« فهرست دروس
درس خارج فقه استاد سیدمحمد میراحمدی

1405/08/18

بسم الله الرحمن الرحیم

مباحث معافیت مؤونه از خمس/ارباح المكاسب /كتاب الخمس

 

موضوع: كتاب الخمس/ارباح المكاسب /مباحث معافیت مؤونه از خمس

 

امروز هفدهمین سالگرد ارتحال والده ماست که در فاصله یک ماه والدین ما رحلت فرمودند، از باب تکریم مقام والدین، حمدی هدیه به روح این دو بزگوار تقدیم کنیم.

کتاب الخمس :

علی ای حال با استناد به روایات مذکور و مجموع ادله ای که بیان شد برای ما محرز است ه ملاک و شاخص مؤونه های مکلف سال است (و نه ماه و هفته و روز)

و اما اینک این سوال مطرح است که چجور سالی ملاک است؟ سال قمری ملاک است یا سال شمسی؟ بین این دو اختلاف است که ده روز مختلف است و ماه قمری در چرخش است اما سال شمسی ثابت است.

به نظر ما در این مقام تخییر وجود دارد و فرقی ندارد و مکلف مختار است قمری در نظر بگیرد یا شمسی.

نسبت به سال قمری که قدر متیقن است، بحثی نیست چرا که شرائط صدر اسلام و سبک زندگی مردم مسلمان همین سال های قمری بوده است و ادله مؤونه هم انصراف به سال قمری دارد. انما الکلام در سال شمسی است. این مورد هم مجاز است. به دلیل برخی از روایات باب که ناظر به ضیعه و محصولات کشاورزی است که کشاورز بر اساس وضعیت کشاورزی خود ارباح و مؤونه های خود را تنظیم می‌کند و خمس خود را پرداخت می‌کند. اینک بدیهی است که کشاورزی بر اساس سال شمسی است ولی ناریخ قمری متفاوت است و چرخشی است. زمین کشاورزی و محصولات چرخشی نیست بلکه همیشه در یک ماه خاص است. مثلا اگر خرما را در فلان ماه گرم برداشت می‌کنند، امر ثابت است که قهرا همان سال شمسی خواهد بود نه اینکه مثل ماه قمری در چرخش باشد.

بنابراین قدر متیقن سال قمری است لکن سال شمسی هم مجاز است.

تا بدینجا سه مقام در ذیل فرمایشات مرحوم سید یزدی ره بیان شد و تکمیل شد.

ملحقات :

در ادامه در تکمیل مبانی ملحقاتی را باید تکمیل کرد.

مساله اول :

حکم هدیه و هبه در تعلق خمس چگونه است؟

قبل از پاسخ مساله ابتدائا فرق هدیه و هبه را بیان می‌کنیم که سه فرق بین اینها وجود دارد.

1 – هدیه با عنوان خاص و مناسبت خاص همراه است. مثل هدیه ازدواج، هدیه تولد و ... ولی هبه از این جهت مطلق است. لذا به مطلق بذل هبه گویند چه عنوان داشته باشد، چه نداشته باشد.

2 – در هبه تقسیم به معوضه و غیر معوضه دارد. هبه یعنی تملیک عین به غیر که این تملیک گاهی در عوض چیزی است و گاهی در عوض چیزی نیست. ولی در هدیه چنین تقسیمی نیست.

3 – هدیه شامل اعیان خارجی می‌شود، لکن در هبه اعم از اعیان و حقوق است و حقوق هم امکان هبه دارد. مثلا حق اولویت وام برای زید که می‌تواند هبه کند به بکر و این حق به دیگری منتقل می‌شود.

هدف از تعقیب این بحث اینست که مصادیق هبه و هدیه را بررسی کنیم.

اینک باید بگوییم برخی از فقها قائل هستند خمس در خصوص ارباح تکسبی و اکتسابی هستند، و لذا هدیه و هبه را متعلق خمس نمیدانند چون جزو ارباح اکتسابی و تکسبی نیست مثل امام شهید انقلاب که هدیه را متعلق خمس نمیدانستند. اما ما بر اساس ادله ای که بیان شد، معتقد شدیم مطلق فوائد متعلق خمس است و بنابراین قهرا هبه و هدیه هم متعلق خمس هستند.

مباحث تفصیلی و استدلالی در این بخش یعنی موضوع ارباح المکاسب را بیان کردیم که روایات دال بر مطلق فوائد است و روایات مقید با این روایات جمع می‌شود.

مضاف بر این مباحث، دلیل و روایت در این مقام داریم که بیان خواهد شد.

هوش مصنوعی
برای استفاده از کلیدهای میانبر، پس از انتخاب متن از کلیدهای زیر استفاده کنید
چنانچه بخشی از متن انتخاب نشود یا روی لینک کلیک نمایید به صورت پیش فرض همه متن انتخاب می شود
هوش مصنوعی
ترجمه نوع دوم: Alt+Ctrl+t
خلاصه سازی: Alt+s
خلاصه سازی نوع دوم: Alt+Ctrl+s
اعراب گذاری: Alt+d

جستجو
جستجو در همه دروس: Alt+a
پس از انتخاب متن می توانید از امکانات هوش مصنوعی، مانند
مترجم، خلاصه ساز و اعراب گذاری استفاده کنید
چنانچه بخشی از متن انتخاب نشود به صورت پیش فرض همه متن انتخاب می شود
logo