موضوع: تفسیر موضوعی/حسادت و خیرخواهی /آیه 5 سوره فلق

سخن در آیه 5 سوره فلق بود.

در بحث شرح لغات ، سخن در واژه شر است که باید مورد بحث قرار بگیرد.

چند دیدگاه وجود دارد در معنای شر ، که دیدگاه راغب بیان شد. راغب معتقد بود که شر یعنی هرآنچه ناپسند کل مردم باشد مثل ظلم که ناپسند همه است. هرچند که در مصداق اختلاف است و گاهی از یک جنایت قطعی ، حمایت می کنند.

در مقابل این دیدگاه ، مرحوم کورانی می فرماید خیر و شر دو معنا دارد. یک معنا ، معنای واقعی کلمه است که نظریه راغب را تعریف واقعی می داند پس تعریف راغب مورد تایید است.

اما یک معنا ، معنای غیر واقعی است که در استعمالات قرآنی به کار رفته است.

در سوره عادیات ، آیات 6 تا 8 :

﴿إِنَّ الْإِنْسانَ لِرَبِّهِ لَكَنُودٌ (6) وَ إِنَّهُ عَلى‌ ذلِكَ لَشَهيدٌ (7) وَ إِنَّهُ لِحُبِّ الْخَيْرِ لَشَديدٌ (8)﴾

(كه انسان در برابر نعمتهاى پروردگارش بسيار ناسپاس و بخيل است؛ (6) و او خود (نيز) بر اين معنى گواه است! (7) و او علاقه شديد به مال دارد! (8))

در آیه هشتم ، خیر به معنای واقعی نیست بلکه به این معناست که انسان ناسپاس ، نسبت به دنیاپرستی اشتیاق دارد در حالی که دنیا پرستی مورد پسند کل نیست.

یا در سوره معارج آیه 20 و 21 می فرماید :

﴿اذا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعاً (20)وَ إِذا مَسَّهُ الْخَيْرُ مَنُوعاً (21)﴾

(هنگامى كه بدى به او رسد بيتابى مى‌كند، (20) و هنگامى كه خوبى به او رسد مانع ديگران مى‌شود (و بخل مى‌ورزد)، (21))

و در سوره نور می فرماید ﴿لا تَحْسَبُوهُ شَرًّا لَكُمْ بَلْ هُوَ خَيْرٌ لَكُم‌﴾ که در واقع نباید شر را همیشه شر حساب کرد بلکه گاهی اوقات خیر است و نباید بیتابی کرد ، لذا شر در آیه 20 سوره معارج به معنای امر ناپسند کل نیست ، بلکه در واقع خیر است که مورد پسند عده ای قرار می گیرد.

علی ای حال مرحوم کورانی ، معانی غیر واقعی برای شر را هم در قران معتقد است که استعمال شده است.