کتاب الطهارة/نجاسات/عرق ابل جلّاله/رجوع به روایات

موضوع: کتاب الطهارة/نجاسات/عرق ابل جلّاله/رجوع به روایات

مرحله‌ی سوّم: رجوع به روایات.

درباره‌ی عرق ابل جلّاله، در ابتداء نظر، سه طائفه روایت وجود دارد.

طائفه اوّل: روایتی که مدلول آن، نجاست عرق ابل جلّاله است.

روایت حفص بن بختری از مولا ابی عبد الله علیه السّلام.

بحث اوّل: درباره‌ی نسخه‌های روایت.

۱) نسخه‌ی کافی: علی بن ابراهیم عن ابیه عن ابن ابی عمیر عن حفص بن البختری عن ابی عبد الله علیه السّلام قال: لا تشرب من البان الابل الجلّالة و ان اصابک شیئ من عرقها فاغسله (کافی، طبع اسلامیّه، ج۶ ص۲۵۱ و طبع دار الحدیث ج۱۲ ص۲۳۷).

۲) نسخه‌ی المقنع: قال علیه السّلام: لا تشرب ..... تا آخر متن کافی (المقنع، ص۴۲۱).

۳) نسخه‌ی تهذیب: ما اخبرنی به الشیخ ایّده الله تعالی عن ابی القاسم جعفر بن محمّد عن محمّد بن یعقوب عن علی بن ابراهیم عن ابیه ..... تا آخر سند و متن کافی (تهذیب، تحقیق خرسان، ج۱ ص۲۶۳).

۴) نسخه‌ی استبصار: سند و متن روایت در استبصار مثل تهذیب است (استبصار، تحقیق خرسان، ج۴ ص۷۷).

۵) نسخه‌ی وافی: سند و متن روایت در وافی مثل کافی است (وافی، ج۶ ص۱۹۹ و ج۱۹ ص۷۹).

۶) نسخه‌ی وسائل الشیعة: سند و متن روایت در وسائل ج۳ ص۴۲۳ مثل سند و متن روایت در کافی است و اشاره به نقل شیخ طوسی نیز شده است و سند و متن روایت در وسائل ج۲۴ ص۱۶۴ مثل سند و متن روایت در کافی است و اشاره به نقل شیخ طوسی نشده است.

۷) نسخه‌ی هدایة الامّة: قال (الصّادق) علیه السّلام: لا تشرب ..... تا آخر متن کافی (هدایه، ج۸ ص۷۴).

۸) نسخه‌ی بحار الانوار: المقنع، قال ابو عبد الله علیه السّلام لا تشرب ..... تا آخر متن کافی (بحار، طبع بیروت، ج۶۲ ص۲۴۹).

۹) نسخه‌ی مستدرک الوسائل: الصّدوق فی المقنع، قال ابو عبد الله علیه السّلام لا تشرب ..... تا آخر متن کافی (مستدرک، ج۱ ص۲۲۱ و ج۲ ص۵۶۲ و ج۱۶ ص۱۸۶).

بحث دوّم: درباره‌ی سند روایت.

نکته‌ی الف: روایت طبق نسخه‌ی کافی، صحیحه است چون تمامی رواة در سند، امامی و ثقه هستند اگر چه بعضی به خاطر ابراهیم بن هاشم آن را حسنه می‌دانند (مرآة العقول، ج۲۲ ص۴۲).

نکته‌ی ب: روایت طبق نسخه‌ی المقنع، مرسله است.

نکته‌ی ج: روایت طبق نسخه‌ی تهذیب و استبصار، صحیحه است اگر چه در نظر بعضی، حسنه است (ملاذ الاخیار، ج۲ ص۳۷۶).

بحث سوّم: درباره‌ی دلالت روایت.

از طرفی «اغسله» صیغه‌ی امر است و صیغه‌ی امر، ظهور در وجوب دارد. پس این صیغه دلالت بر وجوب غسل عرق ابل جلّاله می‌کند. از طرفی دیگر عرف متشرّعه از وجوب غسل، نجاست را می‌فهمد. بنابراین، روایت دلالت بر نجاست عرق ابل جلّاله می‌کند. و مراد از ابل جلّاله، همان‌طوریکه قبلا نیز گفته شد، ابل آکل عذره‌ی محضه است.

طائفه دوّم: روایاتی که مدلول آنها، نجاست عرق مطلق جلّالات است.

روایت اوّل: روایت ابو حمزه ثمالی از مولا ابی عبد الله علیه السّلام.

بحث اوّل: درباره‌ی نسخه‌های روایت.

۱) نسخه‌ی کافی: محمّد بن یحیی عن احمد بن محمّد عن علی بن الحکم عن هشام بن سالم عن ابی حمزة عن ابی عبدالله علیه السّلام قال: لا تأکلوا لحوم الجلّالات و هی الّتی تأکل العذرة و ان اصابک من عرقها فاغسله (کافی، طبع اسلامیّه ج۶ ص۲۵۰ و طبع دار الحدیث ج۱۲ ص۲۳۶).

توجّه:

در کافی طبع دار الحدیث، ابی حمزة از سند و فقره‌ی «و هی الّتی تأکل العذرة» از متن حذف شده است.

۲) نسخه‌ی اوّل تهذیب: و بهذا الاسناد عن محمّد بن یعقوب عن محمّد بن یحیی عن احمد بن محمّد عن علی بن الحکم عن هشام بن سالم عن ابی عبد الله علیه السّلام قال: لا تأکلوا اللّحوم الجلّالة و ان اصابک من عرقها فاغسله (تهذیب، تحقیق خرسان، ج۱ ص۲۶۳).

۳) نسخه‌ی دوّم تهذیب: احمد بن محمّد عن علی بن الحکم عن هشام بن سالم عن ابی عبد الله علیه السلام قال ..... تا آخر متن نسخه‌ی اوّل (تهذیب، تحقیق خرسان، ج۹ ص۴۵).