قدرت بر تسلیم:نهی از غرر/شرائط الإجارة /كتاب الإجارة

موضوع: كتاب الإجارة/شرائط الإجارة /قدرت بر تسلیم:نهی از غرر

حدیث نهی از غرر

آیا این نهی، نهی نظامی ، حکومتی و ولایی است یا نهی تحریمی مولوی است یا نهی ارشادی است؟

اگر نهی حکومتی باشد واین نهی از جهت این که تنازع و اختلاف و ناامنی به وجود نیاید دلالت بر فساد ندارد. اما اگر نهی تحریمی با ارشادی بود یعنی نحریمش تحریم مولوی بود یا ارشاد به فساد بود در این دو صورت بطلان معامله ضرری قابل استفاده است.

مرحوم نائینی:

از بین سه احتمال، ارشاد به فساد را مرحوم نائینی تأیید و تثبیت کردند و دو احتمال دیگررا نفی کردند. به تعبیر خودشان برای دو احتمال مبعبد آوردند وبرای حمل به ترشاد به فساد مقرّب و شاهد آوردند.

يتعين حمله على الارشاد إلى الفساد وهذا الحمل بعد تسالم الاصحاب على دلالته على الفساد ليس بكل البعيد وليس هذا من جهة صيرورة اللفظ بقرينة فهمهم ظاهرا في الارشاد بالدلالة اللفظية حتى يمنع عن ذلك بل لمكان ان فهمهم دليل على وجود الدلالة السياقية على ذلك ويكون ذهابهم قرينة على كون مساق الخبر هو ذلك كما يؤيده كونه في عداد بقية قضاياه صلى الله عليه وآله المحكية في رواية عبادة بن صامت وبالجملة فدلالة الخبر بهذا التقريب واضحة لا ينبغي الخدشة فيها كما لا يخفى[1] .

همه اصحاب توافق دارند که روایت دلالت بر فساد داردکه دلالتش از باب ارشاد به فساد است. گاهی مدلول التزامی نهی مولوی به معامله به دلالت التزامی فساد را می رساند وگاهی دلالتش بر فساد مدلول مطابقی اش فساد است.آبا در ارشاد به فساد فهم آنها قرینه می شود؟ آیا فهم ظهور لفظی می آورد؟ فهم آن ها ظهور سیاقی درست می کند .

ظهور لفظی: لفظ ظاهر در این است. امر ظاهر در وجوب است و نهی ظاهر درحرمت است.

ظهور سیاقی: استثنای عقیب جمل، ظهور سیاقی اش آیا رجوع به جمیع است یا به آخرین جمله برگشت می کند ؟

اکرم العلماء والتجاروالاُمراو..الّا فساقهم. به مجوع عناوین تا آخرین جمله سیاق اقتضا می کند آخرین باشد یا مجموع باشد؟ در حدیث رفع، مالا یعلمون و مالایطیقون و مااستکروه علیه همه آن ها مربوط به موضوع اند. پس مالایعلمون چون در ردیف و سیاق آن ها قرار گرفته شبهه موضوعیه است. این ظهور سیاقی است. اگر مالایعلمون به تنهایی بود شبهه موضوعیه بود ظهور سیاقی اقتضا می کند همه شبهه موضوعیه باشند.بنابراین مرحوم نائینی گفتند ظهور سیاقی دلیل بر این است که این خبر ( نهی از غرر) نهی ارشادی است چون سوقش ارشاد است. چون اتفاق دارند بر بطلان و این کاشف از ارشاد به فساد است. اگر تکلیفی باشد دریک صورت معامله باطل است ودر یک صورت باطل است.مرحوم نائینی از اتفاق آن ها بر فساد قرینه بر ارشادیت را استظهار می کند.

در تکلیفی اگر نهی ازانشاء باشد موجب بطلان نیست ولی اگر نهی از خود معامله بیعی باشد دال بر فساد است.

مویّد برای نهی ارشادی

درکنار قضایای پیامبر صلی الله علیه وآله نقل شده است و خود این در کنار آن ها قرار گرفته موید است که دال بر فساد است.

بل لمكان ان فهمهم دليل على وجود الدلالة السياقية على ذلك ويكون ذهابهم قرينة على كون مساق الخبر هو ذلك كما يؤيده كونه في عداد بقية قضاياه صلى الله عليه وآله المحكية في رواية عبادة بن صامت وبالجملة فدلالة الخبر بهذا التقريب واضحة لا ينبغي الخدشة فيها كما لا يخفى.[2]

شیخ انصاری

و النهي هنا يوجب الفساد إجماعاً، على الظاهر المصرّح به في موضعٍ من الإيضاح. [3]

فخر المحققین در ایضاح الفوائد اینچنین فرموده

وهو الغرر فيدخل تحت النهي عن بيع الغرر الذي يدل على الفساد إجماعا.[4]

آقای خویی:

گاهی نهی از خود عنوان معامله است مثل نهی از بیع غرر. گاهی به عنوان دیگری که با معاملخ متحد است: دعالبیع. ﴿إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِنْ يَوْمِ الْجُمُعَةِفَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ.﴾ [5]

نهی از اشتغال وقت است. نهی از مزاحم نماز جمعه است.وقت مختص به نماز است.

لاتبع فی الصلاة، از فعل کثیر نهی می کند.

قاعده کلی:

هرجا نهی به خود معامله تعلق گرفت در این جا بطلان معامله دو تقریب صحیح و غبر صحیح دارد:

تقریب صحیح: این گونه نهی ها، نهی ارشادی است ارشاد به بطلان معامله است. نهی به اجزای مرکبات اعتباریه است. لاتکفر فی الصلاة در نماز تکفیر نکن

تقریب غیر صحیح را درجلسه بعد بررسی می کنیم