاضی یا عقل تجربی می شود. لذا ما مساله ای بنام تعارض علم و دین نداریم . مگر اینکه عالمان دین یا علم دچار آفت های خلقی و منشی شده باشند . حضرت آیت الله جوادی چنین دیدگاهی را مطرح کرده اند .

• دیدگاه سوم ، دیدگاه اگزیستانسیالست ها است . اینان قائل به اصالت وجود هستند ( البته این دیدگاه با اصالت وجودی ملاصدرا بسیار متفاوت است . )

1. کسانی که از طرف دین، تاویل نصوص دینی را به هیچ قیمتی قبول ندارند طرفدار این دیدگاه شده اند. زیرا هر کس موضعش در برابر دین چنین باشد و خود را تنها به ظواهر ملتزم نماید، در مورد رابطه میان علم و دین چنین دیدگاهی پیدا می کند .
2. کسانی که در معرفت شناسی تجربه گرا هستند مانند هیوم که معتقد است تنها گزاره های ارزشمند است که قابل تجربه و مشاهده باشد . و همچنین کسانی که در حوزه هستی شناسی قائل به اصالت ماده هستند. زیرا بسیاری از آموزه های دینی قابل تجربه و حس نیست و اصل دین نیز بر پایه اعتقاد به متافیریک بنا شده است .
3. عده ای از دین داران نیز علاوه تاویل ناپذیری دین، پیامدها و آثار مخربی که از طرف علم در طول تاریخ رخ داده را ذکر کرده و می گویند باید به گذشته و عصر قبل از علم بازگشت .