تهذیب نفس و پرواز معنوی/برکات ماه شعبان و رمضان /اخلاق اسلامی

موضوع: اخلاق اسلامی/برکات ماه شعبان و رمضان /تهذیب نفس و پرواز معنوی

مقدم مهمانان گرامی و هم چنین دانشجویان و دانش آموزان عزیز را ارج می نهیم از ذات اقدس الهی مسئلت میکنیم هم به آن مهمانان و هم به شما دانشجویان و دانش آموزان عزیز شرح صدر عطا کند که در ماهی که محفوف به رحمت الهی است حداکثر بهره را - إن شاء الله - ببريد و ما هم محروم نمانیم چند روزی از ماه پربرکت شعبان نمانده است در آستانه ماه پربرکت رمضان هستیم مستحضرید که جریان سال برای کسانی که اهل سیر و سلوك اند از اول ماه مبارک رمضان است تا ماه مبارک رمضان آینده هر کسی برای خود سالی دارد سال تحصیلی دانش آموزان و دانشجویان از اول مهر است تا آخر خرداد مثلاً و سال بعد از اول مهر سال تحصیلی شروع میشود. برای کشاورزان و باغداران وقتی که به میوه میرسد به ثمر میرسد سال کشاورزی آنها است. برای عده ای هم به فکر نو پوشیدن و نو کردن زندگی اند اول فروردین اول سال است اما برای کسانی که اهل سیر و سلوك اند اهل تهذیب نفس اند سالشان از ماه مبارك رمضان شروع میشود یعنی از ماه مبارك رمضان امسال تا ماه مبارك رمضان سال بعد اینها بررسی میکنند ببینند به چه درجه علمی و عملی رسیده اند. سر اینکه این گروه سالشان از ماه مبارک رمضان شروع میشود و به ماه شعبان ختم میشود این است که هم در دعاهای ماه مبارك رمضان يك؛ و هم در روایات ماه مبارك رمضان، دو؛ ماه مبارك رمضان را به عنوان «غُرَّةُ الشُّهُور»[1] نامیده اند، «غره»؛ یعنی اول در دعاهای روز اول ماه مبارك رمضان به ما آموختند که به خدا عرض کنیم خدایا و این «غره» شهور است یعنی آغاز دوازده ماه است؛ سال که دوازده ماه است ماه اولش ماه مبارک رمضان است؛ هم در دعاها هم در روایات بنابراین آنها که اهل سیر و سلوكاند كه مواظباند چه چیزی تهیه کرده اند سال اخلاقی و اعتقادی و تهذیبی آنها از ماه مبارک رمضان است تا ماه مبارک رمضان آینده؛ لذا در ماه شعبان که آخر سال است یعنی چند روزی بیشتر نمانده سالشان تمام بشود خیلی به فکر زبان، قلم، چشم و گوششان هستند که در این يك سال ما به هر حال ضرر کردیم یا - إن شاء الله - استفاده کردیم، در ماه مبارك رمضان خیلی حواسشان جمع است؛ مثل اینکه آنهایی که به فکر فروردین هستند در اسفند خیلی به فکر تهیه ابزار منزل اند که منزل را نو بکنند چون سال آنها از اول فروردین شروع میشود ولی سال کسانی که در صدد تهذیب اند از اول ماه مبارك رمضان شروع میشود لذا در ماه شعبان خیلی در تلاش و کوشش اند که جبران بکنند که چیزی در سال کسر نیاورد، اين يك مطلب.

و همین دعایی که هر روز هنگام زوال شمس از وجود مبارك امام سجاد (سلام الله عليه رسیده است که میخوانیم در این دعا آمده است که «حَفَفْتَهُ مِنْكَ بالرَّحْمَةِ»[2] ؛ یعنی این ماه پیچیده به رحمت است شب روز و بين الطلوعين آن محفوف به رحمت است. اگر زمانی پر از رحمت باشد آدم استفاده نکند مغبون میشود آنها که خیلی تلاش و کوشش میکنند برای اینکه از هر فرصتی استفاده کنند چون رحمت در این ماه زیاد است و آن بزرگواری که گفت:

ماه شعبان منه از دست قدح کاین خورشید      از نظر تا شب عید رمضان خواهد شد[3]

ناظر به همین است یعنی این آخر سال است. اگر ماه شعبان حسابها را تصفیه کردیم كردیم و گرنه ماه مبارك رمضان ماه راه است نه ماه وصال شب عید فطر و روز عید فطر جایزه ها را میدهند ولی در ماه مبارك رمضان به کسی جایزه نمیدهند ماه مبارك رمضان ماه راه است و ماه کار است و ماه عمل در موقع مسابقه به کسی جایزه نمی دهند در پایان مسابقه جایزه میدهند.

ماه شعبان منه از دست قدح کاین خورشید *** از نظر تا شب عید رمضان خواهد شد

امیدواریم که همه ما حداکثر بهره را از این فرصت ببریم.

مطلب دوم آن است که حالا چگونه بهره ببریم. اگر ما - خدای ناکرده - بخواهیم به طرف پایین حرکت کنیم این آسان است چون همه راه های شهوت و غضب به طرف پایین است و آسان هم است؛ اما بخواهیم به طرف بالا حرکت کنیم مقداری دشواری لازم است باید این دشواری را تحمل کرد. آنها که در صدد بالا آمدند چند گروه اند يك عده به این فکرند که طناب تهیه کنند يك عده به این فکرند که نردبان تهیه کنند همه اینها راه های خوبی است. اگر کسی طناب تهیه کرد طناب را میگیرد بالا میرود نردبان تهیه کرد روی پله های پا میگذارد بالا می رود؛ اما بهترین و عمیق ترین و آسانترین راه این است که آدم پَر در بیاورد پرواز کند کسانی که مثل مرغ پرواز نمیکنند ممکن است روی درخت بروند اما با زحمت میروند اگر کسی پر در بیاورد با مرغ ها هم پرواز میشود آنکه میگوییم «مرغ باغ ملکوتم نیم از عالم خاک این به آسانی پرواز میکند این دو مطلب پس ما دو گونه می توانیم بالا برویم یا همین راه های عادی طنابی بگیریم نردبانی بگیریم یا نه قدری برتر و بهتر و دقیق تر فکر کنیم پرواز بکنیم. اینکه مرحوم کلینی نقل کرد در کتابهای اصولی ما هم هست؛ این روایات را ائمه (علیهم السلام) فرمودند: «إِنَّ الْمَلَائِكَةَ لَتَضَعُ أَجْنِحَتَهَا لِطَالِبِ الْعِلْم»[4] . همین است. ائمه فرمودند هر جا طالبان علم طالبان معرفت - این اختصاصی به طلبه مصطلح ندارد - دانشجویان الهی و اسلامی هم همین طورند مردمی که در حسینیه و مسجد مشغول شنیدن مواعظ الهی اند آنها هم همین طورند که ائمه فرمودند ملائکه پرها را زیر پای اینها پهن میکنند که اینها روی پر ملائکه بنشینند برای همین است. «إِنَّ الْمَلَائِكَةَ لَتَضَعُ أَجْنِحَتَهَا لِطَالِبِ الْعِلْم»؛ منتها حالا مصداق كاملش البته حوزه های علمی است وگرنه این روایتی که مرحوم کلینی نقل کرده در مقدمه معالم[5] است این است که فرشته ها پرها را پهن میکنند زیر پای کسی که معارف الهی و علوم الهی را دارد یاد میگیرد چرا؟ برای اینکه وقتی يك دانش آموز يا يك دانشجو يا يك طلبه يا يك مؤمن در حوزه یا در دانشگاه یا در مسجد یا در حسینیه نشسته که احکام الهی را یاد بگیرد او وقتی روی پر ملائکه نشسته پر در آوردن را یاد میگیرد پرواز کردن را یاد میگیرد اگر پر در آوردن و پرواز کردن را یاد گرفت به آسانی از این رذایل میگذرد گناهان برای او بدبو است؛ چون حقیقت گناه این است که بدبو است؛ حالا اگر کسی بینی اش بسته باشد آن بوی بد را استشمام نمیکند اگر کسی بینی اش مشکل داشته باشد دستگاه شامه او آسیب ببیند این اگر از کنار مزبله بگذرد که آسیب نمیبیند که بعضی ها شامه شان بسته است. وجود مبارك يعقوب که گفت من بوی یوسف را استشمام میکنم معلوم میشود ما غیر از این شامه ظاهر شامه دیگری هم داریم ﴿وإنِّي لأجد ريح يُوسُفَ لَوْ لا أَنْ تُفَنِّدُون﴾[6] ؛ حالا آن مقام برای انبیاست که از هشتاد فرسخی بوی پیراهن و بوی یوسف اینها را میشنوند آن را نه ما توقع داریم نه مقدور ماست اما این زباله ای که اینجا است به نام گناه به نام غیبت، دروغ، تهمت، نگاه به نامحرم اینها که زباله نقد است اینها را آدم باید بویش را استشمام بکند. اگر این شامه پیدا شد ما دیگر راحتیم دیگر لازم نیست به ما بگویند مال مردم را نگیر لازم نیست به ما بگویند نامحرم نگاه نکن لازم نیست به ما بگویند دروغ نگو! لازم نیست به ما بگویند عاق والدین نشو برای اینکه ما این مزبله را استشمام میکنیم.

خاصیت این دعاها خاصیت این نمازها این است که چنین شامه ای به آدم میدهد که میگویند این برای من كوچك است من دست به زباله بزنم؛ بعد آدم راحت است. اینکه خدای سبحان فرمود: «﴿فَأَمَّا مَنْ أَعْطَى وَ اتَّقَى * وَ صَدَّقَ بِالْحُسْنى فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْيُسْرى﴾[7] یعنی من بعضی ها را برای انجام کار خیر آسان میکنیم؛ می بیند به بعضی ها رشوه میدهند به آسانی میگوید نه؛ به بعضی پیشنهاد خلاف میدهند این به آسانی میگوید نه؛ اما بعضی ها به مکافات میافتند و قول میدهند وعده میدهند به هر حال گیر می افتند؛ برای اینکه این شامه بسته است. از وجود مبارك رسول گرامی که این ماه برای آن حضرت است رسیده که تَعَطَّرُوا بِالاسْتِغْفَارِ» خودتان را با استغفار معطر کنید «لَا تَفْضَحْكُمْ رَوَائِحُ الذُّنُوب»؛[8] آدم وقتی معطر شد دیگر بوی بد آنجا نیست فرمود استغفار باعث میشود که بوی بد گناه رسوایتان نمی کند «لَا تَفْضَحْكُمْ رَوَائِحُ الذُّنُوب»؛ اگر این است ما راحت میخواهیم زندگی کنیم. این دعاها برای این است که نه ما بیراه برویم نه راه کسی را ببندیم راحت هم میخواهیم زندگی کنیم؛ وقتی راحت زندگی کرده ایم بخش پایانی عرض بنده این است راحت میمیریم خیلی آسان میمیریم و آسان مردن ما برای این است که این بدن ما مثل قفس است آن جان ما مرغ ملکوتی است در این قفس اگر ما بدنی فکر کردیم بدنی زندگی کردیم بدنی رفتار کردیم این مرغ به این بدن قفس کاملاً چسبیده است وقتی بدنی فکر نکردیم بدن در اختیار ما بود قفسی است ما در این قفس هستیم وقتی میخواهند مرغ را آزاد کنند اگر این مرغ چسبیده به این قفس باشد مشکل پیدا میکند چون میخواهد قفس را بشکند مرگ این است که قفس را میشکنند این مرغ آزاد بشود. اگر پر و بال این مرغ به آهنها و میله های این قفس بسته باشد این مرغ بیچاره آسیب میبیند؛ برای اینکه میخواهند این قفس را بشکنند این مرغ را آزاد کنند مرگ همین است اما اگر نه فاصله باشد مرغی باشد در قفس، این قفس را میشکند این مرغ پرواز میکند. این است كه يك عده فشار قبر دارند يك عده ندارند يك عده فشار مردن دارند يك عده ندارند، يك عده در حال احتضار به آنها سخت میگذرد یک عده نمیگذرد این مربوط به این است که ما چقدر گرفتار این بدن باشیم اگر فاصله ما با این بدن زیاد بود به آسانی جان میدهیم؛ آن که گفت: «مرگ اگر مرد است گو نزد من آی[9] همین است؛ برای اینکه درست است بدن اداره میکند مرغ هم در قفس است، اما چسبیده به این میله قفس که نیست چسب نزدند و نبستند این در این قفس است. ما در این بدنیم با آسانی این قفس میشکند و ما پرواز میکنیم؛ اما اگر - خدای ناکرده - بدنی فکر کردیم به فکر این تن بودیم آسایش این تن بودیم این مشکل دارد.

امیدواریم خدا همه آن مهمان عزیزمان را و هم شما دانشجویان و دانش آموزان را در سایه امام زمان حفظ بکند!

خدایا به برکت ولی عصر نظام ما رهبر ما مراجع ما دولت ما و ملت و مملکت ما در سایه امام زمان حفظ بفرما!

مشکلات دولت و ملت مخصوصاً بخش مسکن و ازدواج جوانها را در سایه لطف امام زمان برطرف بفرما!

ارواح مؤمنان عالم امام راحل معلمان ما شهدای انقلاب و جنگ همه را در سایه رحمتت با انبیا محشور بفرما!

دشمنان اسلام دشمنان انقلاب دشمنان این ملت و مملکت مخصوصاً استکبار و صهیونیست را مخذول و منکوب بفرما!

کشور ولی عصر را تا ظهور آن حضرت از هر خطری محافظت بفرما!

مرضای مسلمانها بالأخص منظورین لباس شفا بپوشان

غفر الله لنا ولكم و السلام عليكم و رحمة الله و بركاته»