« فهرست دروس

درس خارج اصول استاد هادی نجفی

1402/03/06

بسم الله الرحمن الرحیم

چند نکته1)وحدت استعمال الفاظ در قضایادر بین دو قضیه صادقه و کاذبه، تفاوتی در استعمال الفاظ در معانی خودشان وجود ندارد و به عبارت دیگر در هر دو قضیه، استعمالِ لفظ در معنای خودش به کار رفته است، چرا که معنای استعمال همان اراده متکلّم بر القای معنا به سمت مخاطب است و مطابقت یا مخالفت با واقع به عنوان شرطِ استعمال محسوب نمی شود./الوضع /المقدمة

 

موضوع: المقدمة/الوضع /چند نکته

1)
وحدت استعمال الفاظ در قضایا
در بین دو قضیه صادقه و کاذبه، تفاوتی در استعمال الفاظ در معانی خودشان وجود ندارد و به عبارت دیگر در هر دو قضیه، استعمالِ لفظ در معنای خودش به کار رفته است، چرا که معنای استعمال همان اراده متکلّم بر القای معنا به سمت مخاطب است و مطابقت یا مخالفت با واقع به عنوان شرطِ استعمال محسوب نمی شود.

دیدگاه محقّق نهاوندی (قدّس سرّه) (م ۱۳۲۲ ق) و نقد آن
ایشان معتقدند استعمال، صرفاً اختصاص به قضایای صادقه دارد و شامل قضایای کاذبه نمی باشد و متکلّم نسبت به قضایای کاذبه در مقام اغراء به جهل است و مخاطبش را به این توهّم می اندازد که استعمالِِ لفظ در معنای خودش به کار رفته است، لذا ایشان استعمالِ لفظ در قضایای کاذبه را به عنوان استعمال نمی شمارند و به عبارت دیگر طبق دیدگاه محقّق محقّق نهاوندی ( قدّس سرّه) متکلّم در قضایای کاذبه وانمود می‌کند که این الفاظ در معنای خودش استعمال شده است. توضیح آنکه ایشان می فرماید: وضع یکی از افعال عقلاء است و اغراض آنان فقط به بیان واقع تعلق می گیرد و از آنجایی که کذب و دروغ بر خلافِ حکمت واضع است بنابراین از عقلاء صادر نمی شود.
باید گفت بیان مذکور از کسی که واضعِ اساس تعهّد است بسیار غریب به نظر می‌رسد و به عنوان تخریب مبنا برایشان شمرده می شود. در نقد دیدگاه ایشان می گوئیم - چنانچه گذشت - هر متکلّمی به هر لغت، در حقیقت واضع محسوب می شود چرا که تعهّدِ واضعِ نخستین را پذیرفته و لغات را در همان معنا استعمال می کند و هیچ خصوصیتی بینشان وجود ندارد مگر آنکه او تابع و این متبوع است. از طرفی هم یک نقض در بیان ایشان آن است که وضع و اختراعِ لغات و تکلّم به آنها اختصاصی به عقلاء دارد بلکه دیوانگان و‌مجانین نیز تکلّم دارند و لغات را در معنای خودش به کار می برند. نقض دیگر آنکه چه بسا احتمال بالایی بر وجود اغراض عقلایی در کذب و دروغگویی ثابت است و شامل مواردی که مجوز شرعی و اخلاقی داشته باشند یا نه -هر دو- می شود. به عبارت دیگر اغراض عقلاء به سخن دروغ نیز تعلق می‌گیرد. به عنوان نمونه غالب سیاستمداران دنیا به وسیله دروغگویی دنبال اغراض عقلایی هستند و البته در ظاهر الفاظ را در معنای خودش استعمال کرده اند.
بنابراین غیر از اراده افهام سامع بر یک معنا، هیچ معنایی برای استعمال وجود ندارد و به عبارت دیگر غرض از استعمال الفاظ صرفاً برای انتقال معنا به سامع است هرچند که غرض و هدف از آن گاهی بر راستگویی و زمانی هم بر دروغگویی استوار است. لذا اختلاف غرض و حلّیت و حرمت و حسن و قبح، موجبِ اختلاف در استعمال نمی شود.

 

هوش مصنوعی
برای استفاده از کلیدهای میانبر، پس از انتخاب متن از کلیدهای زیر استفاده کنید
چنانچه بخشی از متن انتخاب نشود به صورت پیش فرض همه متن انتخاب می شود
هوش مصنوعی:
ترجمه: Alt+t
ترجمه نوع دوم: Alt+Ctrl+t
خلاصه سازی: Alt+s
خلاصه سازی نوع دوم: Alt+Ctrl+s
اعراب گذاری: Alt+d
---------------------
جستجو:
جستجو در همه دروس: Alt+a
پس از انتخاب متن می توانید از امکانات هوش مصنوعی، مانند
مترجم، خلاصه ساز و اعراب گذاری استفاده کنید
چنانچه بخشی از متن انتخاب نشود به صورت پیش فرض همه متن انتخاب می شود
logo