کتاب الطهارة/نجاسات/أرنب/رجوع به روایات

موضوع: کتاب الطهارة/نجاسات/أرنب/رجوع به روایات

روایت دوّم: روایت احمد بن اسحاق (از مولا ابی الحسن علیه السّلام).

بحث اوّل: درباره‌ی نسخه‌های روایت.

۱) نسخه‌ی تهذیب: محمّد بن علی بن محبوب عن بنان بن محمّد بن عیسی عن علی بن مهزیار عن احمد بن اسحاق الابهری قال: کتبت الیه جعلت فداک عندنا جوارب و تکک تعمل من وبر الأرانب فهل تجوز الصّلوة فی وبر الأرانب من غیر ضرورة و لا تقیّة فکتب علیه السّلام لا تجوز الصّلاة فیها (تهذیب، تحقیق خرسان، ج۲ ص۲۰۶).

۲) نسخه‌ی استبصار: سند و متن روایت در استبصار مثل تهذیب است. با این تفاوت که بجای بنان بن محمّد بن عیسی، محمّد بن عیسی آمده است (استبصار، تحقیق خرسان، ج۱ ص۳۸۳).

۳) نسخه‌ی وافی: سند و متن روایت در وافی مثل تهذیب است (وافی، ج۷ ص۴۰۵).

۴) نسخه‌ی وسائل الشیعة: سند و متن روایت در وسائل مثل تهذیب است (وسائل، طبع آل البیت، ج۴ ص۳۵۶).

بحث دوّم: درباره‌ی سند روایت.

نکته الف: شیخ طوسی در تهذیب و استبصار روایت را از محمّد بن علی بن محبوب نقل فرموده. سند شیخ به این راوی در مشیخه تهذیب ص۷۲ و در مشیخه استبصار ص۳۲۴ آمده است. سند شیخ به این راوی صحیح است.

نکته ب: دو راوی در سند روایت نیاز به بررسی اجمالی دارد.

اوّل: بنان بن محمّد بن عیسی. بعضی این راوی را امامی می‌دانند (تنقیح المقال، طبع رحلی، ج۱ ص۱۸۴) و بعضی مثل ابن ولید و ابن نوح و صدوق دوّم این راوی را ثقه می‌دانند (رجال نجاشی ص۳۴۸) ولی مشهور این راوی را مهمل و مجهول می‌دانند (نقد الرّجال ج۱ ص۳۰۳، مجمع الفائدة ج۲ ص۴۱۵ و الوجیزه ص۴۰). این راوی در اسناد کامل الزیارات آمده است (ص۳۰۳ و ص۳۲۱).

دوّم: احمد بن اسحاق. این راوی نیز مهمل و مجهول است (معجم رجال الحدیث ج۲ ص۵۰ و استقصاء الاعتبار ج۶ ص۲۵۱) و لذا این روایت، ضعیف است (ملاذ الاخیار ج۴ ص۱۸۳).

نکته ج: از بین سند تهذیب و استبصار، سند تهذیب صحیح است (الموسوعة الرجالیّة ج۷ ص۴۲۶).

نکته د: ظاهر روایت، مضمره است ولی به قرینه «جعلت فداک» و «علیه السّلام» ضمیر الیه در «کتبت الیه» به مولا ابی الحسن علیه السلام عود می‌کند و نظیر آن در تهذیب ج۷ ص۲۰۸ آمده است.

بحث سوّم: درباره‌ی دلالت روایت.

اگر بین عدم جواز صلوة در وبر أرنب و نجاست أرنب ملازمه باشد، روایت دلالت بر نجاست أرنب می‌کند ولی ملازمه در بین نیست و لذا این روایت دلالت بر نجاست أرنب ندارد.

توجّه باشد که روایات کثیره وجود دارد که مضمون آنها مطابق با مضمون این روایت است.