ملازمات عقلیّه/ غیر مستقلّات عقلیّه/ مسئله سوّم: مسئله ضدّ / جهت چهارم: درباره‌ی ضدّ خاصّ

موضوع: ملازمات عقلیّه/ غیر مستقلّات عقلیّه/ مسئله سوّم: مسئله ضدّ / جهت چهارم: درباره‌ی ضدّ خاصّ

دلیل دوّم:

صغریٰ: ترتّب، لازمه‌اش استحقاق تعدّد عقاب در قبال ترک اهمّ و مهمّ است.

توضیح: در ترتّب اگر مکلّف اهمّ را ترک کند، دو طلب فعلی (طلب اهمّ، طلب مهمّ) در زمان واحد به مکلّف تعلّق می‌گیرد و تعلّق دو طلب فعلی موجب می‌شود که مکلّف در قبال ترک واجب اهمّ و واجب مهمّ مستحقّ دو عقاب باشد.

کبریٰ: و اللّازم باطل.

توضیح: اهمّ و مهمّ، ضدّان هستند و مکلّف قادر بر جمع بین ضدّین در زمان واحد نیست. بنابراین، تعدّد عقاب در قبال ترک اهمّ و مهمّ، لازمه‌اش عقاب در قبال ترک شیئ غیر مقدور است یعنی لازمه‌اش عقاب در قبال ترک جمع است و عقاب در قبال ترک شیئ غیر مقدور، قبیح و محال است.

نتیجه: فالملزوم مثله.

نمودار دلیل:

تعدّد عقاب در قبال ترک اهمّ و مهمّ عقاب در قبال ترک جمع عقاب در قبال ترک شیئ غیر مقدور.