کتاب الطهارة/نجاسات/ثعلب/مقدّمه

موضوع: کتاب الطهارة/نجاسات/ثعلب/مقدّمه

مقدّمه دوّم: تبدیل فتویٰ به سؤال.

سؤال اوّل: آیا ثعلب، نجس است؟

با حفظ این دو مقدّمه، مراحل استنباط حکم ثعلب عبارتند از:

مرحله اوّل: موضوع شناسی بدوی.

موضوع در سؤال فوق، ثعلب است. معنای ثعلب در لغت و عرف و شرع، واضح و واحد است و لذا این موضوع نیاز به موضوع شناسی بدوی ندارد.

مرحله دوّم: رجوع به آیات.

درباره‌ی موضوع مورد سؤال آیه‌ای وجود ندارد و لذا مسأله طهارت و نجاست ثعلب، فاقد آیات الاحکام است.

مرحله سوّم: رجوع به روایات.

درباره‌ی ثعلب، در ابتداء نظر، دو طائفه روایت وجود دارد.

طائفه اوّل: روایتی که مدلول آن، نجاست ثعلب است.

روایت بعض اصحاب از مولا ابی عبد الله علیه السّلام.

بحث اوّل: درباره‌ی نسخه‌های روایت.

۱) نسخه کافی: علی بن ابراهیم عن محمّد بن عیسی عن یونس عن بعض اصحابه عن ابی عبد الله علیه السّلام قال: سألته هل یحلّ ان یمسّ الثعلب و الأرنب او شیئا من السباع حیّا او میّتا قال لا یضرّه و لکن یغسل یده (کافی، طبع اسلامیّه، ج۳ ص۶۰ و طبع دار الحدیث ج۵ ص۱۸۰).

۲) نسخه‌ی تهذیب: و بهذا الاسناد عن محمّد بن احمد بن یحیی عن محمّد بن عیسی عن یونس بن عبد الرّحمن عن بعض اصحابه عن ابی عبد الله علیه السّلام قال: سألته هل یجوز ..... تا آخر متن کافی (تهذیب، تحقیق خرسان، ج۱ ص۲۶۲ و ص۲۷۷).

۳) نسخه‌ی عوالی اللئالی: روی یونس عن بعض اصحابنا عن ابی عبد الله علیه السّلام قال: سالته ..... تا آخر متن تهذیب (عوالی، ج۳ ص۵۳)

۴) نسخه‌ی وافی: سند روایت در وافی مثل کافی و تهذیب و متن روایت در وافی مثل تهذیب است (وافی ج۶ ص۲۰۷).

۵) نسخه‌ی وسائل الشیعة: سند و متن روایت در وسائل مثل کافی است (وسائل، طبع آل البیت، ج۳ ص۳۰۰ و ص۴۶۲).

توجّه:

در هر دو موضع از وسائل، اشاره به نقل مرحوم شیخ طوسی نیز شده است.

۶) نسخه‌ی هدایة الامّة: و سئل الصّادق علیه السلام هل یحلّ ..... تا آخر متن تهذیب (هدایة، ج۱ ص۳۳۷).

بحث دوّم: درباره‌ی سند روایت.

نکته الف: در سند روایت طبق نسخه کافی، بعض اصحابه وجود دارد. کلمه‌ی بعض اصحابه ظهور در امامی بودن این راوی دارد و نقل یونس از این راوی، دلالت بر ثقه بودن این راوی می‌کند چون یونس بن عبد الرحمن از اصحاب اجماع است (رجال کشّی ج۲ ص۸۳۰). اگر ظهور در امامی بودن پذیرفته شود، روایت طبق نسخه کافی صحیحه است چون تمامی رواة در سند، امامی و ثقه هستند و اگر این ظهور پذیرفته نشود، روایت طبق نسخه کافی موثّقه است. ولی روایت طبق نظر بعضی، مرسله است (مرآة العقول ج۱۳ ص۱۷۰).

نکته ب: مراد از هذا الاسناد در سند روایت طبق نسخه تهذیب، رواتی است که هم در روایت قبل از این روایت و هم در تهذیب ج۱ ص۲۷۷ به روشنی آمده است. یعنی الشیخ ایّده الله تعالی عن ابی جعفر محمّد بن علی عن محمّد بن الحسن عن احمد بن ادریس. روایت طبق نسخه تهذیب نیز صحیحه یا موثّقه است به همان دلیلی که در نکته الف بیان شد. ولی روایت طبق نظر بعضی، مرسله است (ملاذ الاخیار ج۲ ص۳۷۳ و ص۴۱۹).