موضوع: معاطاة/عقد معاطاتی /جواب محقق خوئی به محقق نائینی

محقق خوئی در جواب به محقق نائینی(ره) می فرمایند:

این دو امر هیچ منافاتی با همدیگر ندارند ، زیرا: عقد معاطاتی ولو با اقباض وقبض اولی تمام می شود ولی وقتی که عقد معاطاتی را در قبال عقد لفطی می سنجیم ، قدر متیقن از عقد معاطاتی این است که بعد از اعطاء وقبض اولی باید اعطاء وقبض دومی به دنبال بیاید ، مانند عقد لفظی که بدنبال ایجاب بایع ، قبول مشتری می آید ، بنابراین بین ایندو امر هیچ منافاتی وجود ندارد.

به عبارت دیگر:وقتی معاطات را بدون مقایسه با عقد لفظی ملاحظه نمائیم ، اعطاء وقبض دومی محقق بشود.

اقول:

جواب محقق خوئی صحیح است وتنافی بین این دو کلام شیخ انصاری -آنچه که در تنبیه وامر دوم وآنچکه در تنبیه وامر چهارم بیان کردند-وجود ندارد زیرا:

مراد شیخ انصاری (ره) در تنبیه دوم -که فرمودند :

قدر متیقن ازمعاطات این است که تعاطی از دو طرف باشد-با ملاحظه معنای باب مفاعله است، چون قدر متیقن از استعمال باب مفاعله این است که هر دو طرف در اعطاء شراکت داشته باشند .

ولذا همانگونه که در معاطات انشاء ایجاب با اعطاء اولی محقق می شود انشاء قبول هم با اعطاء دومی محقق می شود.

در نتیجه اخذ طرف دوم بعنوان قبول محسوب نمی شود ، بلکه با اعطاء طرف دوم به اولی ، قبول محسوب می شود.

و مراد شیخ انصاری در تنبیه چهارم – که فرمودند:

با اعطاء اولی واخذ دومی ، عقد معاطات تمام می شود واعطاء دومی خارج از حقیقت معاطات است-این است که:

معاطات در هیچ یک از دلیل نقلی- اعم از آیات و روایات -نیامده ، ولذا سیره عرفی غیر مردوعه بعنوان قبول محسوب می شود، ودر نظر عرف با اعطاء اولی واخذ دومی ، معاطات می شود ونیازی به اعطاء دومی برای تمامیت انشاء معاطات نیست ولذا اعطاء دومی بعنوان وفاء به آنچکه به آن ملتزم شده است می باشد.در نیجه در این دو کلام شیخ انصاری تنافی وجود ندارد.